Over een paar uur is het oud en nieuw en kunnen we weer schaamteloos genieten van een paar overheerlijke oliebollen. Maar waarom eten we eigenlijk oliebollen tijdens de jaarwisseling? En hoeveel oliebollen eet een gemiddelde Nederlander?

Iedere Nederlander eet gemiddeld 8 oliebollen per persoon per jaar. Televisieprogramma Willem Wever ontdekte ooit dat Nederlanders gemiddeld acht oliebollen per persoon per jaar verorberen.

De geschiedenis van de oliebol

De oliebol is ontzettend oud. Het oudste Nederlands geschreven oliebollenrecept stamt uit 1667. In het boek De verstandige kock of sorghvuldige huyshoudster staat het recept beschreven.

De oliebol lijkt misschien een oud-Hollandse traditie, maar niets is minder waar. Ook in andere landen kennen ze oliebollen, alleen heten ze daar anders. Zo kennen ze in België natuurlijk de smoutenbollen, Duitsland de Berliner bollen, in Oostenrijk Krapfen, in Hongarije husus cenkoekskak, in Italië fritelle di tondone en in Spanje rosquilla.

Al honderden jaren eten we tijdens de jaarwisseling oliebollen. Maar waar komt die traditie eigenlijk vandaan? Waarom eten we eigenlijk oliebollen met nieuwjaar? Dit heeft te maken met de koude en donkere wintermaanden. Arme mensen trokken langs de deuren en zongen liedjes in ruil voor wat eten. Eén van de dingen die ze toen kregen, was een warme en voedzame oliebol.

Veel tradities en gebruiken die bij moderne feestdagen horen, hebben een heidense oorsprong. Dat geldt ook voor oliebollen. Om zich tegen Perchta te beschermen bakten verschillende Germaanse volkeren (waaronder Bataven en Friezen) oliebollen. Los daarvan was de oliebol vroeger de ideale traktatie. In de Midwintertijd, waarin men moest leven van de voorraden die eerder in het jaar waren aangelegd, was het moeilijk om aan verse ingrediënten te komen. Oliebollen werden gebakken van lang houdbare ingrediënten die de meeste mensen nog wel in huis hadden.

Consumptie en productie

Er gaan ieder jaar weer meer dan 100 miljoen oliebollen over de toonbank en dan maakt een groot deel van de Nederlanders ze ook nog eens zelf met oud en nieuw. In Nederland gaan er gemiddeld 100 miljoen oliebollen per jaar over de toonbank, naast dat veel mensen hun eigen oliebollen maken.

Het is bijna oud en nieuw en de straten van Amsterdam zijn gevuld met de geur van… oliebollen! Ieder jaar doen veel Amsterdammers zich tegoed aan deze smeuïge lekkernij. Maar hoeveel oliebollen eten we eigenlijk met z’n allen? Onze stad heeft 881.933 inwoners. Dat betekent dat we ongeveer 7 miljoen oliebollen per jaar eten! Toegegeven: dit is een grof gemiddelde, en gaat dus wel om het aantal per jaar en niet per jaarwisseling.

Het is bijna oud en nieuw en de straten van Breda zijn gevuld met de geur van… oliebollen! Ieder jaar doen veel Bredanaars zich tegoed aan deze smeuïge lekkernij. Maar hoeveel oliebollen eten we eigenlijk met z’n allen? Onze stad heeft 186.415 inwoners. Dat betekent dat we ongeveer 1.491.320 oliebollen per jaar eten! Toegegeven: dit is een grof gemiddelde, en gaat dus wel om het aantal per jaar en niet per jaarwisseling.

Net als veel anderen bakt Roel Hoek (63) uit Enschede ook traditiegetrouw ieder jaar een hele lading oliebollen. Sinds 1974 noteert de familie Hoek nauwkeurig het aantal gebruikte ingrediënten en de hoeveelheid oliebollen. Eerst zijn vader en nu hijzelf.

Sinds 1974 wordt nauwkeurig bijgehouden hoeveel ingrediënten er zijn gebruikt. Eerst door zijn vader en sinds 1999 door Hoek zelf. Al vijftig jaar wordt alles netjes bijgehouden. Maar hoeveel het er in totaal zijn in de afgelopen vijftig jaar? “Het precieze aantal weet ik niet. “Dit weekend heb ik er 83 gebakken.

Net zoals de afgelopen vijftig jaar, heeft Hoek ook de eindstand van dit jaar netjes genoteerd: “Dit weekend heb ik er 83 gebakken. Ik moet nog wel berekenen hoeveel olie ik heb gebruikt”, lacht Hoek.

Tips voor het bakken en bewaren van oliebollen

Heb je nog een paar oliebollen over, maar zijn ze ondertussen koud en taai geworden? Geen paniek! Je kunt oliebollen heel makkelijk weer warm en krokant krijgen door ze even in de airfryer te stoppen. Zet de airfryer op 180 graden en warm de oliebollen niet veel langer dan 3 minuten op.

Hoe bewaar je oliebollen? Je kunt oliebollen ongeveer 2 dagen bewaren. Laat de oliebollen eerst goed afkoelen en verpak ze daarna luchtdicht. Je kunt oliebollen ook invriezen. Oliebollen blijven in de vriezer ongeveer 2 maanden goed. Eerst even ontdooien en daarna opwarmen in een oven (ca. 5 min. Hoe moet je oliebollen opwarmen? Oven: ca. 5 min. Airfryer: ca. 3 min. Wil je de oliebollen toch opwarmen in de magnetron?

Hieronder volgen nog enkele baktips om zelf de beste oliebollen te maken:

  1. Je kunt het beste werken met een oliebollentang of ijslepel voor mooie ronde oliebollen. Dip de tang na elke oliebol even in de olie, zodat de oliebollen gemakkelijk van de lepel glijden. Maak de tang nadat je een serie oliebollen in de pan hebt gedaan schoon met water. Droog de tang altijd goed af voordat je hem weer gebruikt, want als water in contact komt met hete olie gaat het spetteren. Bak niet teveel oliebollen tegelijk in de pan, als je wat ruimte overlaat draaien de oliebollen vaak vanzelf om en worden ze rondom mooi bruin. Draaien jouw oliebollen niet?
  2. Oliebollenmix bevat gist en dit is wat wij noemen ‘een kritische grondstof’. Is het water te koud of te warm dan geeft de gist onvoldoende rijswerking. Ook de omstandigheden waarin het beslag rijst, luisteren vrij nauwkeurig. Rijst het beslag niet, probeer dan het volgende met de oven. Houd de oven uit en plaats er een bakje/mokje met kokend water in om de ovenruimte op te warmen en de luchtvochtigheid te behouden.
  3. Wel de krenten en rozijnen max 15 min. Laat de rozijnen of krenten niet te lang wellen wanneer je oliebollen maakt. Vijftien minuten is meer dan voldoende. Langer wellen is slecht, dan openen de krenten zich en komt het zuur van de krenten in het deeg.
  4. Als het beslag langer rijst, kan het voorkomen dat de oliebollen in het vet in elkaar zakken (dan krijg je platte oliebollen). Het oliebollenbeslag moet na het rijzen ongeveer het dubbele volume hebben gekregen. Is het beslag nog niet gaan rijzen na 45 minuten?
  5. Het oliebollenbeslag is bovenop meestal extra luchtig waardoor de oliebollen de hele tijd naar één kant kunnen draaien in de olie.
  6. Op de verpakkingen van olie wordt vaak geadviseerd om de olie niet boven de 180 graden te verwarmen. Wij adviseren om de olie tot 190°C te verwarmen. De pan staat open wanneer het beslag wordt toegevoegd, daardoor zal de temperatuur van de olie dalen en zal rond de geadviseerde 180°C liggen. Je kunt zelf zien of de gebruikte olie te ver verhit is: te hete of te lang verhitte olie zal bruin gaan kleuren: bruine olie is niet goed voor je. Houd de olie dus in de gaten, kleurt de olie donker, dan is het tijd om de olie te vervangen. Wil je zeker weten of de olie de juiste temperatuur heeft? Je kunt de truc met het broodkorstje toepassen: houd een broodkorstje in de olie. Bij de juiste temperatuur zal deze dichtschroeien.
  7. We krijgen vaak de vraag: 'waar moet ik oliebollen in bakken?' Het anwoord is: zonnebloemolie of arachideolie. Deze olie versterkt de verfijnde smaak van de oliebol en geeft geen wit vetlaagje op de afgekoelde oliebollen.
  8. Je kan maximaal drie pakken tegelijktijd bereiden. Dit heeft te maken met de rijskracht van het beslag. Als de hoeveelheid beslag in de beslagkom te groot is, dan zal het beslag (met name onderin de beslagkom) te weinig rijzen en niet voldoende luchtig zijn. Hoeveel oliebollen er uit één pak gaan? Zo'n 20-25.
  9. Plaats het oliebollenbeslag dichtbij de friteuse en verpak de bak in aluminiumfolie.
Stad Aantal inwoners Geschat aantal gegeten oliebollen per jaar
Amsterdam 881.933 7.000.000
Breda 186.415 1.491.320

labels:

Zie ook: