Drink je ook elke dag rond hetzelfde tijdstip een kopje koffie? Dan herken je vast ook die hoofdpijn die je krijgt wanneer je dit standaard kopje koffie niet drinkt. Nu is de vraag, helpt de koffie tegen hoofdpijn, of is de koffie de oorzaak van de hoofdpijn? We vertellen je hier meer over de werking van cafeïne en waarom dit de oorzaak kan zijn van hoofdpijn.

De Bestanddelen van Koffie en Cafeïne

Koffie bestaat uit een aantal bestanddelen, namelijk zuren en oliën, suikers en plantenextracten. Die plantenextracten bevatten onder andere cafeïne. Cafeïne is een veelbesproken bestanddeel en heeft meerdere klachten op zijn geweten, waaronder hoofdpijn. Gelukkig heeft cafeïne ook een heleboel gezondheidsvoordelen, zoals het verbeteren van de concentratie, het kan bij sporten de prestatie verbeteren en je uithoudingsvermogen een boost geven.

Waarom heeft cafeïne zo’n groot effect op ons lichaam?

Cafeïne komt niet alleen in koffie voor, ook thee, frisdranken, chocola en verschillende voedingssupplementen bevatten cafeïne. De koffie die je iedere dag nuttigt zorgt dus hoogstwaarschijnlijk niet voor jouw totale cafeïne inname. Je krijgt dus al gauw meer cafeïne binnen dan je denkt.

De Invloed van Cafeïne op Bloeddruk en Hoofdpijn

Cafeïne heeft de eigenschap de bloeddruk te verhogen. Je aderen gaan hierdoor vernauwen. Wanneer je geen koffie meer drinkt, of minder, dan gaan je vaten weer verwijden en hierdoor kan hoofdpijn ontstaan. Ben je overgevoelig voor cafeïne? Dan zul je deze symptomen eerder ervaren en is het verminderen van cafeïne een goede oplossing.

Onderzoek naar de Gezondheidsvoordelen van Koffie

Hier zijn ontzettend veel onderzoeken naar gedaan. Het nieuwste onderzoek van Annals of Internal Medicine geeft een duidelijk inzicht in de gezondheidsvoor- en nadelen van koffie. De onderzoekers onderzochten de koffieconsumptie van meer dan 170,000 mensen (37 - 73 jaar oud) uit het Verenigd Koninkrijk. Deze mensen werden ongeveer 7 jaar gevolgd. Uit het onderzoek kwam dat de mensen die elke dag tussen de 1,5 en 3,5 koppen koffie dronken, 16 tot 21% minder kans hadden op veelvoorkomende ziekten zoals, kanker en hart- en vaatziekten dan mensen die geen koffie drinken.

Er zijn meerdere grootschalige onderzoeken gedaan en in andere onderzoeken is ook decaf koffie meegenomen. Mensen die koffie zonder cafeïne dronken merkten dezelfde voordelen op als de mensen die koffie met cafeïne dronken.

Kwaliteit van Koffie

Het is belangrijk koffie te drinken die van goede kwaliteit is. Een koffieboon die heel donker is gebrand, is net zo ongezond als een heel donker gebrand frietje. Koffiebonen van hogere kwaliteit en een lichtere branding zijn over het algemeen ook een stuk duurder, maar wanneer je goed koffie leert zetten, doe je makkelijk een hele maand met een kilo koffie.

Alternatieve Oplossingen voor Hoofdpijn

Bij hoofdpijn of migraine denken veel mensen meteen aan medicijnen. Maar er zijn ook andere manieren om klachten te verminderen, zonder medicijnen. Deze manieren richten zich op een gezonde leefstijl. Het gebruik van grote hoeveelheden cafeïneproducten zoals koffie, thee, (pure) chocolade en cola kan leiden tot hoofdpijn.

Het regelmatige gebruik van minimaal 230 mg cafeïne per dag kan bij mensen met een gevoeligheid voor cafeïne hoofdpijn veroorzaken. Het plotseling stoppen met cafeïne kan ook leiden tot hoofdpijn. Het is dus verstandig om dit geleidelijk af te bouwen.

Andere mogelijke oorzaken en oplossingen:

  • Mononatriumglutamaat (MSG), ook wel bekend als smaakversterker E621, kan hoofdpijn veroorzaken.
  • Probeer een regelmatig slaappatroon aan te houden en minimaal één uur vóór middernacht te gaan slapen.
  • Een goed evenwicht tussen inspanning (zoals werk of bewegen) en ontspanning helpt om hoofdpijn te voorkomen. Probeer minimaal 30 minuten per dag te bewegen.
  • Ontspanning kan ook komen door yoga, meditatie, creatieve hobby’s of rustige muziek. Vermijd prikkels zoals sociale media, vooral in de avond.

Wanneer naar de huisarts?

Regelmatig gebruik van pijnstillers geeft vaak geen vermindering van de hoofdpijnklachten. Sterker nog: het kan alleen maar leiden tot klachten van onder meer uw maag en darmen. Verder loopt u het risico om hoofdpijn te krijgen die ontstaat door het regelmatige gebruik van pijnstillers. Als u veel last heeft van uw hoofdpijn, kunt u een pijnstiller nemen. Maar doe dit niet te vaak en niet te lang achter elkaar. Heeft u vaak veel last van hoofdpijn? Maak dan een afspraak met uw huisarts.

Migraine: Meer dan alleen Hoofdpijn

Migraine is veel meer dan een heftige hoofdpijn, het is een hersenaandoening. Naast hoofdpijn kan migraine ook andere klachten geven. Je kunt bijvoorbeeld erg misselijk zijn en overgeven, of extra gevoelig zijn voor prikkels zoals geluid, licht en geur. Je kunt problemen hebben met zien.

De meest opvallende vorm van migraine is die waarbij hoofdpijn het grote probleem is. De hoofdpijn zit vaak aan 1 kant van je hoofd en is vaak bonkend en ernstig. Het wordt erger als je bijvoorbeeld de trap op loopt. Je kunt ook misselijk worden en zelfs overgeven. Sommige vrouwen krijgen een aanval van migraine rondom de periode dat ze ongesteld zijn. Deze vorm van migraine komt door veranderingen in je hormonen.

Aura bij Migraine

Ongeveer een derde van de mensen met migraine heeft aura’s voordat de hoofdpijn komt. Bij een aura werken lichaamsdelen kort niet meer als normaal. Je kunt dat merken aan je gezicht doordat je bijvoorbeeld flitsen, vlekken of sterretjes ziet. Dit begint vaak bij één oog en verplaatst daarna naar beide ogen. Ook je armen, benen of mond kunnen bij een aura doof voelen of juist tintelen. Er zijn verschillende soorten zeldzame aura’s.

Chronische Migraine

Als iemand meer dan vijftien dagen per maand hoofdpijn heeft, dan is er sprake van langdurende migraine (chronische migraine). Chronische migraine kan langzaam ontstaan. Door het slikken van te veel pijnstillers of speciale medicijnen tegen migraine (triptanen), kun je vaker last krijgen van migraine of andere hoofdpijn en zo chronische migraine ontwikkelen.

Fases van een Migraineaanval

  1. Sommige mensen met migraine voelen dat de aanval eraan komt. Het is goed om te weten dat deze dingen je voor een aanval waarschuwen. Ze zorgen niet voor de aanval zelf. Zo kun je vlak voor een aanval ineens trek krijgen in chocola.
  2. Deze fase kan 5 minuten duren, maar soms ook een uur.
  3. Bijna iedereen die migraine heeft, krijgt de kenmerkende bonkende en kloppende hoofdpijn, vaak aan één kant van het hoofd. De hoofdpijn kan 4 uur duren en duurt soms wel tot 3 dagen. Tijdens een migraineaanval hebben mensen vaak de behoefte om stil in bed te liggen en/of te slapen. Het is belangrijk om daaraan toe te geven en genoeg rust te nemen.
  4. De ergste hoofdpijn is weg, maar je kunt nog dagen last hebben van de aanval. Je voelt je bijvoorbeeld leeg en moe en je kan je niet goed concentreren. Of je merkt dat je nog wat overgevoelig bent voor prikkels zoals licht en geluid.

Oorzaken en Uitlokkers van Migraine

Migraine is een ingewikkelde hersenaandoening waarvan de precieze oorzaak nog niet bekend is. Onderzoekers denken dat mensen met migraine gevoeliger zijn voor bepaalde prikkels uit de omgeving (uitlokkers). Voorbeelden van uitlokkers zijn bijvoorbeeld hormoonveranderingen, te weinig slaap en stress. De gevoeligheid voor bepaalde uitlokkers is deels bepaald door je genen (erfelijk). Je hebt daarom een verhoogde kans op migraine als het binnen de familie voorkomt.

Vaak is het een combinatie van oorzaken die voor een migraineaanval zorgt. Als je migraine hebt, kunnen sommige prikkels ervoor zorgen dat je een aanval krijgt. Artsen en onderzoekers weten nog niet precies waarom dat zo is. Bij een migraineaanval ontstaat er een soort kortsluiting achterin je hersenen. Je hersencellen worden dan ineens heel actief, vooral in de hersenstam.

Veel mensen met migraine merken dat er bepaalde prikkels zijn die de migraineaanval kunnen uitlokken. Mensen met migraine geven bijvoorbeeld aan dat bepaald eten migraine mogelijk uitlokt, zoals chocolade en kaas. Vaak is het een combinatie van prikkels die voor de migraineaanval zorgt. Deze prikkels kunnen uit je omgeving komen of uit je eigen lichaam.

Migraine komt 3,5 keer vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Vooral vrouwen tussen de 25 en 50 jaar oud hebben migraine. Waarschijnlijk komt dit door veranderingen in de hormonen. Onderzoekers denken dat migraineaanvallen te maken hebben met de hoeveelheid van het hormoon oestrogeen dat in je lichaam sterk kan veranderen.

Behandeling van Migraine

Helaas is migraine nog niet te genezen. Wel is er behandeling mogelijk. Je huisarts of specialist kijkt samen met jou naar de beste behandeling. Veel mensen met migraine nemen paracetamol of aspirine bij een aanval. Meestal is dat niet genoeg. Ibuprofen helpt al iets beter tegen de pijn. Ook kun je juist meer hoofdpijn krijgen als je te veel pijnstillers gebruikt.

Antimigraine-medicatie (triptanen) zijn medicijnen die migraine tegengaan. Deze medicijnen neem je als de migraineaanval begint. Het is erg belangrijk om dit direct te doen, omdat de hoofdpijnaanval dan nog kan worden afgebroken. Triptanen werken meestal binnen 2 uur en kunnen de pijn redelijk goed verminderen.

Als je vaak migraineaanvallen hebt, dan kan de huisarts medicijnen geven die bedoeld zijn om aanvallen te voorkomen (preventieve medicatie). Deze medicijnen kunnen ook zorgen dat de aanval minder lang duurt en minder heftig is.

Impact van Migraine op het Dagelijks Leven

Het aantal migraineaanvallen verschilt per persoon. Gemiddeld heb je één migraineaanval per maand, maar je kunt ook één keer per jaar of meerdere keren per maand een aanval hebben. Je kunt ook last hebben van migraine als je geen aanval hebt. De angst en onzekerheid om een aanval te krijgen, is namelijk al erg vervelend.

Gevoelig zijn voor bijvoorbeeld licht en Geluid, maakt het lastig en soms onmogelijk om te reizen en in een drukke omgeving te zijn. Doordat je bijvoorbeeld vlekken ziet bij een aura, kun je niet goed zien. Daardoor kan je moeilijker lezen, fietsen of autorijden. Je kunt je gestrest en angstig voelen, omdat je geen controle hebt over migraine.

Natuurlijke Benaderingen voor Migraine en Hoofdpijn

Als stress een oorzaak is van de hoofdpijn/migraine kan ook vaatverwijding en vaatverkramping een oorzaak van de klachten zijn. Het aminozuur arginine is een natuurlijke vaatverwijder. Met name noten, zaden, pinda’s, gelatine, chocolade, carob, uien, meloen en champignons zijn rijk aan dit aminozuur. Het kan in sommige gevallen helpen om dagelijks 150 ml bietensap te drinken. Via het nitraat in bietensap kan ons lichaam het vaatverwijdende stikstofmonoxide aanmaken. Ook meloen bevat dit dit stofje.

Met name de spiegels van vitamine B2 en vitamine B6 blijken bij veel migrainepatiënten verlaagd te zijn.Bronnen van vitamine B: volkoren producten, bladgroenten, vlees, vis, vloeibare melkproducten, noten, zaden, eieren, peulvruchten, soja, aardappelen.Vitamine B2 bronnen: kiemen, groenten, eieren, noten, zaden, edelgistvlokken, marmite, orgaanvlees.Vitamine B6 bronnen: bananen, noten, volkoren graanproducten, groente, vis.

Bij een groot deel van de migrainepatiënten lijkt homocysteïne een oorzaak te zijn. In dit geval heeft de lever een probleem met de omzetting van B vitamines naar de actieve (bruikbare) vorm.

Bij migrainepatiënten, die verergering van hun klachten hebben rondom de menstruatie, blijken de ‘goede’ vetzuren niet of nauwelijks in de voeding voor te komen.

Een slechte darmfunctie heeft vaak invloed op hoofdpijn en migraine. Een goede darmfunctie is onontbeerlijk om o.a. voedingstoffen op te nemen en afvalstoffen uit te scheiden. Wat u zelf kunt doen om uw darmen in vorm te houden:- Dagelijks 1,5 - 2 liter water of kruidenthee. NB: koffie, zwarte thee en alcohol zijn geen vochtleveranciers, sterker nog; ze onttrekken vocht.- Zorg dagelijks voor minimaal 1 uur beweging.- Eet voldoende vezelrijke producten (volkoren producten, groenten, fruit)- Vervang melk/vla etc. door zure melkproducten als karnemelk, biogarde, yoghurt.- Zorg voor dagelijkse ontlasting.

Ook de overbelasting van de lever, voortvloeiend uit spijsverteringsstoornissen/ darmproblemen, is bij migraine een belangrijke oorzaak. Een pilot studie die werd gedaan door Ziekenhuis Gelderse Vallei en de Universiteit van Wageningen in 2012 toonde aan dat inname van 2 gram probiotica per dag de aanvallen en ernst van migraine verminderde.

Het snel stijgen en daarna dalen van de bloedsuikerspiegel blijkt ook bij veel migraine-patiënten een uitlokkende factor te zijn. Daarom worden de suikers snel ‘weggewerkt’ met behulp van insuline. Het gevolg is een snelle daling van de bloedsuikerspiegel met de welbekende verschijnselen van; hoofdpijn, een beetje dizzy, trillerig, wazig zien etc.

Bijna alle patiënten zijn gevoelig voor voedingsmiddelen die als het ware een aanval uitlokken. De grootste ‘triggers’ zijn:- chocola- (oude) kaas- de E-nummers E248, 249, E220 - E228- MonoNatriumGlutaminaat ofwel MSG, Ve-tsin of E621 genoemd. Als je van jezelf weet dat E621 een trigger is zou je heel regelmatig thee kunnen drinken van Ginkgo blad.- Biogene amine in voedsel (histamine, serotonine, traminer).Om uit te vinden wat de persoonlijke ‘triggers’ zijn is het erg belangrijk om gedurende een maand een “voedingsdagboek’’ bij te houden.

In een onderzoek met 100 migraine patienten bleek gember poeder even goed en snel verlichting te geven als Sumatriptan. Er zijn veel natuurlijke middelen, toegespitst op vele oorzaken van migraine, die effectief kunnen werken.

Helpt Koffie tegen Hoofdpijn?

In koffie zit een cafeïne, deze stof geeft koffie ook een bittere smaak. Maar het zorgt niet alleen voor de smaak, ook voor een opwekkend effect. Hierdoor voelen we ons na een kop koffie weer sterk, snel wakker en fit en worden we weer actief om aan de slag te gaan. De hoofdpijn bij een gebrek aan koffie ontstaat door een tekort aan de stof cafeïne.

Het stimuleert het zenuwstelsel, veroorzaakt een snellere hartslag en ademhaling en verhoogt je bloeddruk. Kort gezegd, nee. Maar… bij migraine zou koffie wel eens de symptomen kunnen helpen bestrijden.

Ook dan kan koffie helpen, omdat cafeïne de spieren helpt ontspannen. Maar een teveel aan cafeïne kan je spieren juist weer gespannen maken, waardoor je alleen maar meer hoofdpijn krijgt. Drink dus met mate.

Over het algemeen kan koffie een goede natuurlijke oplossing zijn tegen hoofdpijn. De beste remedie tegen hoofdpijn is voor iedereen verschillend. Van een powernap, tot een pijstiller of een koud washandje. Alcohol, nicotine, telefoon, computer en zware maaltijden kun je het beste vermijden als je last hebt van hoofdpijn.

Overmatig Cafeïnegebruik en Hoofdpijn

Sommige mensen krijgen hoofdpijn bij overmatig cafeïnegebruik, of wanneer ze enkele dagen géén cafeïne gebruiken.De meeste mensen kunnen iedere dag een paar koppen koffie drinken, zonder dat ze ergens last van krijgen. Er zijn mensen, die er zich beter en alerter bij voelen. Aan de andere kant zijn er ook mensen die na verloop van tijd een chronische hoofdpijn krijgen.

Hier spreken we dan van middelen-afhankelijke hoofdpijn, een soort hoofdpijn dat vaak veroorzaakt wordt door een overmatig gebruik van pijnstillers. Maar die dus ook door cafeïne kan worden veroorzaakt. Cafeïne zou zelfs steeds meer de belangrijkste oorzaak van zo’n middelen-afhankelijke hoofdpijn zijn.

Hoeveel cafeïne is te veel?

Dat is heel erg persoonlijk, en verschilt dan ook van persoon tot persoon. Een volwassen man of vrouw die gezond is, kan meestal zonder problemen 400 mg cafeïne per dag consumeren. Dat komt overeen met zo’n 4 á 5 kopjes koffie per dag. Vanaf 500 á 600 mg cafeïne per dag (dat zijn dan ongeveer 5 tot 7 koppen koffie), verhoogt de kans op hoofdpijn en andere mogelijke klachten zoals: slapeloosheid, maag- en darmklachten. Maar sommige mensen kunnen bij 100 mg per dag al hoofdpijnproblemen krijgen.

Effecten van Cafeïne op Neurotransmitters en Stress

Wanneer je cafeïne drinkt, neemt het niveau van de activerende neurotransmitters dopamine en norepinefrine toe. Norepinefrine is de wetenschappelijke term voor adrenaline. Wanneer je te vaak cafeïne in je lichaam hebt, worden de klieren die adrenaline produceren overbelast. Dit kan leiden tot een chronische stresstoestand. Een overmaat aan cafeïne kan dan leiden tot spanningshoofdpijn. Ook door het stoppen van het drinken van cafeïne kan er hoofdpijn ontstaan.

Waar Zit Cafeïne In?

Koffie is echt niet het enige middel waar cafeïne in zit. Cafeïne komt voor in verschillende drankjes, etenswaren en zelfs in bepaalde pijnstillers. Een pijnstiller kan tussen de 50 tot 100 mg cafeïne bevatten en dat is ongeveer gelijk aan 1 kopje koffie. Maar zo zit er ook cafeïne in thee, cola, ijsthee, chocolade en chocolademelk, energiedrankjes, energieshots en drankjes met guarana. Tegenwoordig zijn er ook verschillende producten met extra cafeïne op de markt zoals kauwgom, snoep en water.

Omdat er geen leeftijdsgrens zit op het consumeren van producten met cafeïne, kunnen ook kinderen last hebben van deze vorm van hoofdpijn. Dit door het drinken van grote hoeveelheden cola, ijsthee of cafeïnehoudende energiedranken.

Ontwenningsverschijnselen

Een ander bekend fenomeen, zijn mensen die door de weeks een aantal koppen koffie drinken, en in het weekend steevast last hebben van een migraineachtige hoofdpijn. Deze hoofdpijn kan zelfs gepaard gaan met: vermoeidheid, prikkelbaarheid, rusteloosheid en soms ook trillende handen.

Zo’n weekendhoofdpijn kan natuurlijk ook andere oorzaken hebben. Denk hierbij aan het feit dat je in het weekend misschien meer alcohol drinkt, later naar bed en/of langer uitslaapt en je ontspanning ervaart na de stress van de werkweek. Het klinkt misschien raar, maar in principe hebben we het hier over een ontwenningsverschijnsel. Men noemt het dan ook ‘onttrekkingshoofdpijn’.

Dit soort hoofdpijn treedt typisch op, enkele uren na het laatste gebruik en bereikt een piek na 24 tot 48 uren. Het kan zelfs enkele dagen aanhouden. De hoofdpijn verdwijnt vrij snel wanneer je opnieuw koffie drinkt. Des te meer koffie iemand drinkt, des te groter de kans op dit soort verschijnselen is, des te sterker de ontwenningsverschijnselen zijn.

Ook hier zijn er verschillen van persoon tot persoon, maar sommige mensen kunnen al ontwenningsverschijnselen krijgen, bij een dagelijks gebruik van 100 mg koffie. Dat is het gelijk aan het drinken van 1 kopje koffie, 2 kopjes thee of 2 pijnstillers met cafeïne.

Deze weekendhoofdpijn kan ook voorkomen bij mensen met migraine. De cafeïneonthouding kan bij hen een migraineaanval uitlokken.

Wat Kun Je Er Tegen Doen?

De enige oplossing is om te stoppen met het consumeren van cafeïnehoudende dranken (en pijnstillers). In het begin kan de hoofdpijn of de migraineaanvallen in ernst toenemen. Dat is ook de reden, dat men niet adviseert om opeens te stoppen. Neem bijvoorbeeld elke week een kopje koffie per dag minder.

Ter verlichting van de ‘onttrekkingshoofdpijn’, kan eventueel gedurende 1 week een pijnstiller, zoals paracetamol of ibuprofen (zonder cafeïne), worden voorgeschreven.

Is de hoofdpijn eenmaal weg, dan kun je voorzichtig proberen of je weer een kop koffie of thee kunt nemen zonder dat er klachten ontstaan.

labels:

Zie ook: