Zoek je een groente die je in iedere maaltijd kunt verwerken? Zoek dan niet verder! Wortel kun je de hele dag door eten. In de havermout als ontbijt en ‘s avonds in slierten als spaghetti.

De Geheimen van Wortelen

Er zijn een aantal verrassende feiten over wortelen die je misschien nog niet wist:

Geheim 1: Je kunt wortelloof eten

Het groene ‘haar’ van de wortel verdwijnt meestal meteen in de prullenbak. Zonde! Wortelloof lijkt qua voedingswaarden veel op boerenkool. Het zit vol vitaminen en mineralen als calcium, kalium, vitamine C en K. Wortelloof kun je rauw goed verwerken in een salade, denk aan tabouleh of een salade met wortel, ui, kikkererwten en komijn. Het is ook lekker om het kort te bakken met een beetje olijfolie en knoflook of er pesto van te maken.

Voor zo’n groene pesto mix je twee flinke bossen wortelloof met Parmezaanse kaas, amandelen, olijfolie en knoflook. Lekker op een toastje, als dip of op brood.

Geheim 2: Wortels zijn in bijna alle kleuren van de regenboog te koop

Wortelboerin Pipie Smits van Oyen van de Koekoek vertelde dat de wortel van oorsprong niet oranje van kleur is, maar paars, geel of wit. Pas in de 14de eeuw kreeg hij na jarenlang kruisen en cultiveren zijn bekende kleur. Het schijnt dat dit in opdracht van Willem van Oranje gebeurde. Qua smaak verschillen de wortels weinig. De witte en gele wortel zijn iets zachter van smaak en de paarse wortel is iets pittiger.

Naast deze kleurige oerpenen (ja zo worden ze echt genoemd!), kun je deze soorten bij de groenteboer vinden:

  • Bospeen: de bospeen heeft zijn naam te danken aan het bosje groene wortelloof. Deze wortel is lichtzoet van smaak en kun je prima rauw eten als snack. Je kunt de bospeen ook kennen onder de naam waspeen.
  • Nantes wortels: deze wortels vind je vaak in het koelvak in de supermarkt. Het is een geliefde snackgroente.
  • Winterpeen: zie je een dikke wortel in de supermarkt, dan weet je zeker dat je een winterpeen te pakken hebt. Deze peen wordt veel gebruikt in soepen en stamppotten.
  • Parijse broei: je hebt geluk als je deze kleine, bolvormige wortel bij de groenteboer ziet liggen. In Nederland wordt hij weinig verkocht.

Geheim 3: Wortels zijn een onbekende vezelbom

Vezels zijn ontzettend belangrijk. Ze zorgen voor een soepele stoelgang, geven je langer een verzadigd gevoel en verkleinen de kans op overgewicht, hart-en-vaatziekten, diabetes type 2 en dikke darmkanker. Alleen vindt bijna iedereen het lastig om aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid te komen: 30 gram voor vrouwen, 40 gram voor mannen. Door meer wortels te eten, kom je wél aan deze vezeltaks. Op het gebied van voedingsvezels scoort deze groente goed. In een portie (100 gram) zitten maar liefs 3 gram vezels.

Geheim 4: Er zijn 1001 manieren om wortel te eten

Haal je je neus op voor gekookte wortels of ben je het zat om deze groente rauw te snacken? Dan is het tijd om de wortel opnieuw te ontdekken. Van deze bereidingswijzen zijn wij fan:

  • Als friet. Oké, oké wortelfriet is niet te vergelijken met echte friet, maar wel een lekker alternatief. Snijd de wortels in frietformaat (hoe dunner, hoe knapperiger) en doe er een beetje olijfolie, zeezout en kruiden bij. Lekker met komijn, ras-el-hanout, paprikapoeder en rozemarijn.
  • Als taart. Een klassieker: worteltaart. Er zijn veel lekkere, suikervrije taartrecepten met wortel in de hoofdrol. Geraffineerde suikers worden dan vervangen door dadels en/of bananen. Wortel smaakt natuurlijk ook lekker in koekjes, cupcakes en cakes.
  • Als spaghetti. Voor iedereen die minder koolhydraten wil eten, is wortelspaghetti een uitkomst. Gebruik een spirelli om de wortels tot slierten te raspen. Bak het even kort in de pan en voeg je favoriete pastasaus toe.
  • Als soep. Wortel doet het goed in soep. Maak eens een wortelsoep met gember, deze Indiase soep met wortel en linzen of een romige wortelsoep met kokosmelk.
  • Als dip. Als je hummusmoe bent, moet je deze worteldip proberen.
  • Als puree. Met gekookte wortels, gebakken ui, een klontje roomboter en wat knoflook staat er binnen een kwartier een wortelpuree op tafel.
  • Als sap. Favoriet op de redactie: een zelfgemaakte sap van wortel, gember en appel. Zo gemaakt met een slowjuicer of sapcentrifuge.
  • Geroosterd uit de oven. Snijd de wortel in blokjes, reepjes of schijfjes en schuif het in de oven met olijfolie en kruiden. Heel lekker met honing, sesamzaadjes, knoflook en wat gemberpoeder.
  • Als vegetarische burger. Denk aan een combinatie van wortel, kikkererwten, havermout, ui, komijn en knoflook. Zo maak je in een handomdraai de lekkerste groenteburger.
  • In je havermout. In je warme of koude havermout is wortel meer dan welkom. Deze combinatie is overheerlijk: havermout, geraspte wortel, rozijnen, kaneel.

Geheim 5: Je kunt echt oranje worden door wortels

Het klinkt als een fabel, maar dat is het niet. Je kunt door het eten van wortel echt oranje worden. Als je iedere dag een grote hoeveelheid wortels eet, krijg je namelijk een overschot aan vitamine A binnen. Vitamine A maakt ons lichaam uit bètacaroteen dat in wortels zit. Overtollige vitamine C plassen we uit, maar overtollige vitamine A niet. Dat houden we vast en wordt opgeslagen in ons vetweefsel. Het effect: een oranjekleurige huid. Bang om oranje te kleuren, hoef je niet te zijn.

De Voordelen van Dagelijks een Rauwe Wortel Eten

Dagelijks een rauwe wortel eten kan geweldige dingen doen voor je gezondheid. De wortel, ook wel peen genoemd, groeit onder de grond. Wortelen zijn bekend om de hoge aanwezigheid van Bètacaroteen wat in het lichaam omgezet wordt naar vitamine A. Daarnaast is het een bouwsteen van rodopsine (lichtgevoelige pigmenten). Deze komen voor in de staafjes in het netvlies van je ogen.

Endotoxinen kunnen ervoor zorgen dat je lichaam hogere ontstekingswaarden krijgt. Onderzoek heeft uitgewezen dat dagelijks een rauwe wortel eten een positief effect heeft op de bloeddruk en oestrogeenlevel. Maar in dit geval is het extra belangrijk om gewoon lekker een stevige winterwortel te nemen en deze bijvoorbeeld met een dunschiller te ontdoen van de buitenste laag.

Wortelen Als Gezond Tussendoortje

Eet jij wel eens worteltjes als tussendoortje? Als je dat doet, hoeven we je er vast niet van te overtuigen dat wortels de perfecte gezonde snack zijn, maar voor de mensen die nog wat bevestiging nodig hebben: here you go!

  1. Je kunt wortels makkelijk meenemen
    Zeker niet onbelangrijk voor een goede snack: wortels zijn makkelijk on the go. Tegenwoordig verkopen veel supermarkten snackworteltjes, maar mocht je die te waterig (of te duur) vinden: hak dan gewoon wat bospenen in stukjes, doe ze in een bakje en je bent helemaal klaar voor die lange kantoordag.
  2. Wortels zijn goed voor je huid
    Hallo gezonde bruine glow in de winter! Wortels bevatten de stof bètacaroteen, waardoor ze bijdragen aan een gezonde teint. Om resultaat te boeken kun je het beste iedere dag een of twee wortels eten, of twee glazen wortelsap drinken.
  3. Wortels zijn goed voor je ogen
    Bètacaroteen zorgt niet alleen voor een bruine huid, maar ook voor goede ogen. Het stofje kan namelijk worden omgezet in vitamine A en deze vitamine is belangrijk voor het goed functioneren van je ogen. Door het eten van slechts een halve wortel krijg je al voldoende vitamine A voor een dag binnen! Good to know: je lichaam neemt minder goed bètacaroteen op uit rauwe wortels, dus kun je beter wortelsap drinken.
  4. Je kunt wortels dippen
    Yesss, de perfecte snack: worteltjes met dips. Denk aan heksenkaas, hummus, pesto, tzatziki of een lekkere yoghurtdip. Als je wortels combineert met iets vets, dan kan je lichaam de bètacaroteen (die zorgt voor de goede ogen en bruine teint) nog beter opnemen. Win-win noemen we dat.
  5. Wortels vullen
    Volgens voedingsdeskundige Guido Camps, werkt voedsel dat meer tijd en moeite kost om te eten voor een verzadigder gevoel. 'Geraspte worteltjes zijn een snacktip. Die houden je lang bezig, zorgen voor veel gedoe met kauwen en slikken. Ze bevatten weinig calorieën, maar je zit er snel vol van.'
  6. Wortels bevatten goede voedingswaarden
    Laten we even een blik werpen op de voedingswaarden van wortels. Per 100 gram bevatten wortels 33 kcal, 0,3 gram vet, 5,5 gram koolhydraten, 0,6 gram eiwitten en 3 gram vezels. Lekker laag in calorieën en relatief hoog in vezels!
  7. Wortels zijn lekker
    Ook niet onbelangrijk: wortels zijn ontzettend lekker. Mét en zonder dip. Crunchy, zoet, oranje, wat wil je nog meer?
  8. Wortels zitten boordevol vitaminen
    Niet alleen de macro's van wortels zitten snor, ook de micro's! Om precies te zijn: wortels bevatten vitamine A, B1, B2, B3, B6 ,C , D, E en vitamine K. Daarbij zijn ze rijk aan de mineralen kalium, fosfor, molybdeen, koper en magnesium.
  9. Door het eten van wortels heb je minder kans op hart- en vaatziekten
    Volgens onderzoek gaat een hoge hoeveelheid bètacaroteen hand in hand met een verlaagd risico op hart- en vaatziekten.
  10. Wortels zijn lang houdbaar
    Het ligt er natuurlijk een beetje aan welke variant je koopt, maar de meeste soorten kun je minimaal een week binnen en een maand buiten de koelkast bewaren. Ben je er toch te laat bij? Maak er een lekkere wortelsoep van!
  11. De klimaatbelasting van de wortel is laag
    Volgens het Voedingscentrum is de klimaatbelasting van de wortel het hele jaar door laag, alleen in april kun je de wortel beter even mijden. Duurzaam snacken, that is!
  12. Wortels zijn het hele jaar door verkrijgbaar
    Lastly: wortels kun je het hele jaar door krijgen, wat ze het ideale tussendoortje maakt! Zin in een zomerse salade met wortel? Done. Of een carrotcake met kaneel in de herfst? Piece of cake!

Gezondheidsvoordelen van Wortelen

Wortels zijn veel meer dan een groente die goed is voor je ogen. Wortels barsten van de voedingsstoffen die aan tal van gezondheidsvoordelen worden gelinkt. Zo zijn oranje wortels een goede bron van vitamine A en bètacaroteen (een precursor van vitamine A), krachtige antioxidanten en vezels. En je kunt wortels op talloze manieren eten.

1. Kan ontstekingen in het lichaam remmen

Een zeker voedingsstofje in wortels zorgt voor de oranje kleur en is ook een sterke antioxidant. Dit stofje heet bètacaroteen, een plantaardig pigment dat in grote hoeveelheden in oranje wortels zit. Bètacaroteen is een precursor voor vitamine A. Dit betekent dat het lichaam zelf vitamine A kan aanmaken met dit stofje, in plaats van dat je het uit voedsel moet binnenkrijgen. De vitamine ondersteunt ook het immuunsysteem, en als dat optimaal werkt, kan het lichaam ontstekingen snel verhelpen, waardoor de kans op chronische ontsteking wordt verkleind.

2. Ondersteunt het immuunsysteem

Vitamine A is niet alleen nodig voor het slijmvlies, maar ondersteunt ook het aangeboren immuunsysteem. Het aangeboren immuunsysteem is de eerste verdedigingslinie van het lichaam tegen schadelijke stoffen.

3. Een goede bron van vezels

Vezels zijn belangrijk voor een goede spijsvertering, aangezien ze constipatie voorkomen, de bloedsuikerspiegel onder controle houden en LDL-cholesterol in het lichaam verlagen. Als je bijvoorbeeld 128 gram wortels eet, krijg je vier gram vezels binnen.

Waar je op moet letten

Voor je de hele dag door op wortels zit te kauwen, is er nog iets dat je moet weten. Bètacaroteen is vetoplosbaar. Dit betekent dat je er vet bij moet consumeren als je wilt dat de stof goed wordt opgenomen. Hetzelfde geldt voor vitamine A.

Word je oranje als je te veel wortels eet?

Volgens dermatoloog Kadouch kun je inderdaad een bruin-oranje teint krijgen door het eten van wortels en andere groenten. Carotenemie kan op elke plaats van het lichaam te zien zijn, maar is het meest zichtbaar op plekken waar de huid dikker is, bijvoorbeeld in de handpalmen en voetzolen. De oranje verkleuring is tijdelijk en ongevaarlijk.

Als je een paar weken achter elkaar tussen de 20 en de 50 milligram bètacaroteen binnenkrijgt, is de kans groot dat je huid oranje uitslaat. De meeste mensen worden oranje als ze een tijd lang elke dag 30 milligram bètacaroteen binnenkrijgen.

Wortelen en de Schijf van Vijf

Groente staat in de Schijf van Vijf. Voor volwassenen geldt het advies om 250 gram groente per dag te eten. Niet één groente bevat alle voedingsstoffen die je nodig hebt. De klimaatbelasting van wortelen is laag. Het hele jaar door zijn wortelen uit de Nederlandse volle grond, plastic tunnel of onverwarmde kas te koop. Het is dus het hele jaar een seizoensproduct uit Nederland en daarom een klimaatvriendelijke keuze.

Hieronder een tabel met de klimaatbelasting van wortelen:

Product Klimaatbelasting (kg CO2 eq.) Watergebruik (liter/kg)
Wortelen 0,22* 230**

*CO2-equivalenten: dit betekent dat we naast CO2 ook andere broeikasgassen meetellen, zoals methaan.

**Gebruik van grond- en oppervlaktewater gebruikt voor irrigatie.

Meng 3 eetlepels olijfolie, 1 eetlepel witte wijnazijn en 1 eetlepel honing met zout en peper tot een dressing en giet ook dit over de wortelen. Hak de pistachenoten en peterselie grof en strooi er overheen.

labels:

Zie ook: