De vraag of een aardbei een groente of fruit is, leidt vaak tot verwarring. Het antwoord hangt af van het perspectief dat men hanteert: taalkundig, plantkundig, tuinbouwkundig, of volgens gebruik in de keuken.
Definities van Groente en Fruit
Om de verwarring op te helderen, is het belangrijk om de definities van groente en fruit te begrijpen:
- Groente: Plantaardig voedsel voor de mens, als gewas of als spijs. Een groente kan een vrucht zijn (tomaat, komkommer), een bloem (bloemkool, broccoli), een blad (sla), een stengel (asperge), een knol (knolselderij) of een schijnvrucht (aardbei).
- Fruit: Voedsel bestaande uit eetbare vruchten. Fruit is altijd een vrucht of een schijnvrucht geproduceerd door een plant. Het is de (niet wetenschappelijke) verzamelnaam voor suikerhoudende eetbare vruchten. Een vrucht is het eetbare deel van een plant dat de zaden bevat.
Tuinbouwkundig Perspectief
Tuinbouwkundig gezien wordt een onderscheid gemaakt op basis van het type plant:
- Groente: Geproduceerd door een kruidachtige plant. Voorbeelden zijn tomaat en meloen.
- Fruit: Geproduceerd door een houtachtige plant. Een voorbeeld is de appel.
Volgens deze definitie behoort de aardbei strikt genomen tot de groenten, omdat het een kruidachtige plant is. Over deze voorgaande voorbeelden bestaat binnen de tuinbouwwereld geen discussie. Enige waar wel eens discussie over is, is de aardbei, alhoewel die strikt tuinbouwkundig gezien tot de groenten behoort, het is een kruidachtige plant.
Plantkundig Perspectief
Plantkundig gezien is de indeling anders. Een groente kan een vrucht, bloem, blad, stengel, knol of schijnvrucht zijn. Fruit is altijd een vrucht of schijnvrucht geproduceerd door een plant. Plantkundig gezien is de tomaat dus een vrucht.
De Aardbei: Een Schijnvrucht
De aardbei is een zogenaamde schijnvrucht. De eigenlijke vruchten van de aardbeiplant zijn de kleine gele korrels (de zaden in het rode vruchtvlees). Wat wij in de volksmond een aardbei noemen, is dus een zogenaamde valse vrucht.
Gebruik in de Keuken
In de keuken wordt de indeling gebaseerd op het gebruik van het product:
- Groente: Gegeten als voorgerecht of hoofdschotel.
- Fruit: Gegeten als dessert.
Volgens deze indeling is de aardbei fruit, terwijl een meloen zowel als voor- als nagerecht kan dienen. Het verschil tussen groente en fruit is niet zozeer welk plantendeel het betreft, maar of het bij de hoofdmaaltijd of als nagerecht dan wel los van een maaltijd wordt gegeten.
De Aardbei in de Geschiedenis
De aardbei wordt al sinds de verre oudheid (3000 v. Chr.) als voedsel gebruikt. Rond de vijftiende eeuw wordt ze vanuit het wild in tuinen aangeplant. De vrucht wordt allerlei gunstige eigenschappen toebedeeld (o.a. en nog steeds: ontstekingswerend). De aardbei is niet meer weg te denken van het wereldmenu.
Aardbeienteelt
De aardbei wordt al sinds de verre oudheid (3000 v. Chr.) als voedsel gebruikt. Rond de vijftiende eeuw wordt ze vanuit het wild in tuinen aangeplant. De vrucht wordt allerlei gunstige eigenschappen toebedeeld (o.a. en nog steeds: ontstekingswerend).
In Nederland en Noord-Europa is het bedrijf Fresh Forward gekend om de veredeling. Zij heeft o.a. de bekende rassen Elsanta en Lambada op haar naam staan. En Sonata komt er aan [datum tekst: april 2009]. Maar denk niet dat u ze makkelijk voor uw eigen moestuin kunt aanschaffen: Fresh Forward verstrekt telers licenties deze planten te gebruiken. In België is Hoogstraten gekend als deaardbeiplaats. Sinds ca. 1920 is hier actief aan de teelt van aardbeien gewerkt.
Aardbeien in de Keuken
Aardbeien zijn veelzijdig in de keuken. Vers als fruit, of om sappen en jams van te maken. Sauzen (coulis), op taarten (foto boven) of in sterke drank. IJs. Het best zijn aardbeien te bewaren bij een temperatuur van 120 C. Maar ze kunnen niet te lang worden bewaard.
Aardbeienteelt in de Tuin
Ieder jaar na de oogst de uitlopers op een andere plaats uitplanten. De “oude” planten gaan op de composthoop. Aardbeien kunnen op deze wijze ook in de koude bak worden geteeld. In februari het glas erop. Als er gebloeid is, regelmatig luchten. De planten blijven drie [5] tot vijf [1] jaar staan, uitlopers worden weggenomen. Wel elk jaar goed mesten.
Oogst ze niet te vroeg; hoe roder, hoe rijper, hoe lekkerder. Met steeltje als u ze nog even wilt bewaren, zonder steeltje als u ze direct verwerkt. Eens geoogste zeer rijpe aardbeien zijn amper houdbaar en snel goed voor de jam.
Tips van de Aardbeiman
Jan Robben, de aardbeiman van Nederland, schrijft op 12 juni 2012 in zijn nieuwsbrief van de Aardbeiacademie: “Aardbeien worden alleen rijp aan de plant. Pluk je de vruchten af als ze nog een wit randje hebben of een beetje licht van kleur zijn, dan worden ze misschien nog wel rood, maar niet meer rijp. De kunst is dus om ze aan de plant maximaal op smaak te laten komen. Mijn stelregel is om ze eerst rood te laten worden en dan voor de beste smaak nog een dag te laten hangen.”
En over zon en warmte: “Warmte heeft zeker invloed op de snelheid, maar als het te warm wordt kan het rijpen ook te snel gaan en worden de vruchten noodrijp. Dan zijn ze wel rood, maar ze smaken dan van geen kant en kunnen zelfs een beetje taai zijn. [……..] Blad op de planten is daarom ook belangrijk. Aardbeien die in de felle zon hangen aan planten met weinig bladeren worden meestal niet echt lekker.
Aardbeien Verzorgen
Aardbeien houden van water. Zeker als de vrucht vormt, moet u bij droge perioden water geven. Aardbeien houden van stalmest, compost enz. Doch aardbeien zijn gevoelig voor te hoge zoutgehalten. Vooral bij droog weer krijgen ze (daardoor) last van wortelverbranding.
VELT raadt aan de aardbei als eenjarige teelt in het wisselteeltschema op te nemen. En wel op een bed dat daarvoor goed is bemest - kool, vruchtgewassen. [3] beveelt een licht zure, goed ontwaterende grond aan. Aardbeien verdragen geen stilstaand water aan hun wortels. Verhoogde bedden wordt aangeraden.
Aardbeien Vermeerderen
Door het nemen van stekken van de uitlopers. Erg makkelijk. Wij lichten ze op en planten ze in potjes. Met een gebogen stukje montagedraad houden we ze in de aarde, om te voorkomen dat ze opspringen. Als ze goed geworteld zijn, knippen we de uitlopers los van de moederplanten en bewaren we ze in potjes. In het volgende voorjaar planten we ze uit in het nieuw bemeste deel van het bed.
labels: #Ei
