Van kweekburgers tot gefrituurde meelwormen en krekels, er komen steeds meer alternatieven om de ecologische voetafdruk van ons voedsel te verkleinen. Steeds meer Nederlanders willen minder vlees eten. Dat is ook nodig: als we binnen de grenzen van de planeet willen blijven met ons eetpatroon, dan past 1 portie vlees per week.

De Opkomst van Hybride Vlees

Hybride gehakt(ballen) en burgers ontwikkelde Rijn gehakt, gehaktballen en hamburgers die voor minder dan de helft uit vlees bestaan. “Het aandeel vlees is minder dan 50 procent. Een nog lager percentage zou ten koste gaan van de smaak en structuur. Dat wil ik niet. Mijn uitgangspunt is juist dat hybride producten zo min mogelijk afwijken van pure vleesproducten en net zo lekker moeten zijn. In de toekomst willen we dit percentage nog verder naar beneden brengen, mits de smaak op peil blijft.”

Het productieproces van hybride vlees is complexer dan dat van conventioneel vlees, vindt ze. “Het combineren van dierlijke en plantaardige ingrediënten is lastig. Het is dan verleidelijk om E-nummers en poeders toe te voegen, maar dat gaat ten koste van het gezondheidsaspect. Ik wil wegblijven van toegevoegde vetten, smaakstoffen en andere kunstmatige additieven. Het was een lange zoektocht om de juiste structuur te krijgen zonder onnodige aanvullingen. Uiteindelijk hebben we plantaardige vezels en proteïnen gebruikt om de binding goed te krijgen.”

Innovatieve Producten: Runderrijst

Het onderzoeksteam bootste dit principe na met behulp van rijst, met als doel om efficiënt en veilig dierlijke spier- en vetstamcellen op te kweken. De onderzoekers dompelden de rijst eerst onder in een bad met visgelatine - een veilig en eetbaar product dat ervoor zorgt dat de cellen zich beter aan de rijst hechten. De dierlijke spier- en vetstamcellen werden vervolgens in de rijst geplant.

Na negen tot elf dagen groeien in een petrischaaltje, was het tijd om te oogsten. De Zuid-Koreanen hebben de hybride runderrijst gestoomd en nauwkeurig geanalyseerd om de voedingswaarde, geur en textuur te kunnen beschrijven. De hybride rijst bleek 8 procent meer eiwitten en 7 procent meer vet te bevatten dan gewone rijst. Het innovatieve product was minder plakkerig en steviger qua textuur.

Voordelen van Hybride Vlees

“Normaal gesproken krijgen we de dierlijke eiwitten die we nodig hebben binnen via vlees, vis en zuivel, maar er zitten grote nadelen aan de bio-industrie die voor dit voedsel zorgt. Er worden veel broeikasgassen uitgestoten door de sector en er gaan veel natuurlijke hulpbronnen en schoon water verloren”, zegt Park. Zijn innovatieve product heeft een aanzienlijk kleinere ecologische voetafdruk tegen een fractie van de prijs.

Voor elke 100 gram geproduceerd eiwit stoot hybride rijst naar schatting minder dan 6,27 kilo CO2 uit, terwijl rundvlees 49,89 kilo CO2-uitstoot veroorzaakt. Hieronder een tabel die de milieu-impact van verschillende eiwitbronnen vergelijkt:

Eiwitbron CO2-uitstoot per 100 gram eiwit
Hybride Rijst 6,27 kg
Rundvlees 49,89 kg

De productie van vlees veroorzaakt over het algemeen veel meer milieuschade dan die van plantaardig eiwitrijk eten. Zo is voor de productie van vlees vaak veel meer land nodig dan voor de productie van plantaardige eiwitrijke producten. Daarnaast zorgt vleesproductie voor veel meer uitstoot van en voor verzuring van de bodem en de lucht.

Park is optimistisch over de ontwikkeling van een commercieel product op basis van zijn nieuwe doorbraak, aangezien er weinig risico’s zijn voor de voedselveiligheid en de hybride vleesrijst relatief eenvoudig te maken is. Park is optimistisch over de ontwikkeling van een commercieel product op basis van zijn nieuwe doorbraak, aangezien er weinig risico’s zijn voor de voedselveiligheid en de hybride vleesrijst relatief eenvoudig te maken is.

  • Milieuvoordelen: Minder uitstoot van broeikasgassen en een lagere ecologische voetafdruk.
  • Gezondheid: Een verschuiving naar plantaardige eiwitten kan bijdragen aan een gezonder eetpatroon.
  • Kosten: Potentieel goedkoper dan traditioneel vlees, waardoor het toegankelijker wordt voor een breder publiek.

Nadelen en Uitdagingen

Maar drie onafhankelijke voedingsdeskundigen zeggen dat de ontwikkeling van hybride vlees niet gezond is voor de mens. Vreemd, want vlees is in principe gezond en peulvruchten waarmee hybride vlees wordt gemaakt ook. Of gaat het om de combinatie?

Volgens gezondheidsdeskundige Mike Verest van Leefbewust is de komst van hybride vlees allesbehalve een zegen als je simpelweg kijkt naar de gezondheid van de consument. “Hoewel erwteneiwit een redelijk compleet amino­zuurprofiel heeft, heeft het relatief lage hoeveelheden van bepaalde essentiële aminozuren (de bouwstenen voor eiwitten, red.), zoals methionine (een zwavelhoudend aminozuur). Dit maakt het minder compleet in vergelijking met dierlijke eiwitbronnen of sommige andere plantaardige eiwitten. Net als andere peulvruchten bevat ­erwteneiwit ook antinutriënten zoals fytinezuur en lectines die de opname van bepaalde mineralen kunnen verminderen. Dus al het vlees maar mixen met bonen of erwten, lijkt me niet zo slim.”

Richard de Leth van Oersterk, een leefstijlplatform voor vitaliteit en gezondheid, wijst net als Verest op de ongunstige aminozuren- en nutriëntenwaarden. “Als je kijkt naar onze spijsvertering, de zuurgraad in onze maag, naar de grootte van ons galblaas en alvleesklier en ons gebit, dan zie je dat we een omnivoor zijn. Dat betekent dat we zowel plantaardig als vlees zouden moeten eten vanuit het perspectief van optimale gezondheid. Maar als je dat vertaalt naar het product in de Lidl, dan sla ik toch over”, vertelt hij. Vlees dat in de supermarkten ligt, uit de welbekende bio-industrie die de vaak stilstaande dieren voert met voornamelijk granen als mais, is inferieur aan vlees dat afkomstig is van volledig grasgevoerde dieren die veelal in de wei staan, stelt De Leth.

Hybride-vlees is vooral een onnatuurlijke trend. Journalist Daan de Wit, schrijver van het boek Weet wat je eet, zal in de supermarkt eveneens met een “grote boog” om het hybride vlees heen lopen. Hij plaatst de hele ontwikkeling van een verandering naar plantaardig voedsel in een breder perspectief. “Het hybride vlees zie ik als deel van de trend waarin alles zo onnatuurlijk moet als het maar kan. Wees extra kritisch op voedsel dat uit handen van mensen komt, zeker als het ultrabewerkt voedsel is.

  • Voedingswaarde: Kan minder complete aminozuurprofielen bevatten in vergelijking met puur dierlijke eiwitten.
  • Verwerking: Hybride producten kunnen meer bewerkt zijn en onnodige toevoegingen bevatten.
  • Acceptatie: Consumenten moeten wennen aan de smaak en textuur, wat een barrière kan vormen.

Toekomstperspectief

“De omstandigheden in de rijstkorrels zijn nog niet ideaal voor de spier- en vetcellen, maar ik had niet verwacht dat de cellen in de rijst nu al zo goed zouden groeien”, besluit Park. “Ik zie een wereld aan mogelijkheden voor dit hybride voedsel op graanbasis.

De toekomst van insecten als voedsel voor de mens en andere dieren is veelbelovend. De vraag naar duurzame eiwitten stijgt namelijk en insecten zijn een hele goeie oplossing daarvoor.

labels: #Vlees

Zie ook: