Zeewater bevat diverse zouten in opgeloste toestand en is daarmee ongeschikt als drinkwater. Het zoutgehalte of saliniteit wordt in promilles (‰) uitgedrukt.

In 1 kg zeewater komen gemiddeld de volgende hoeveelheden zouten voor:

  • 24 gram natriumchloride (NaCl)
  • 5 gram magnesiumchloride (MgCl2)
  • 4 gram natriumsulfaat (Na2SO4)
  • 0,7 gram calciumchloride (CaCl2)
  • 0,8 gram magnesiumbromide (MgBr2)

De hoeveelheid zouten bedraagt dus gemiddeld 34,5 gram per kg zeewater, oftewel 34,5‰. Een emmer met een inhoud van 10 liter zeewater bevat daarmee ongeveer twee volle koffiekoppen zeezout.

Variaties in zoutgehalte

Het zoutgehalte is echter niet overal gelijk.

  • De hoogste zoutgehalten komen voor in de subtropische gordels, namelijk 36,3‰.
  • Langs de evenaar is het minder, ondanks de grote verdamping 34,3‰. Dit wordt veroorzaakt door de grote regenval.
  • De Middellandse Zee heeft ook een hoger zoutgehalte, toenemend van west naar oost, met in het oostelijk deel circa 39‰.
  • De Rode Zee heeft met 41 tot 42‰ het hoogste zoutgehalte voor open zeeën.
  • In enkele gesloten zeeën, zoals de Kaspische Zee en de Dode Zee, zijn de zoutgehalten nog hoger.
  • Op hoge breedtegraden is het zoutgehalte belangrijk lager, vooral in de omgeving van de polen. Dit komt door de geringe verdamping en het vele smeltwater.
  • Bij de Noordpool ook door het vele zoete water dat wordt aangevoerd vanuit de grote Siberische rivieren.
  • Ook de Oostzee is minder zout doordat er veel rivieren in uitstromen en er weinig verdamping is.
  • In de Noordzee schommelt het zoutgehalte tussen 34‰ en 35‰. Vlak onder de kusten - waar grote rivieren zoet water in de zee brengen - is het zoutgehalte lager.
  • Voor de Belgische kust bedraagt de saliniteit van west naar oost van ongeveer 34‰ tot 31‰. Aan de Nederlandse kust en in de Duitse Bocht is het lager dan 30‰.

Oorzaken van het zoutgehalte

Maar waarom is de zee zo zout? Zout ontstaat door de slijtage van rotsen (erosie). Door de regen komen deeltjes ervan in het water terecht. Deze lossen op zodra ze in een rivier terecht komen.

Maar van 1 soort deeltje is er zoveel dat deze niet allemaal worden opgenomen, namelijk natriumchloride, oftewel zout. Omdat de zon een deel van het water weer verdampt, blijft er veel zout over.

Overigens zorgen niet alleen rotsen voor het hoge zoutgehalte van de zee, ook onderzeese vulkanen kunnen zoutvorming veroorzaken.

Verschillen in zoutgehalte tussen zeeën

Het gemiddelde gehalte natriumchloride in zeewater is zo’n 35 gram per liter. Maar sommige zeeën zijn nog véél zouter. Dit zijn vaak wateren die dichtbij de evenaar liggen. Dit zijn de heetste plekken op aarde.

Er zijn ook zeeën waar het water relatief zoeter is dan andere wateren. Dit zijn vaak degene waar veel water van gletsjers en uit rivieren naartoe stroomt. Zo ook de Noordzee, die dus relatief zoet is.

De zoutste zee ter wereld

Het zal niet als een verrassing komen: de Dode Zee is de zoutste zee op aarde. Dit water langs de grens van Jordanië, Israël en de Westelijke Jordaanoever bestaat voor 33 procent uit zout, dat is zo’n 332 gram zout per liter. Ter vergelijking: de Noordzee bestaat voor 3,5 procent uit zout.

De reden hiervoor is dat het water hier niet kan wegstromen. Daarnaast is het in dit gebied heel warm en regent het amper. Allemaal factoren waardoor de zee zo zout blijft.

Maar de Dode Zee is niet de zoutste plek op aarde. Dat is namelijk het Don Juanmeer op Antarctica. Het bestaat voor 40 procent uit zout. Dat is zoveel, dat het meer ook niet kan bevriezen.

Gevolgen van klimaatverandering voor zoutgehaltes

Gevolgen van klimaatverandering voor zoutgehaltes verschillen per gebied. Een lager zoutgehalte kan het gevolg zijn van een toename van smeltwater (van zee-ijs of van sneeuw en ijs in de bergen) of regenval (bijvoorbeeld in de Noordzee).

Tegelijkertijd speelt ook het zoutgehalte een rol: het zeewater in de tropen wordt zwaarder door toenemende zoutgehaltes. En bij de polen neemt het zoutgehalte af (door smeltend zee-ijs) waardoor het minder wil zinken.

Als de aandrijving door het zoutgehalte sterker wordt dan de aandrijving door temperatuur, dan kunnen oceaanstromingen stilvallen of omkeren.

labels:

Zie ook: