Iedereen heeft een eigen favoriete koffievariant: een kopje filterkoffie, espresso of cappuccino. Vaak wordt gedacht dat in een espresso de meeste cafeïne zit, want deze smaakt het sterkste. Maar dit is niet het geval.
De hoeveelheid cafeïne in uw koffie hangt af van het soort, de sterkte en de grootte van uw kop. De hoeveelheid cafeïne in koffie is namelijk afhankelijk van de type koffiebonen en de zetmethode die gebruikt worden.
Cafeïnegehalte in Koffie
Het meest bekende product met cafeïne is toch zeker koffie. Het is tevens een van de weinige producten waarbij cafeïne van nature in het product zit en dus niet kunstmatig aan het product is toegevoegd. Het cafeïnegehalte van koffie kan sterk variëren.
Type Koffieboon
Arabica koffiebonen bevatten ongeveer 1 tot 1,5 procent cafeïne, voor Robusta koffiebonen is dat 2 procent. De twee meest voorkomende koffiebonen zijn Arabica en Robusta. Deze twee bonen verschillen behoorlijk van elkaar in cafeïnegehalte. Zo bevatten Robusta koffiebonen bijna 50% meer cafeïne dan Arabica!
Het grote verschil in cafeïnegehalte komt doordat de Arabica koffieplant op grotere hoogte groeit dan de Robusta koffieplant. Op grotere hoogte komen minder insecten en ziektes voor waardoor deze plant zich minder hoeft te beschermen. Om deze reden bevat een kop koffie van Robusta koffiebonen een veel hoger percentage cafeïne dan een kop koffie van Arabica koffiebonen.
Zetmethodes
Naast de boon, is de manier waarop de koffie gezet wordt een belangrijke factor in de hoeveelheid cafeïne die in het kopje zit. De zetmethode bepaalt ook mee hoeveel cafeïne uiteindelijk in het kopje koffie terecht komt. Dat zit zo: hoe langer het water langs de gemalen koffiebonen stroomt, hoe langer het water de kans krijgt om alle stoffen uit gemalen koffie op te nemen.
Stroomt het water maar heel kort langs de gemalen koffiebonen dan krijgt het water dus ook weinig tijd om alle smaken en aroma’s van de koffiebonen tot zich te nemen. Hoe langer het water de kans krijgt om alle stoffen uit de koffiebonen op te nemen, hoe meer cafeïne de koffie bevat. Bij filterkoffie loopt het water langzaam langs de gemalen koffie. Bij filterkoffie loopt het water langzaam langs de gemalen koffie.
De maalgraad speelt hierbij ook een rol: hoe fijner de koffie gemalen is, hoe moeilijker het voor het water is om door de gemalen koffie te stromen. Hierdoor zorgt een fijnere maalgraad dat het water langer de kans krijgt om alle stoffen uit de gemalen koffie op te nemen. En hoe langer het water de kans krijgt om alle stoffen uit de koffiebonen op te nemen, hoe meer cafeïne de koffie bevat. Fijn gemalen koffiebonen geven een kop koffie met meer cafeïne dan grof gemalen koffie.
Tot slot speelt de hoeveelheid koffiebonen per kopje koffie ook nog een rol. Maal je veel koffiebonen voor 1 kopje koffie, dan krijg je natuurlijker meer cafeïne binnen. Onderstaande cafeïnegehaltes zijn gebaseerd op het standaard aantal gram koffiebonen per zetmethode.
Cafeïnegehalte per Koffiesoort
Hieronder een overzicht van het cafeïnegehalte per koffiesoort:
- Espresso: 210 mg cafeïne per 100 ml (84 mg per kopje van 40 ml)
- Ristretto: 280 mg cafeïne per 100 ml (70 mg per kopje van 25 ml)
- Filterkoffie: 86 mg cafeïne per 100 ml (120 mg per kopje van 140 ml)
- Koffie uit een volautomatische koffiemachine: 58 mg cafeïne per 100 ml (81 mg per kopje van 140 ml)
- Instant koffie: 26 mg cafeïne per 100 ml (36 mg per kopje van 140 ml)
De hierboven genoemde cijfers zijn wel gemiddelden. Dit komt vrij als het in aanraking komt met water. Hoe langer het water en de (gemalen) bonen bij elkaar zijn, hoe meer cafeïne er in uw koffie komt.
Cafeïnegehalte in Espresso
Espresso is een type koffie waarbij er onder hoge druk water door fijn gemalen koffiebonen wordt geperst. Het water komt moeilijk door de fijn gemalen koffiebonen heen. Het water heeft daardoor veel tijd om alle aroma’s én cafeïne van de gemalen koffiebonen tot zicht te nemen.
Daardoor bevat espresso een hoog aantal milligram (mg) cafeïne per 100 ml. Espresso wordt ook als basis gebruikt voor cappuccino, latté (macchiato) en cortado. Bij deze dranken kun je dus dezelfde cafeïnegehalte aanhouden als espresso.
Espresso - 210 mg cafeïne per 100 ml* Een kopje espresso bevat normaliter 40 ml en dus 84 mg cafeïne
Cafeïnegehalte in Ristretto
Ristretto is een espresso met nog minder water. Deze koffie is dus nog meer geconcentreerd dan espresso en bevat daardoor ook meer cafeïne. Dit is de koffie met de allerhoogste cafeïnegehalte.
Ristretto - 280 mg cafeïne per 100 ml* Een kopje ristretto bevat normaliter 25 ml en dus 70 mg cafeïne
Cafeïnegehalte in Filterkoffie
Filterkoffie is een zetmethode waarbij koffie door middel van zwaartekracht wordt gezet. Tegenwoordig krijgt deze koffie ook wel de hippe naam ‘slow coffee’. De gemalen koffiebonen doe je in een papieren of metalen filter. Daaroverheen schenk jij (of je koffieapparaat ) heet water. Het water stroomt langs de gemalen koffie, door de filter heen naar beneden. Op die manier neemt het water de stoffen van de gemalen koffie op.
Net zoals bij espresso geldt ook hier dat hoe fijner de koffiebonen gemalen zijn, des te moeilijker het water langs de gemalen koffie stroomt. Hoe langer het water de kans krijgt om alle stoffen uit de koffiebonen op te nemen, hoe meer cafeïne de koffie bevat.
Filterkoffie - 86 mg cafeïne per 100 ml* Een kopje koffie bevat normaliter 140 ml en dus 120 mg cafeïne
Cafeïnegehalte in Koffie uit een Volautomatische Koffiemachine
Een volautomatische machine maalt voor elk kopje koffie de juiste hoeveelheid koffiebonen en zet daar vervolgens automatisch een kop koffie mee. Je stelt zelf van te voren de maalgraad (fijn of grof) van de koffiebonen in. Omdat het apparaat volledig automatisch koffie voor je zet noem je dit een volautomatische koffiemachine. Vaak kan je met zulke machines ook espresso en cappuccino zetten, daarvoor kan je de cafeïnegehalte van espresso aanhouden.
Koffie uit een volautomatisch koffieautomaat - 58 mg cafeïne per 100 ml* Een kopje koffie bevat normaliter 140 ml en dus 81 mg cafeïne
Cafeïnegehalte in Instant Koffie
Instant koffie wordt ook wel oploskoffie genoemd. Bij instant koffie is vers gezette koffie gedroogd waardoor een extract achterblijft. Vervolgens is dit extract gevriesdroogd. Met deze gevriesdroogde korrel kun je heel eenvoudig koffie zetten. Je giet slechts heet water over de korrels heen.
Instantkoffie - 26 mg cafeïne per 100 ml* Een kopje koffie bevat normaliter 140 ml en dus 36 mg cafeïne
* Dit is een gemiddelde. De daadwerkelijke cafeïnegehalte hangt af van het type boon (Arabica/Robusta) en de hoeveel en de maalgraad van de gemalen bonen dat gebruikt is voor de koffie.
De Cafeïnevrije Optie
Welk kopje koffie bevat dan de minste cafeïne? Dat is de cafeïnevrije koffie. Hier zit ongeveer 3 milligram cafeïne in.
Wat is Cafeïnevrije Koffie?
Bij Koffievoordeel hebben wij een voorliefde voor heerlijke koffie. Toch hebben we het maar weinig over decafé terwijl wij ook een flink aantal cafeïnevrije koffies aanbieden. Wat is het verschil tussen ‘normale’ en cafeïnevrije koffie in smaakbeleving, aroma en eventuele bijwerkingen?
Volgens de wet mag decafé niet meer dan 0.1 procent cafeïne bevatten, dat betekent niet meer dan 1 milligram cafeïne per gram koffie. Eigenlijk is geen enkele koffie helemaal cafeïnevrij. Tijdens het extractieproces blijft er namelijk altijd een kleine hoeveelheid achter.
Methoden om Cafeïne te Verwijderen
Er zijn verschillende methoden om cafeïne uit koffiebonen te verwijderen:
- Waterbasis methode: Door de groene ongebrande bonen met water te stoepen, lost de cafeïne op. Het water met daarin cafeïne wordt vervolgens door een koolstoffilter gepompt zodat de cafeïne wordt opgenomen.
- DCM-methode: Hiervoor worden de bonen eerst 30 minuten gestoomd om daarna tien uur lang meerdere malen gereinigd te worden met dichloormethaan (ook wel ethylacetaat). Als de koffie na al die uren hard werken cafeine vrij is, is het tijd om het chemische oplosmiddel te laten verdampen.
- CO2-methode: De koffie wordt ook bij deze methode eerst gestoomd voordat ze in een bad vloeibare koolstofdioxide gaan onder een druk van 73 tot 300 atmosfeer. Dan zijn er twee mogelijkheden om het extractieproces af te maken. Voor de eerste manier laat men de druk gedeeltelijk ontsnappen zodat de CO2 verdampt en de cafeïne kan worden opgevangen. Zo kan het CO2 gas worden opgevangen voor hergebruik. Voor de tweede manier houdt men de CO2 onder druk om de cafeïne door middel van water of koolstoffilters te verwijderen.
Koffie zonder de energieopwekkende stof cafeïne is daarom een goed alternatief voor koffieliefhebbers die gevoelig zijn voor de bijwerkingen. Samenvattend blijft er in cafeïnevrije koffie altijd een kleine percentage van de stof achter in de koffie, maar dit is minder dan in een normale kop koffie.
Andere Dranken met Cafeïne
Cafeïne zit niet alleen in koffie. Planten en delen van planten, zoals de bladeren en de bessen, bevatten van nature cafeïne. Hierdoor zit in producten die daarmee gemaakt worden ook cafeïne. Denk aan koffie, thee, chocolade, energiedranken en cola.
- Thee: Cafeïne in thee wordt ook wel theïne genoemd.
- Cola: Anders dan bij koffie en thee, wordt bij cola cafeïne als ingrediënt toegevoegd om de juiste smaak te creëren.
- Energiedranken: Energiedranken, zoals Red bull en Monster Energy, zijn dranken waaraan een flinke hoeveelheid cafeïne is toegevoegd.
- Chocolade(melk): De cacaoplant is net zoals de koffie en theeplant een plant die cafeïne gebruikt als verdedigingsmechanisme tegen insecten en ziektes. Daarom bevat cacao en dus chocola ook cafeïne. Toch zit in chocolade niet veel cafeïne.
Effecten van Cafeïne
Cafeïne stimuleert je zenuwstelsel en heeft daardoor invloed op wat je doet, voelt en denkt. 75 milligram of meer kan het je alertheid en concentratie verhogen. Maar de effecten van cafeïne kunnen van mens tot mens verschillen.
Sommige mensen krijgen van koffie net wat meer energie. Decafé is ideaal voor mensen die sterk reageren op cafeïne en daardoor moeten oppassen. Het verschilt per persoon welke positieve of negatieve uitwerkingen koffie heeft.
Aanbevelingen voor Cafeïne-inname
In het algemeen is het voor de gemiddelde, gezonde en niet zwangere volwassene veilig om tot 400 milligram cafeïne per dag te nemen, en niet meer dan 200 milligram cafeïne in één keer. Als alleen naar de cafeïne gekeken wordt, zouden volwassenen gemiddeld gezien, naast 3 kopjes groene of zwarte thee, nog 5 kopjes koffie (1 kopje = 125 milliliter) veilig kunnen nemen op een dag.
Het advies van de Gezondheidsraad aan zwangeren is om de inname van cafeïne te beperken, en niet meer dan 200 milligram cafeïne te nemen op een dag. Er worden gemiddeld gezien geen negatieve gezondheidseffecten verwacht als zwangeren niet meer dan 200 milligram cafeïne nemen verdeeld over de dag.
Cafeïne en Slaap
Houd rekening met de effecten van cafeïne op de slaap, zeker als cafeïne vlak voor het slapen gaan wordt genomen. Zelfs als de cafeïne genomen wordt kort voor bedtijd, kunnen kinderen leiden tot minder goed in slaap kunnen komen en minder lang slapen.
Cafestol in Koffie
Naast cafeïne is het belangrijk om te letten op cafestol, een stof die het LDL-cholesterolgehalte in het bloed kan verhogen. Het Voedingscentrum heeft een overzicht gemaakt van hoe gezond de verschillende manieren van koffie zetten zijn, en daarbij is vooral gekeken naar de stof cafestol.
De minste cafestol zit in filterkoffie, koffie van koffiepads en in oploskoffie. Iets hoger scoren espresso (ook uit cupjes) en aanverwante soorten, en de meeste cafestol zit in koffie uit een cafétière en in Turkse koffie.
Volgens het Voedingscentrum kunnen gezonde volwassenen zonder al te veel problemen zo’n 4 kopjes koffie per dag drinken, als het om filterkoffie, pad-koffie of oploskoffie gaat. Drink je liever espresso (los of uit cups) dan is 2 tot 3 kopjes per dag het maximum. Kies je voor koffie uit de cafétière, dan volstaat 1 kopje per dag.
Hoe beter koffie gefilterd is, hoe minder cafestol en hoe gezonder deze is. In koffie zit het stofje cafestol dat het LDL-cholesterol verhoogt. Een teveel aan LDL-cholesterol in je bloed blijft plakken aan de binnenkant van je bloedvaten. Dat vergroot de kans op bijvoorbeeld een hartaanval of beroerte.
Hieronder staat per koffiesoort hoeveel je er vanwege de hoeveelheid cafestol per dag het beste maximaal van kunt drinken. Hierbij houden we ook rekening met cafeïne. Gezonde volwassenen kunnen ongeveer 400 milligram cafeïne per dag innemen zonder dat negatieve effecten te verwachten zijn. Dat komt neer op, naast 3 kopjes groene of zwarte thee, ongeveer 5 kopjes koffie per dag (1 kopje is 125 milliliter).
Conclusie
De hoeveelheid cafeïne heeft altijd te maken de hoeveelheid koffie die je zet. Er is steeds meer wetenschappelijk bewijs dat koffieconsumptie allerlei gezondheidsvoordelen met zich meebrengt. Koffie blijkt een rijke bron van antioxidanten te zijn, en die hebben een heilzaam ontstekingsremmend effect.
labels: #Ei
