Hygiëne en zelfzorg zijn cruciale elementen in de ontwikkeling van kinderen. Het aanleren van goede hygiënische gewoonten kan op een speelse en interactieve manier gebeuren. Van jongs af aan leren kinderen de basisprincipes van hygiëne, zoals handen wassen, tandenpoetsen en het schoonhouden van hun omgeving.

Het Belang van Hygiëne en Zelfzorg

Deze gewoonten zijn niet alleen belangrijk voor hun fysieke gezondheid, maar ook voor hun sociale interacties. Kinderen die goed voor zichzelf zorgen, ontwikkelen vaak een beter zelfbeeld en hebben meer zelfvertrouwen. Dit kan hen helpen om beter te functioneren in sociale situaties, zoals op school of tijdens sportactiviteiten. Daarnaast speelt hygiëne een belangrijke rol in het voorkomen van ziektes. Kinderen zijn vaak vatbaar voor infecties en andere gezondheidsproblemen, vooral als ze in contact komen met andere kinderen.

Door hen te leren over het belang van hygiëne, zoals het regelmatig wassen van handen en het vermijden van het delen van persoonlijke spullen, kunnen ouders en verzorgers bijdragen aan een gezondere omgeving.

Speelse Manieren om Hygiëne Aan te Leren

Een effectieve methode is om kinderen te betrekken bij het proces. Bijvoorbeeld, ouders kunnen samen met hun kinderen een routine opstellen voor het handen wassen. Dit kan worden gedaan door een leuk liedje te zingen terwijl ze hun handen wassen, zodat het een plezierige ervaring wordt. Het gebruik van kleurrijke zeep of handdoeken kan ook helpen om de aandacht van kinderen te trekken en hen aan te moedigen om deze gewoonten regelmatig toe te passen. Een andere praktische tip is om visuele herinneringen te gebruiken.

Het ophangen van posters in de badkamer of keuken met afbeeldingen en stappen voor goede hygiëne kan kinderen helpen om deze gewoonten te onthouden. Daarnaast kunnen ouders beloningen of complimenten geven wanneer kinderen hun hygiënische taken goed uitvoeren. Gezonde voeding en lichaamsbeweging zijn fundamenten voor een gezonde levensstijl die al op jonge leeftijd moet worden aangeleerd.

Ouders kunnen kinderen betrekken bij het koken en het kiezen van gezonde ingrediënten. Door samen maaltijden te bereiden, kunnen kinderen leren over de voedingswaarde van verschillende voedingsmiddelen en hoe deze bijdragen aan hun groei en ontwikkeling. Dit maakt gezonde voeding niet alleen leerzaam, maar ook leuk.

Daarnaast is lichaamsbeweging een belangrijk aspect dat niet mag worden vergeten. Kinderen moeten worden aangemoedigd om actief te zijn door middel van spelletjes, sport of andere fysieke activiteiten. Het creëren van een actieve omgeving thuis, zoals het hebben van buitenspeelgoed of het organiseren van gezinswandelingen, kan kinderen motiveren om meer te bewegen.

Koken in de Klas: Veiligheid en Voorbereiding

Koken met je klas is leuk, uitdagend en super leerzaam! Kinderen leren hoe ze van een recept, een gerecht kunnen maken, leren verschillende snijd- en kooktechnieken en leren over hoe je een gerecht lekker én gezond kunt maken. Een goede voorbereiding is belangrijk voor een veilige en fijne kookles.

Denk aan de volgende punten:

  • Hulp regelen: Vraag hulpouders of verzorgers om mee te helpen tijdens de kookles.
  • Allergieën checken: Controleer of er leerlingen zijn met allergieën of dieetwensen.
  • Benodigdheden verzamelen: Regel de boodschappen en materialen. Leerlingen of (hulp)ouders/verzorgers kunnen ook spullen van thuis meenemen. Denk ook aan theedoeken, vaatdoekjes, handzeep en afwasmiddel. Print het recept uit en leg alle ingrediënten en materialen per groepje klaar.
  • Klas indelen: Verdeel de klas vooraf in groepjes van vier en verdeel de taken. Zet het materiaal en de ingrediënten al klaar per tafel en per recept. Zorg dat iedereen een taak heeft. Elke handeling uit het recept is een taak. Het lezen van het recept en de ingrediënten bijeen zoeken behoren ook tot de taken. Leerlingen kunnen ook in twee- of drietallen een taak uitvoeren.

Hygiëne en Veiligheid tijdens de Kookles

  • Laat leerlingen hun handen wassen.
  • Leer ze te proeven ‘als een kok’ (met lepeltje): niet likken aan bestek of ergens de vingers in steken.
  • Voorkom en bespreek kruisbesmetting.
  • Leg hoest en nies ‘regels’ uit.
  • Zorg dat de werkplek schoon is.
  • Ga bewust om met hete ovens, platen, fornuizen en pannen met (gevaarlijk) keukenapparatuur.
  • Werk snoeren netjes weg zodat niemand kan struikelen of omvertrekken.

Keukenregels en Rolverdeling

  • Vertel de algemene keukenregels

Komt er een kok of gastdocent? De rolverdeling is afhankelijk van wie de kookles gaat geven. Heb je een kok of gastdocent die de kookles komt verzorgen? Bespreek van tevoren de rolverdeling en de daarbijhorende taken. Wie is de chef/manager, sous-chef, chefs de partie en leerlingkok?

Chef / manager - Uitgevoerd door de leerkracht, gastdocent of kok

  • Maakt het klas lokaal in orde
  • Verzorgt alle benodigde spullen (of laat dit door een hulpouder doen)
  • Geeft uitleg over de les
  • Doet handelingen voor (samen met de hulpouders)

Souschef - Uitgevoerd door de leerkracht

  • Loopt rond en geeft, waar nodig, extra hulp en uitleg
  • Bewaakt samen met de hulpouders de orde en veiligheid
  • Inventariseert of alle leerlingen goed meedoen (en goed naar de kok luisteren)
  • Bedenkt wat tijdens de afronding van de les zal worden besproken met de leerlingen om de leeropbrengst te vergroten
  • Optioneel: draagt actief bij aan de uitleg/instructie van de kok. Bijvoorbeeld door de handelingen die de kok beschrijft voor te doen aan de leerlingen

Chefs de partie - Uitgevoerd door de hulpouders

  • Lopen rond en geven waar nodig extra hulp en uitleg
  • Helpen waar nodig met het bewaken van de orde en veiligheid
  • Helpen leerlingen met de handelingen tijdens het koken, geven complimenten
  • Stellen af en toe een vraag
  • Helpen de leerlingen met het verzamelen (en opruimen) van de spullen

Leerlingkoks - Uitgevoerd door de leerlingen

  • Uitvoerders van het recept. Dit klinkt logisch maar goed om te realiseren en te benadrukken.

De hoeveelheid hulp die er tijdens de kookles is, bepaalt ook hoeveel leerlingen er gelijktijdig kunnen koken. We adviseren op de basisschool één volwassene per maximaal 8 leerlingen in de bovenbouw, bij de middenbouw 1 volwassene op maximaal 6 leerlingen en bij de onderbouw 1 op 5.

De hulpouders/verzorgers kunnen waar nodig extra hulp en uitleg geven aan de kinderen. Stuur ze van tevoren het recept zodat ze weten wat er gemaakt gaat worden. Een kookles bestaat vaak minimaal uit de onderdelen; Opstart/introductie, koken, opruimen, lesafsluiting.

Structuur van een Kookles

Voor het bewaken vaan een duidelijke structuur kan je rekening houden met de volgende onderdelen:

  • Leg kort uit wat er gemaakt gaat worden.
  • Laat eerst de (basisschool)leerlingen voelen/ruiken aan de ingrediënten.
  • Leg uit, wie wat gaat doen of laat ze zelf de taken verdelen.
  • Laat zien hoe de taak gedaan moet worden (kneden, snijden, mixen etc).
  • Moedig leerlingen aan alles zelf te doen (lezen recept, recept uitvoeren, afwegen, elkaar helpen, opruimen), doe alleen voor waar nodig en help alleen met snijden, kneden etc. als je de les wilt versnellen of als de leerlingen heel jong zijn.
  • Zet de verschillende talenten van leerlingen in. Bv. laat de energieke leerling met de hand en een garde kloppen en de precieze leerling de bloem afwegen.

Leerlingen alles zelf op te laten ruimen vergt veel tijd en begeleiding. Maak hierin een duidelijke rolverdeling (chef vloer, chef aanrecht, chef afwas, chef drogen etc.).

Soms kan een klas heel hard werken en vlieg je door de recepten heen of leerlingen zijn juist door van alles afgeleid waardoor de kookles maar gestaag vordert. Vertraag door leerlingen de groente nog fijner te snijden, handelingen met de hand te doen ipv met behulp van keukenapparatuur/ hulpmiddelen. Versnel door handige trucjes: water voor soep kun je alvast voorkoken in een waterkoker, groente hoeft niet altijd even fijngesneden en inzet van keukenhulpmiddelen of de hulpouders versnelt ook.

Hygiënerichtlijnen voor Niet-Zorggerelateerde Organisaties

De algemene hygiënerichtlijn is opgesteld in 2019. Bij deze richtlijn vindt u instructies (bijvoorbeeld voor handen wassen), voorbeelden van schoonmaakschema's en een normenlijst. Voor het maken van een checklist of rapport kunt u gebruik maken van de normenlijst. Deze richtlijn is bedoeld voor organisaties en bedrijven waarvoor geen andere LCHV-hygiënerichtlijn is en die niet zorggerelateerd zijn. Door het uitvoeren van de hygiënenormen en -adviezen in de richtlijn beperkt u verspreiding van ziekteverwekkers.

Voorbeelden van organisaties/bedrijven die deze richtlijn kunnen gebruiken, zijn kantoorgebouwen, buurthuizen, (overdekte) speeltuinen, kinderboerderijen, sporthallen en middelbare scholen.

Hygiëne en Ziekteverwekkers

Een goede hygiëne beperkt de verspreiding van ziekteverwekkende micro-organismen. Ziekte door micro-organismen noemen we een infectieziekte. Niet alle micro-organismen veroorzaken ziekte. De meeste micro-organismen zijn onschuldig of zelfs nuttig voor de mens.

Voorbeelden van micro-organismen zijn bacteriën, virussen, parasieten en schimmels. Micro-organismen zijn onzichtbaar voor het blote oog en komen overal voor: op de huid, in lichaamsvloeistoffen zoals bloed en urine, op en in voedsel, op meubelen en gebruiksvoorwerpen, in de lucht en in water.

Handhygiëne: De Basis van Preventie

Een van de meest voorkomende manieren waarop ziekteverwekkers zich verspreiden, is via de handen. Door de handen te wassen met stromend water en zeep uit een pompje (zeepdispenser) en ze hierna goed af te drogen met (papieren) wegwerpdoekjes worden de ziekteverwekkers zo veel mogelijk verwijderd. Handen drogen met elektrische handdrogers is minder hygiënisch dan met (papieren) wegwerpdoekjes.

Tips:

  • Print de instructie uit en plaats deze bij de handenwasgelegenheid.
  • Nies en hoest in een papieren zakdoek en gooi die daarna weg. Was hierna de handen.

Hygiënenormen

  • Draag handschoenen wanneer de handen in aanraking kunnen komen met bloed, braaksel of ontlasting.
  • Trek handschoenen direct na gebruik uit en gooi ze weg.

Voedselveiligheid en Afvalbeheer

Als u eten en drinken aan bezoekers, vrijwilligers of medewerkers verstrekt, al dan niet tegen betaling, dan bent u wettelijk verplicht om maatregelen te nemen die de kans op ziek worden door het eten en drinken verkleinen. Gebruik hiervoor de hygiënecode van uw sector. Als er geen hygiënecode voor uw sector is of u wilt de hygiënecode niet gebruiken, dan moet u zelf een HACCP-plan opstellen.

Afval kan een bron van ziekteverwekkers zijn. Bovendien trekt afval ongewenste dieren aan.

Hygiënenormen voor Afvalbeheer

  • Leeg afvalbakken als ze bijna vol zijn of minstens één keer per dag en zorg voor een schone afvalbak.
  • Sluit zakken goed en gooi ze direct in afvalcontainers.

Dierplaagbeheersing

Ratten, muizen, insecten, duiven en kakkerlakken zijn voorbeelden van dieren die niet alleen overlast en schade geven, maar ook infectieziekten kunnen overdragen.

Hygiënenormen voor Dierplaagbeheersing

  • Voorkom of beperk plekken waar plaagdieren kunnen binnenkomen, schuilen of nestelen door het nemen van technisch-bouwkundige, hygiënische en bedrijfsmatige maatregelen.
  • Voorkom of beperk de aanwezigheid van water en voedsel(resten) door het nemen van technisch-bouwkundige, hygiënische en bedrijfsmatige maatregelen.
  • Schakel bij overlast een deskundige dierplaagbeheerser in.

Schoonmaken is het verwijderen van stof en vuil, bijvoorbeeld door te stofzuigen of te dweilen. Gebruik de middelen volgens de instructies. Deze instructies staan op de verpakking of zijn verkrijgbaar bij de leverancier.

Meng een schoonmaakmiddel nooit met andere (schoonmaak)middelen. Mengen vermindert de werkzaamheid en geeft een slechter resultaat. Bij mengen met bleekhoudende middelen kunnen giftige gassen ontstaan.

Het dragen van handschoenen tijdens schoonmaken wordt niet aangeraden, behalve bij het schoonmaken van voorwerpen of oppervlakken waar lichaamsvloeistoffen op (kunnen) zitten. Draag geschikte handschoenen.

Tips:

  • Laat een professioneel schoonmaakbedrijf schoonmaken of laat een deskundige, zoals een erkend schoonmaakbedrijf, instructie geven aan iedereen die schoonmaakt.
  • Vergeet tijdens het schoonmaken niet plekken en voorwerpen mee te nemen die mensen veel aanraken (handcontactpunten).

De schoonmaakmaterialen moet u ook goed schoonmaken, drogen en opruimen. Zo voorkomt u dat ziekteverwekkers uitgroeien en worden verspreid. Gebruik schoonmaakmaterialen zoals microvezeldoekjes volgens de instructie op de verpakking.

Hygiënenormen:

  • Gebruik bij elke schoonmaakbeurt schone materialen.
  • Was schoonmaakmaterialen zoals moppen en (microvezel)doeken na gebruik op minimaal 60 graden. Laat de gewassen materialen daarna drogen aan de lucht of in een wasdroger of gebruik wegwerpmaterialen en gooi deze direct na gebruik weg.
  • Maak schoonmaakmaterialen die niet in de wasmachine kunnen en niet direct na gebruik weggegooid worden, zoals emmers en trekkers, na gebruik schoon. Afspoelen met water. Daarna afdrogen of laten drogen door de materialen omgedraaid op een schone ondergrond te leggen (emmers) of op te hangen (trekkers).
  • Gebruik bij elke schoonmaakbeurt nieuw sopwater. Vervang het sop bij zichtbaar vuil.

Tip: Gebruik bij het dweilen verschillende emmers (bijvoorbeeld met aparte kleuren) voor schoon en vuil sopwater. Maak de dweil of mop nat in de emmer met schoon sop, en spoel hem uit in de andere.

Door te ventileren en regelmatig te luchten wordt overdracht van ziekteverwekkers die verspreid worden via de lucht verminderd.

Ventileren is het verversen van de binnenlucht met buitenlucht. Dit kan op verschillende manieren praktisch worden uitgevoerd, zoals door 'natuurlijke ventilatie' (ventilatieroosters openhouden en/of ramen op een kier zetten; afhankelijk van de voorzieningen) of door 'mechanische ventilatie' (een systeem in het gebouw zorgt voor de luchtverversing en de hoeveelheid ventilatie is meestal in te stellen).

Luchten is in een gebouw ramen, luiken of deuren zo tegen elkaar openzetten dat er een flinke luchtstroming of -circulatie door de ruimte ontstaat.

Door te ventileren en te luchten kunnen ziekteverwekkers die zweven in de binnenlucht worden verminderd. Ook zorgt ventileren en luchten voor het afvoeren van vocht waardoor schimmelgroei kan worden beperkt.

Als ventilatieroosters niet worden schoongemaakt of het mechanische ventilatiesysteem niet wordt onderhouden, kan dit op termijn een negatief effect hebben op de luchtkwaliteit.

Ook zorgt ventileren en luchten voor het afvoeren van vocht waardoor schimmelgroei kan worden beperkt.

De Kookstrijd: Een Educatief Spel

De kook(wed)strijd is een alias op het kinderprogramma Kookschool. Iedere ronde staat een bepaald thema centraal dat verband houdt met eten en natuurlijk koken. De kookstrijd wordt gespeeld in teams (bijvoorbeeld in nesten / ploegen). Tijdens elke ronde kunnen de teams punten krijgen voor elk goed beantwoorde vraag. Ook krijgen de teams een beoordeling op de kookproef, waarbij gelet word op: hygiëne, smaak en presentatie.

Speel deze wedstrijd per ploeg / nest. De kookronde is tijdtechnisch de langste ronde. Voor oudere speltakken kun je extra uitdaging maken door bij voorbeeld er een oer-kookwedstrijd van te maken. Welke planten uit de natuur kun je eten / welke niet? Maak hier een wedstrijd van. Je kunt dit eventueel koppelen aan een paddenstoelenkenner die weet welke paddenstoelen eetbaar zijn en welke niet.

Aspect Belang Voorbeeld
Handhygiëne Vermindert verspreiding van ziekteverwekkers Handen wassen voor en na het koken
Kruisbesmetting Voorkomt overdracht van bacteriën Gebruik verschillende snijplanken voor vlees en groenten
Afvalbeheer Beperkt de groei van micro-organismen Afvalbakken regelmatig legen
Ventilatie Verbetert de luchtkwaliteit Ramen openen tijdens het koken

labels: #Koken

Zie ook: