Lactose, ook wel melksuiker genoemd, is een suiker die van nature voorkomt in melk en melkproducten. Om lactose te kunnen verteren, hebben we het enzym lactase nodig. Lactase wordt in de dunne darmwand aangemaakt.

Als er geen of niet voldoende lactase wordt aangemaakt, kan lactose in onze voeding niet goed verteerd worden. Lactose komt dan onverteerd in de dikke darm terecht. De bacteriën in de dikke darm, de darmflora, gaan lactose ‘vergisten’. Hierdoor kunnen klachten ontstaan.

Wat is Lactose-intolerantie?

Het tekort aan lactase is dus de oorzaak van de klachten. Dit wordt ook wel lactase-deficiëntie of lactase-tekort genoemd. Door het tekort aan lactase kan lactose niet opgenomen worden door ons lichaam. Dit wordt lactosemalabsorptie genoemd. Niet iedereen heeft last van klachten door de verminderde opname van lactose. Als iemand wel last heeft van klachten spreken we van lactose-intolerantie: het niet goed verdragen van lactose.

Een intolerantie betekent dat een bepaalde stof niet goed verdragen wordt, in dit geval lactose. Een voedselintolerantie mag niet verward worden met een voedselallergie. Bij een intolerantie is het afweersysteem niet betrokken.

Oorzaken van Lactose-intolerantie

Er zijn verschillende vormen van lactose-intolerantie, afhankelijk van de oorzaak.

  • Primaire lactose-intolerantie: Dit is de meest voorkomende vorm en ontstaat door onvoldoende productie van het enzym lactase.
  • Secundaire lactose-intolerantie: Een lactose-intolerantie kan ook ontstaan wanneer de darmwand beschadigd is, bijvoorbeeld bij een darmontsteking of -infectie.
  • Congenitale lactose-intolerantie: Dit is een zeldzame, erfelijke vorm waarbij vanaf de geboorte geen of zeer weinig lactase wordt aangemaakt.

Symptomen van Lactose-intolerantie

Het niet goed verteren van lactose geeft niet bij iedereen klachten. Het ontstaan van klachten hangt af van verschillende factoren zoals het voedingspatroon en de samenstelling van de darmflora. Mensen die last hebben van het prikkelbare darm syndroom (PDS) hebben vaker klachten als gevolg van lactose-intolerantie dan andere mensen.

Wanneer lactose uit onze voeding niet door het enzym lactase wordt afgebroken, komt het onveranderd in de dikke darm aan. In de dikke darm leven veel bacteriën. Deze bacteriën gaan het lactose bewerken en afbreken. Hierbij komen gassen en bepaalde vetzuren vrij. Daarnaast trekt lactose in de dikke darm vocht aan.

Diagnose van Lactose-intolerantie

Vaak zijn er duidelijke vermoedens omdat klachten alleen ontstaan na het eten of drinken van (grote hoeveelheden) melkproducten.

  • Waterstofademtest: Bij dit onderzoek wordt waterstof (H2) in de uitgeademde lucht gemeten na het drinken van een suikeroplossing met lactose.
  • Lactose tolerantie test: Bij dit onderzoek krijg je een bepaalde hoeveelheid lactose toegediend en wordt het bloedsuikergehalte gemeten.
  • Eliminatie-provocatie test: Je gebruikt dan eerst een periode lactosevrije voeding. Na enige tijd krijg je een hoeveelheid lactose bij jouw voeding.

Behandeling van Lactose-intolerantie

De behandeling van lactose-intolerantie bestaat uit het weglaten van lactose uit jouw voeding. Meestal is het niet nodig om helemaal lactosevrij te eten. In zure melkproducten zoals gewone yoghurt, kwark en karnemelk zit veel minder lactose. Ook Nederlandse (harde) kaas bevat nauwelijks lactose.

Lactose kan ook voorkomen in andere producten dan zuivel. Fabrikanten gebruiken melkpoeders of melkbestanddelen ook in bijvoorbeeld chocolade, koek, soep, worst, sausjes en snoep. Daarnaast kan lactose toegevoegd zijn aan medicijnen en voedingssupplementen of vitaminepillen. Het gaat hier om zeer kleine hoeveelheden die voor mensen met primaire of secundaire lactose-intolerantie niet of nauwelijks klachten zullen geven.

Met behulp van een enzympreparaat kun je lactose-arme melk maken van gewone melk. Dit enzympreparaat bevat het enzym lactase waarmee lactose afgebroken wordt. Daarnaast zijn er tabletten die het enzym lactase bevatten. Deze tabletten kun je innemen als je een keer melk(producten) wilt gebruiken.

Als jouw arts lactose-intolerantie heeft vastgesteld, kan een diëtist je helpen om te kijken hoeveel lactose je nog wel kunt verdragen. Als je niet of nauwelijks melkproducten eet, kunnen tekorten ontstaan aan bepaalde vitamines en mineralen. Het is verstandig om contact op te nemen met een diëtist.

Lactose in Yoghurt

In zure melkproducten, zoals kwark, karnemelk en yoghurt zit minder lactose. Daardoor worden deze vaak beter verdragen dan zoete melkproducten.

Griekse Yoghurt

Griekse yoghurt en yoghurt Griekse stijl worden gemaakt door gewone yoghurt te fermenteren en vervolgens te zeven om de vloeibare wei te verwijderen, wat resulteert in een dikkere, romigere textuur. Griekse yoghurt bevat meestal ongeveer 3-4 gram lactose per 100 gram. Het exacte gehalte kan echter variëren.

Yoghurt Griekse Stijl vs. Authentieke Griekse Yoghurt

Voordat we dieper ingaan op hoe lactosevrije Griekse yoghurt wordt gemaakt, is het belangrijk om onderscheid te maken tussen 'Griekse yoghurt' en 'yoghurt Griekse stijl'. Bij Arla produceren we Yoghurt Griekse stijl, die de rijke textuur en zure smaak van traditionele Griekse yoghurt nabootst. Authentieke Griekse yoghurt verwijst niet alleen naar de consistentie of bereidingswijze, maar ook naar de plaats van herkomst.

Voor de productie van lactosevrije Griekse yoghurt worden specifieke methoden gebruikt die zich onderscheiden van de traditionele yoghurtproductie. Je kunt meer lezen over het produceren van lactosevrije producten in onze artikelen: wat is lactosevrije melk?

Lactosevrije Alternatieven

Om bij een lactosebeperkt dieet toch te zorgen voor voldoende eiwitten, calcium en vitamine B2, kunt u lactosevrije zuivel gebruiken. In het koelvers-vak van de meeste supermarkten vindt u verse lactosevrije melk, lactosevrije yoghurt en lactosevrije vanilleyoghurt. Ook is er houdbare lactosevrije melk te koop.

Veel supermarkten verkopen de producten van MinusL, zonder lactose, zoals melk, (vruchten)yoghurt, chocolademelk, slagroom en koffiemelk. Er zijn zowel dagverse als houdbare sojamelkproducten te koop.

Het makkelijkste alternatief zijn de verschillende lactosevrije koemelkproducten, zoals lactosevrije halfvolle melk en lactosevrije yoghurt.

Overzicht van Lactosegehalte in Producten

Hieronder vindt u een tabel waarin wordt aangegeven welke producten lactose-rijk zijn, een beperkte hoeveelheid lactose bevatten of lactose-arm zijn. Hierbij wordt uitgegaan van maximaal 1 gram lactose per portie. In de kolom met beperkte hoeveelheid lactose staat er een maximaal aantal gram wat gebruikt mag worden van een product.

Productcategorie Lactose-rijk Beperkte hoeveelheid lactose Lactose-arm
Melk Volle melk, halfvolle melk, magere melk Zure melkproducten (yoghurt, karnemelk) Lactosevrije melk
Kaas Zachte kaas, smeltkaas Nederlandse harde kaas (Goudse kaas)
Room Slagroom, zure room
Alternatieven Sojamelk, rijstmelk, amandelmelk

Lactose is een suiker dat van nature voorkomt in moedermelk en in de meeste dierlijke melksoorten, zoals koemelk, schapenmelk, geitenmelk en paardenmelk. Lactose wordt ook wel melksuiker genoemd.

Als de diagnose lactose-intolerantie is gesteld, raden we aan om naar een diëtist te gaan. Een diëtist helpt met het nieuwe dieet en let erop dat je geen tekort aan voedingsstoffen krijgt.

Vanwege de positieve gezondheidseffecten van melk en yoghurt adviseren we om te onderzoeken hoeveel lactose je lichaam nog kan verdragen. Meestal is het niet nodig om producten met lactose helemaal te mijden. In uitzonderlijke gevallen kan iemand klachten krijgen na een heel kleine hoeveelheid lactose. Alleen dan is er een lactosevrij dieet nodig. In zo’n geval is een diëtist nog belangrijker.

labels:

Zie ook: