Bijna acht op de tien Nederlanders drinkt wel eens koffie. Uit gewoonte, om er extra energie van te krijgen of omdat het lekker is. Maar hoe gezond is koffie eigenlijk?

De Samenstelling van Koffie

Koffie is een plantaardig product dat bestaat uit duizenden stofjes. De bekendste hiervan is cafeïne. “Deze stof geeft je een opwekkend gevoel”, legt Geleijnse uit. “Na het drinken van een kopje koffie laat cafeïne je bloeddruk en hartslag tijdelijk stijgen. Dit kun je vergelijken met traplopen: als je een steile trap op loopt, stijgen je bloeddruk en hartslag ook even. Ben je eenmaal boven, kalmeren ze weer.”

Er zitten veel mineralen en antioxidanten in koffie die gezonde cellen en weefsels in het lichaam beschermen. Koffie zou de conditie van je hart- en bloedvaten zelfs kunnen verbeteren!

Instant Koffie: Wat is het?

Instant koffie, ook bekend als oploskoffie, is een poedervormige koffie die snel en gemakkelijk kan worden gemaakt door heet water toe te voegen. Dit komt, omdat de bonen in de fabriek al gemalen zijn waardoor de koffie gelijk klaar kan worden gemaakt. Deze koffiesoort heeft een minder goed imago dan bonen koffie, omdat het niet vers is. Koffie van vers gezette bonen wordt daarom ook als beter beschouwd.

Instant producten worden doorgaans met twee verschillende methodes gemaakt. De eerste methode is sproeidrogen en de tweede methode is vriesdrogen. De meest gebruikelijke methode voor het maken van instant producten is een proces genaamd sproeidrogen. Bij deze methode wordt de koffie in een hete luchtstroom verneveld. Hierdoor ontstaan kleine droge korrels. Deze koffiekorrels worden opgevangen in een cycloon of een filter.

Bij vriesdrogen wordt de koffie eerst omgetoverd tot een extractie door het te combineren met heet water. Dit koffie extract wordt ingevroren tot een temperatuur van ongeveer -40 graden. Later wordt het bevroren water verwijderd, terwijl de smaak en aroma’s blijven.

Voordelen van Instant Koffie

  • Gemakkelijk te zetten: De bonen zijn namelijk in de fabriek al gemaald. Hierdoor hoeft de machine alleen maar water bij de poeder te doen. Dit zorgt er niet alleen voor dat het gemakkelijk is, maar ook nog eens razendsnel. Dit maakt instant koffie erg geschikt voor ruimtes waar er veel koffie in een korte tijd moet worden gezet. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een schoolkantine.
  • Lange houdbaarheid: Dit type koffie is langer houdbaar, omdat het product droog is. Een droog product bederft nooit, omdat dit geen goede omstandigheden zijn voor organismen.
  • Minder afval: Wie een bonenmachine heeft weet dat het zetten van koffie een hele hoop afval produceert. Door het maken van verse bonenkoffie komt er koffiedik in de afvalbak van de koffiemachine.
  • Goedkopere machines: Een filterapparaat voor thuis kost vaak enkele tientjes. Daarnaast is het onderhoud voor deze machines ook goedkoper. Deze machines hebben geen maalschijven en vaak minder geavanceerde software.

Nadelen en Overwegingen

Het bekendste “nadeel” van een oploskoffie is dat het als minder lekker wordt ervaren. De bonen worden niet vers gemalen waardoor er minder aroma overblijft. Toch is dit onderwerp controversieel. Niet iedereen is het eens over het feit dat instant koffie minder lekker is dan koffie gemaakt van verse koffiebonen. Dit natuurlijk ook afhankelijk van jouw voorkeur voor smaak.

Over het algemeen bevat oploskoffie minder cafeïne dan andere soorten koffie. Dit geldt overigens niet als een universele regel. Natuurlijk heeft de hoeveelheid koffie invloed op de hoeveelheid cafeïne, maar ook per merk kan dit verschillen. Instant koffie verliest niet alleen cafeïne tijdens het drogen, maar ook verschillende antioxidanten.

Antioxidanten in koffie hebben verschillende gezondheidsvoordelen. Voorbeelden hiervan zijn: bescherming tegen ontstekingen en bescherming van de lever. Desondanks het verlies zitten er nog steeds genoeg antioxidanten in oploskoffie om het als gezond te beschouwen.

Of je gaat voor oploskoffie of bonen koffie is afhankelijk van het type koffiemachine die je kiest. Het grote nadeel is dat je geen bonen in een instant machine kunt doen en vice versa. Een instant koffiemachine kan een goede keuze zijn wanneer je grote piekmomenten hebt met gebruikers.

Cafestol en Cholesterol

In koffie zit het stofje cafestol dat het LDL-cholesterol verhoogt. Een teveel aan LDL-cholesterol in je bloed blijft plakken aan de binnenkant van je bloedvaten. Dat vergroot de kans op bijvoorbeeld een hartaanval of beroerte. De minste cafestol zit in koffie gezet met een papieren filter, koffie van koffiepads, koffie gezet met een percolator en in oploskoffie.

Hoe beter koffie gefilterd is, hoe minder cafestol en hoe gezonder deze is. In koffie gemaakt met cups, espresso en in koffie gemaakt met een mokkapot (ook wel moka of Italiaanse koffiepot genoemd) zit gemiddeld meer cafestol. In koffie van een cafetière (ook wel doordrukkoffie of French press genoemd) en zeker in kookkoffie (ook wel Turkse of Griekse koffie genoemd) zit de hoogste hoeveelheid cafestol. Koffie van een cafetière en kookkoffie staan dan ook niet in de Schijf van Vijf.

Maximale Consumptie per Koffiesoort

Hieronder staat per koffiesoort hoeveel je er vanwege de hoeveelheid cafestol per dag het beste maximaal van kunt drinken. Hierbij houden we ook rekening met cafeïne. Gezonde volwassenen kunnen ongeveer 400 milligram cafeïne per dag innemen zonder dat negatieve effecten te verwachten zijn. Dat komt neer op, naast 3 kopjes groene of zwarte thee, ongeveer 5 kopjes koffie per dag (1 kopje is 125 milliliter).

Zetmethode Gefilterd* Cafestol (mg per kopje) Maximaal aantal kopjes per dag**
Filterkoffie ja 0,1 ongelimiteerd
Koffiepads ja 0,1 ongelimiteerd
Automaat met vloeibaar koffieconcentraat ja 0,1 ongelimiteerd
Automaat met een papieren filter *** ja 0,1 ongelimiteerd
Oploskoffie ja 0,2 ongelimiteerd
Koffiecapsules 1 2-3
Italiaans espressopotje (Moka) 1 2-3
Automaat met een metalen of nylon filter *** 1 2-3
Espresso 1,5 2-3
Cafetière (French press) 3,5 1
Turkse/Griekse koffie 4 1

* Met een papieren filter. Let op: oploskoffie wordt gemaakt van gefilterde koffie.
** Aantal kopjes dat je kunt drinken voordat het een opvallend effect heeft op het cholesterolgehalte.
*** Aan de buitenkant van een automaat kun je vaak niet zien welk type filter er wordt gebruikt. De zetmethode kun je vragen aan diegene die hem vult of aan de leverancier.

Acrylamide

Acrylamide is een stof die ontstaat bij het branden van koffie. Veel acrylamide is misschien niet goed voor je gezondheid. Maar het is moeilijk te zeggen hoeveel je precies binnenkrijgt. Dat hangt af van de soort, branding en sterkte van de koffie. In koffiesurrogaten gemaakt van cichorei zitten vaak tot wel 10 keer zoveel acrylamide als gewone koffie.

Hoewel er weinig cafestol in gefilterde koffie zit, adviseert het Voedingscentrum om maximaal 4 kopjes koffie per dag te drinken. Dit heeft te maken met de hoeveelheid cafeïne in koffie. Voor espresso en koffiecups is het advies van het Voedingscentrum om niet meer dan 2 à 3 kopjes per dag te drinken. Hier zit meer cafestol in.

Speciale Groepen

Ben je zwanger of geef je borstvoeding? Dan kun je volgens het Voedingscentrum beter niet meer dan 2 kopjes koffie per dag drinken. Anders heeft het nadelige gevolgen voor je kind.

Voor kinderen onder de 13 jaar is het advies geen koffie te drinken. Jongeren tussen de 13 en 18 jaar mogen maximaal 1 kopje.

Gunstige Werking van Koffie

Koffie bestaat voor een groot deel uit water en is daarmee een goede bron van vocht. Het droogt je lichaam niet uit. Daarnaast heeft het een paar gunstige effecten op je gezondheid:

  • 2 tot 4 koppen per dag: geeft een 10% lager risico op coronaire hartziekten (aandoening van de kransslagaders) en een beroerte.
  • 5 koppen per dag: geeft een 30% lager risico op diabetes type 2.

Cafeïne: De Voor- en Nadelen

De cafeïne in 1 à 2 kopjes koffie per dag is opwekkend en vermindert het gevoel van vermoeidheid. Ook het geheugen, de alertheid en motivatie nemen iets toe. Meer koffie drinken geeft geen groter effect. Sterker nog, een teveel aan cafeïne leidt tot prikkelbaarheid, hoofdpijn, beven, duizeligheid en hartkloppingen.

Conclusie

Uiteindelijk blijft het gedeeltelijk een kwestie van smaak en daarom is het altijd verstandig om voor de tijd beide smaken eens te proeven.

labels:

Zie ook: