Met zout heeft menig Nederlander een officiële haat-liefdesverhouding. Het werkt als smaakversterker super goed en maakt hierdoor je gerechten erg lekker. Ook kinderen houden al snel van zoute dingen, maar het lijkt erg slecht te zijn om er veel van binnen te krijgen. Wat nu?

Meer dan 80% van de Nederlandse bevolking (waaronder veel kinderen en zelfs baby’s) krijgt meer zout binnen dan de maximale hoeveelheid van 6 gram zout per dag. Maar wat zit er dan in zout wat het zo slecht maakt? 10 gram keukenzout bestaat uit twee stofjes; 4 gram natrium en 6 gram chloride. Samen met kalium, zorgen ze voor de juiste vochtbalans in het lichaam. Als je teveel zout eet, dan houdt het lichaam veel vocht vast. Hierdoor zit er ook meer vocht in je bloed en stijgt de bloeddruk.

Naar schatting voegen we zo’n 20% van de hoeveelheid zout die we binnenkrijgen zelf toe aan ons eten. Ongeveer 80% komt uit keukenzout dat fabrikanten toevoegen aan producten, zoals aan brood en kant-en-klaarmaaltijden. Ook medicijnen kunnen bijdragen aan de inname van natrium. Als je te veel natrium binnenkrijgt, dan gaan je nieren hard aan de slag zodat de het overtollige natrium weer uit plast.

Hoeveel zout mag je maximaal binnenkrijgen op een dag?

De World Health Organisation (WHO) adviseert volwassen om maximaal 5 gram zout per dag te eten. Het advies is om niet meer dan 6 gram zout per dag binnen te krijgen. In Nederland krijgen veel mensen te veel zout binnen. Het komt zelden voor dat mensen te weinig zout binnenkrijgen. Te veel zout kan negatieve effecten hebben op je gezondheid.

Als het over zout gaat, wordt meestal keukenzout bedoeld. De scheikundige naam voor keukenzout is natriumchloride (NaCl). De begrippen zout en natrium worden vaak door elkaar gebruikt. Dit komt doordat zout de belangrijkste bron van natrium in ons eten is. Als we het hebben over de gezondheidseffecten van zout, bedoelen we bijna altijd de effecten van natrium.

Van nature zit er niet veel zout in ons eten. Het meeste zout wordt toegevoegd door fabrikanten. Dit wordt gedaan voor de houdbaarheid (vleesproducten, vis, zuurkool) of structuur (brood, kaas). De andere 20% voegen we zelf toe aan ons eten. In Nederland krijgen we vooral zout binnen via brood, vleesproducten en kaas.

Het advies is daarom om geen extra zout toe te voegen aan het eten van je baby of kind. Wij stoppen bij de Kleine Keuken nooit zout in onze producten.

Wil je nagaan hoeveel zout je binnenkrijgt? Vul het voedingscentrum. Wil je weten hoeveel zout er in een ander product zit? Gebruik dan de gratis 'Kies Ik Gezond?'-app. Hierin kun je een product opzoeken of de streepjescode scannen.

Je nieren regelen de hoeveelheid natrium in je lichaam. Het zout uit je eten plas je weer uit. Hoeveel zout je precies nodig hebt, is moeilijk te zeggen. In Nederland is er geen aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) voor zout opgesteld. Door buitenlandse organisaties zoals het Amerikaanse National Academy of Sciences, Engeneering and Medicine (NASEM) is wel een adequate inname (AI) voor natrium vastgesteld. Deze is voor volwassenen 1,5 gram natrium per dag. Dit komt overeen met 3,75 gram zout. Dit is de hoeveelheid die nodig is om het zout dat je onder normale omstandigheden verliest je bijvoorbeeld je urine en zweet weer aan te vullen.

Omstandigheden kunnen andere adviezen gelden. Er zijn voorbeelden bekend van mensen die kunnen leven met heel weinig of juist heel veel zout. Zo werd in Brazilië bij sommige mensen vastgesteld dat ze 0,5 gram zout per dag binnenkregen. De Gezondheidsraad adviseert volwassenen om niet meer dan 6 gram zout per dag binnen te krijgen. Dit staat gelijk aan 2,4 gram natrium.

Hoeveel zout mag een baby?

Voor baby's en kinderen ligt het advies voor de maximale hoeveelheid zout en natrium lager. De nieren van baby’s en kinderen kunnen namelijk nog niet veel zout aan. Als kinderen te veel zout binnenkrijgen, kunnen ze op latere leeftijd last krijgen van hun nieren. Het advies is daarom om geen zout toe te voegen aan het eten van je baby of kind.

Belangrijk om te onthouden is: zout = zout. Of je nou Himalaya-, Keltisch-, Kosher-, keukenzout of handgeschept Zeeuws zout gebruikt maakt voor het natriumgehalte niet uit. Het heeft allemaal dezelfde slechte uitwerking op de nieren van je baby of kindje. Wel is het zo dat je bij grof zout vaak sneller meer zout gebruikt dan bij fijngemalen zout.

Aanbevolen hoeveelheid zout per dag voor baby's en kinderen:

  • Baby 0-6 maanden: minder dan 1 gram zout per dag
  • Baby 7-12 maanden: maximaal 1 gram zout per dag
  • Dreumes van 1-3 jaar: 3 gram zout per dag

Pas geboren baby’s mogen absoluut geen zout. Nu is dat in het begin niet zo heel moeilijk, want dan drinken ze alleen melk en in die melk zit precies genoeg zout voor je baby. Tussen de 4 en 6 maanden beginnen de meeste ouders met de eerste hapjes. Het is dan belangrijk om speciaal voor je baby te koken en niet mee te laten eten van jou bord, zodat je zeker weet dat er geen zout in zit. Mocht je voor potjes gaan, zorg er dan voor dat je alleen potjes gebruikt die bij de juiste leeftijd horen. Mocht je toch voor een hapje van 8, 12 of meer maanden willen gaan, check dan altijd de inhoud.

Vanaf 7 maanden mogen baby’s een kleine hoeveelheid zout. 1 gram per dag is natuurlijk nog steeds heel weinig. Je gebruikt dit dus ook niet om het eten smaak te geven, maar je kunt je kind nu ook ‘gewoon’ brood geven. Daar zit namelijk een kleine hoeveelheid zout in.

Vanaf 1 jaar wordt er door het Voedingscentrum geadviseerd om je kind mee te laten eten met de pot. In de eerste drie jaar betekent dat nog wel dat je voor de pot goed zult moeten opletten hoeveel zout je gebruikt. Drie gram is nog steeds heel weinig, zeker als je bedenkt dat volwassen zelf vaak over hun eigen maximum (van 6 gram per dag) gaan in een dag.

Producten met verborgen zout

Sommige producten lijken onschuldig, maar bevatten meer zout dan je verwacht en zo zit je baby of kind heel snel over de maximale zout inname van een dag heen. Denk bijvoorbeeld aan: Kaas (en al helemaal smeerkaas) en vleeswaren, Kant-en-klaar producten, pakjes en zakjes, Soepen, Bouillon. Check dus alle producten die je niet 100% zelf maakt op het zoutgehalte, voordat je het aan je baby geeft. Voor de meeste dingen geldt dat je ze beter zelf kunt maken, dat is ook gewoon lekkerder natuurlijk.

Toegevoegd zout wordt afgeraden wanneer je baby start met vaste voeding. Het toevoegen van zout geeft namelijk geen duidelijke voordelen voor jouw baby. Voeg dus geen zout toe aan het eten van je baby om de hoeveelheid zout zoveel mogelijk, en het liefst zelfs helemaal, te beperken. Als je zelf aan de slag gaat met hapjes heb je uiteraard de volledige controle over de hoeveelheid zout en kun je dit idealiter helemaal beperken.

De gevolgen van te veel zout voor je kindje

Het wetenschappelijk bewijs dat (extra) zout slecht is voor je baby is beperkt. Er is geen bewijs dat de nieren van je baby (ouder dan 4 maanden) nog niet in staat zouden zijn om zout te verwerken. Maar te veel zout op jonge leeftijd zou mogelijk kunnen leiden tot een hogere bloeddruk op latere leeftijd, al is wetenschappelijk bewijs hiervoor beperkt.

De richtlijn lijkt er vooral op gebaseerd te zijn dat, in wetenschappelijk onderzoek, te verwachten is dat wanneer baby’s op jonge leeftijd veel zout binnenkrijgen, kindjes een voorkeur gaan ontwikkelen voor zoute voeding. Dit zou op latere leeftijd leiden tot minder gezonde voedingskeuzes. Daarom is het verstandig om (extra) zout in de voeding van je kindje te vermijden.

Het advies blijft dus, ondanks beperkt onderzoek, geen extra zout toe te voegen aan babyhapjes en eten met een hoog zoutgehalte te vermijden. Denk aan (smeer)kaas, leverworst of leverpastei. Leverproducten bevatten daarnaast een hoge hoeveelheid vitamine A en te veel vitamine A kan schadelijk zijn voor jonge kinderen.

We zijn gewend een snufje zout toe te voegen aan onze voeding. En in een gemiddeld voedingspatroon krijgen we vaak (onbewust) zout binnen. Kinderen krijgen (nog steeds) te veel zout binnen, dat schreef het Radboud UMC onlangs in een artikel. Ook volwassenen krijgen dagelijks te veel zout binnen. Vooral in bewerkte producten is veel zout toegevoegd.

Voor baby’s is het advies geen zout, voor kinderen onder de 4 jaar zo min mogelijk en voor oudere kinderen matig het zoutgehalte, net zoals het advies voor volwassenen is. Maar best vaag is het wel. Want hoeveel is zo min mogelijk?

Er is geen direct antwoord op de vraag; hoeveel zout mag mijn kind eten? Er is weinig wetenschappelijk bewijs over hoeveel er precies mag. Het voedingscentrum heeft een richtlijn opgesteld. Voor volwassenen is het advies maximaal 6 gram per dag. Terwijl volwassenen gemiddeld 9 gram per dag binnenkrijgen.

Voedingsmiddelen die je beter kunt vermijden

Rauwe vis en rauw vlees, of producten met rauwe melk of ei. Hierin kunnen ziekmakende bacteriën zitten. Jonge kinderen zijn daar extra gevoelig voor. Producten met veel zout, zoals vleeswaren, kant-en-klare sauzen en snacks. De nieren van kinderen tot 4 jaar kunnen dat nog niet goed verwerken. Voeg zelf geen zout toe aan je eten, en kies voor producten met weinig zout zoals verse groente en groente uit de diepvries.

Je kunt beter kiezen voor een kaassoort met weinig of minder zout, zoals mozzarella, zuivelspread en hüttenkäse. Bekijk meer alternatieven. etiket ‘gemaakt van rauwe melk’ of ‘au lait cru’. gemaakt van rauwe melk.

labels:

Zie ook: