Een kookplaat kan een echte stroomslurper zijn in de keuken. Maar wat kost koken nu eigenlijk en welke kookplaat is het meest efficiënt? Wat koken gemiddeld kost hangt sterk af van het type kookplaat waar jij je maaltje op klaarmaakt.

Verschillende soorten kookplaten en hun verbruik

Misschien ga je van het gas af? Dat scheelt je onzekerheid door de schommelende gasprijs. Dan heb je de keuze uit drie soorten elektrische kookplaten: inductie, keramisch en de (ouderwetse) elektrische kookplaat van gietijzer. Iedere vorm heeft voor- en nadelen.

Inductiekookplaat

In verbruik is koken op inductie het zuinigst. Voor een gemiddeld huishouden ligt het jaarlijkse stroomverbruik ongeveer op 175 kWh. Koken op inductie is veilig doordat de plaat niet heet wordt. De kookplaat geeft wél snel warmte af aan de pan, sneller dan bij de andere elektrische kookplaten.

Nadeel van een inductieplaat is dat er wel speciale magnetische pannen voor nodig zijn. Daarnaast heb je voor koken met inductie een geschikt stopcontact nodig én een goede aansluiting in de meterkast. Sommige inductiekookplaten zijn wel geschikt voor een ‘normaal’ stopcontact, zonder zwaardere groep in de meterkast.

Keramische kookplaat

Bij de keramische kookplaat is dat 225 kWh per jaar. Voor de keramische kookplaat zijn geen speciale pannen nodig. Dat soort kookplaten werkt door het elektrisch verhitten van een glazen plaat (van glaskeramiek), die de warmte overbrengt naar de pannen. Opwarmen gaat trager dan bij inductie, afkoelen ook.

Elektrische kookplaat (gietijzer)

De ‘ouderwetse’ kookplaat, met de gietijzeren pitten, verbruikt de meeste stroom. Voordeel is - net als bij de keramische kookplaat - dat er geen speciale pannen, stopcontact en aansluiting voor nodig zijn. Nadeel is, naast het verbruik, ook dat het iets langer duurt voordat de gewenste temperatuur is bereikt. En dat de pitten nog lang heet blijven.

Verbruik in vergelijking

Hieronder een vergelijking van het gemiddelde energieverbruik per type kookplaat:

Type Kookplaat Gemiddeld Jaarlijks Verbruik
Inductie 175 kWh
Keramisch 225 kWh
Gietijzer 260 kWh

Factoren die het energieverbruik beïnvloeden

Naast de aanschaf van een kookplaat bepaalt hoe je ermee omgaat natuurlijk het stroomverbruik. Naast het type kookplaat beïnvloeden andere factoren je energieverbruik. De juiste pan is hierbij cruciaal. Zorg dat de pan goed op de kookzone past. Een te kleine of te grote pan zorgt voor onnodig energieverlies. De bodem van de pan speelt ook een grote rol. Een pan met een dikke, vlakke bodem verdeelt de warmte gelijkmatig. Dit verbetert de efficiëntie en bespaart energie. Let dus goed op de pannen die je gebruikt.

Tips om energie te besparen tijdens het koken

Je kunt op meerdere manieren je energieverbruik tijdens het koken verlagen. Gebruik altijd een deksel op de pan. Zo blijft de warmte in de pan en wordt het kookproces versneld. Dit scheelt aanzienlijk in kooktijd en dus in stroomverbruik. Zodra het water kookt, kun je de kookplaat direct op een lagere stand zetten. De temperatuur blijft hoog genoeg om het gaarproces door te laten gaan. Profiteer ook van de restwarmte van de kookplaat. Zet de plaat enkele minuten voor het einde van de kooktijd uit.

  • Kook water alvast in de waterkoker.
  • Het is niet altijd nodig om de warmte vol open te zetten.
  • Sommige gerechten kunnen prima nog even nagaren in de pan als de warmte uitgeschakeld is.

Dynamisch energiecontract en zonnepanelen

Heb je zonnepanelen? Met een dynamisch energiecontract van ANWB Energie krijg je energie op basis van inkoopprijs. Zonder winstmarges bovenop het tarief. De afgelopen jaren lag een dynamisch tarief 80% van de tijd ónder het gemiddelde vaste tarief. Met een dynamisch energiecontract kan je stroom besparen door bijvoorbeeld te koken wanneer het uurtarief het laagst is, maar dat zijn doorgaans niet de uren waarop je normaal gesproken gaat koken. Maar een dynamisch energiecontract biedt je wel meer mogelijkheden om te besparen op andere grootverbruikers in huis. Je verbruikt misschien niet minder, maar kan wel rekening houden met de goedkoopste uurtarieven.

Wanneer we ervan uitgaan dat je gemiddeld 30 minuten kookt op twee kookzones is je dagelijkse verbruik 0,8 kWh. In Nederland wekt een zonnepaneel van 450 kWh gemiddeld jaarlijks 396 kWh stroom op. Wanneer je elektrisch wilt koken op je eigen zonnestroom en je dagelijks gedurende 30 minuten twee kookzones gebruikt heb je hiervoor één zonnepaneel nodig.

Kosten van koken op gas versus elektrisch

In Nederland koken de meeste mensen op aardgas met een gasfornuis, of op elektriciteit met een keramische of inductie kookplaat.

Koken op gas

Veel Nederlanders koken nog op aardgas met een gasfornuis. Gas is een veelgebruikte brandstof voor kookplaten vanwege de snelle opwarmtijd. Volgens Milieu Centraal verbruikt een gemiddeld Nederlands huishouden ongeveer 37 m³ gas per jaar voor het koken. Met de huidige gasprijzen* van 1,39 per m³ zou dat neerkomen op een jaarlijks bedrag van zo’n 51 euro. Dit bedrag kan natuurlijk nog variëren afhankelijk van je gebruik en of je een hogere of juist lagere prijs betaalt dan in dit rekenvoorbeeld.

Heb je alleen een gasaansluiting om te koken en dus niet voor het verwarmen van verwarmingswater en de douche? Dan betaal je je gasaansluiting ook alleen voor de kookplaat. De vaste kosten van je aansluiting zijn ongeveer €250 per jaar. Als je dus bijvoorbeeld een warmtenetaansluiting of warmtepomp hebt, kost koken op gas €250 extra en die kun je besparen door elektrisch te gaan koken.

Koken op inductie

Een gemiddeld Nederlands huishouden gebruikt ongeveer 175 kWh elektriciteit per jaar voor het koken op inductie. Met een gemiddelde stroomprijs* van 0,32 euro per kWh komt dit neer op zo’n 56 euro per jaar. Ook dit bedrag varieert afhankelijk van je gebruik en de stroomprijs op je energierekening.

Koken op keramische of gietijzeren kookplaat

Het energiegebruik van een keramische kookplaat varieert afhankelijk van het vermogen van de kookzones en hoe vaak je kookt. Gemiddeld verbruikt een Nederlands huishouden ongeveer 225 kWh aan stroom voor deze kookplaat. Met dezelfde stroomprijs van 0,32 euro per kWh komt dit neer op ongeveer 72 euro per jaar.

Met de ouderwetse gietijzeren kookplaat ben je nog wat meer stroom kwijt met koken, gemiddeld zo’n 260 kWh per jaar.

Overstappen van kookplaat?

Als het gaat om de kosten van koken is het dus belangrijk om te kijken naar hoe vaak en hoe lang je kookt, maar ook naar de prijs die je betaalt voor stroom en gas en de investering die je moet doen in een nieuwe kookplaat. Naast de prijs van een kookplaat is het ook belangrijk om rekening te houden met andere aspecten van een kookplaat, je kan dan bijvoorbeeld denken aan veiligheid, duurzaamheid en gemak.

Zo is inductie met het gebruik van groene stroom een stuk duurzamer dan gas. Het installeren van een inductiekookplaat kost soms echter wat meer werk dan een simpele vervanging, omdat er soms een nieuwe kookgroep in de meterkast aangelegd moet worden. Daarom kan het een overweging zijn om bijvoorbeeld te wachten met het overstappen naar inductie als je jouw keuken gaat verbouwen.

*Voor de bedragen in dit artikel is gerekend met een gasprijs van 1,39 euro per m³ en een stroomprijs van 0,32 euro per kWh.

Waarom stoppen we met aardgas?

Aardgas is een fossiele brandstof, een energiebron waarbij veel CO2vrijkomt bij de verbranding ervan. Dit is niet goed voor het klimaatprobleem en daarom gaat Nederland steeds minder aardgas gebruiken. Het is de bedoeling dat we in 2050 zoveel mogelijk aardgasvrij wonen. Dat betekent dat we ook langzaam onze gasfornuizen zullen gaan moeten vervangen.

Elektrisch koken: Inductie als beste optie

Van alle elektrische kookplaten is een inductie kookplaat de meest zuinige optie. Kook je ook nog met groene stroom? Een gaskookplaat is momenteel nog goedkoper, maar dit zal in de toekomst veranderen. In Nederland gaan we stap voor stap van het aardgas af. In sommige wijken blijft er misschien een gasnet met groen gas, maar veel huizen zullen gasloos worden. Koken op inductie lijkt veel op koken op gas: je kunt de temperatuur snel regelen. Maar het is ook veiliger dan gas: de kookplaat zelf wordt niet zo heet en er is geen vlam waar je je aan kunt branden.

Aandachtspunten bij de overstap naar inductie

Wil je elektrisch koken, ga dan voor een inductiekookplaat: die gebruikt minder stroom dan andere elektrische kookplaten. Vergeleken met gas is er nu nog weinig verschil in CO2-uitstoot. Ga je verbouwen of neem je een nieuwe keuken? Check of je pannen geschikt zijn voor inductie. In de bodem moet een stalen laag zitten die magnetiseerbaar is. Dit kun je checken met een magneetje. Nieuwe pannen nodig? Heb je een pacemaker? Vraag dan aan de pacemakertechnicus/cardioloog of je op inductie mag koken.

Voordelen van inductie

Veel mensen kiezen voor inductie omdat het een aantal voordelen heeft. Je kunt de temperatuur snel en goed regelen, waardoor het op koken op gas lijkt. De inductieplaat zelf wordt niet heet en de plek waar de pan staat (kookzone) koelt snel af als je de pan eraf haalt. De kookzones reageren alleen als er een pan op staat. Er zijn geen vlammen en dus ook geen verbrandingsgassen: de lucht in de keuken is daardoor schoner. Verder heb je niet het risico dat je het gas per ongeluk aan laat staan. En eten dat naast de pan belandt, brandt niet snel in.

Benodigde aanpassingen in de meterkast

Als je alle zones ('pitten') van je inductieplaat gebruikt, gaat er veel stroom naartoe. Daarom moet er een aparte stroomdraad komen van de meterkast naar je inductie kookplaat, en een speciaal stopcontact voor de perilex stekker van je kookplaat. Bovendien neemt de kookplaat 2 groepen in je meterkast in beslag (bij een grote kookplaat zelfs 3 groepen). Verder moet jouw aansluiting op het stroomnet misschien verzwaard worden. Oudere huizen hebben soms nog een aansluiting van 1x25A, die moet je laten omzetten naar 3x25A. Dat kost eenmalig ruim € 200 (afhankelijk van je netbeheerder). Nieuwbouwhuizen hebben vaak al een aansluiting van 3x25A: die hoef je niet te laten verzwaren.

labels: #Koken

Zie ook: