Ja, dit is nou niet bepaald een onderwerp waar je je zonder gêne uitgebreid in gaat verdiepen. Maar eigenlijk is het geen gek idee om dat wél eens te doen. Want diarree of verstoppingen kunnen best makkelijk met goede voeding verholpen worden.

Voedingsstoffen in brood

Veel mensen denken dat er weinig voedingsstoffen in witbrood zitten en noemen het zelfs ongezond. Maar dat is niet waar. Volkoren- en bruinbrood leveren belangrijke voedingsstoffen en dragen bij aan een lager risico op bepaalde chronische ziekten. Volkoren- en bruinbrood bevatten veel voedingsstoffen. Vooral volkorenbrood bevat veel vezels, jodium, ijzer en B-vitamines.

Het fijnste brood voor je darmen is volkorenbrood. Van welk graan dan ook: tarwe, spelt, rogge. Als de hele graankorrel gebruikt wordt, bevat het brood namelijk meer gezonde voedingsstoffen en dus ook meer vezels. En dat hebben je darmen nodig, zeker in geval van verstopping. Gaan je toiletbezoekjes een beetje moeizaam?

Om goede bacteriegroei te stimuleren én te zorgen voor stevige, soepele ontlasting hebben je darmen het meeste aan volkorenbrood. Het allerliefst met daarin óók nog iets van noten, vruchten, pitten of zaden. Het is belangrijk de hoeveelheid voedingsvezel geleidelijk op te bouwen en voldoende water te drinken: 1,5-2 liter per dag. Mogelijk krijg je in het begin last van een opgeblazen gevoel en winderigheid.

De rol van vezels

Veel darmproblemen zijn te verminderen door onze voeding aan te passen en onder andere meer vezels te gaan eten. Onze darmen hebben vezels nodig om voedsel goed te kunnen verteren en als basis voor een gezonde darmflora. ‘Prebiotica’ worden vezels ook wel genoemd, omdat ze een soort bodem vormen voor de goede bacteriën in je darmen. In Nederland krijgen we alleen lang niet altijd genoeg vezels binnen. We moeten dagelijks 30 tot 40 gram voedingsvezels eten.

Genoeg vezels eten helpt voor een goede darmwerking. Ook verlaagt het eten van volkorenproducten het risico op bepaalde chronische aandoeningen. Zo verminder je met bijvoorbeeld 3 sneden volkorenbrood per dag je risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en darmkanker. Volkoren- en bruinbrood passen dus in een gezond voedingspatroon.

Brood en kanker

Is brood eten nou wel of niet gezond? Als het gaat om kanker: er is geen bewijs dat mensen die veel brood eten een grotere kans op kanker hebben. Dat blijkt uit een recente studie door wetenschappers van Arizona State University in de Verenigde Staten die onlangs werd gepresenteerd op het NUTRITION-congres in Boston.

Brood bevat een chemische stof genaamd acrylamide, een stof die ontstaat bij de verbranding van organisch materiaal, en die dus in alle gebakken producten voorkomt. Van acrylamide is bekend dat het kankerverwekkend is. Omdat brood wereldwijd in grote hoeveelheden wordt geconsumeerd vroegen onderzoekers aan de universiteit van Arizona zich af of er mogelijk een relatie was tussen broodconsumptie en een hoger risico op kanker.

De wetenschappers voerden een categorische meta-analyse uit van 18 prospectieve cohortonderzoeken en focusten daarbij broodconsumptie en kankersterfte of -incidentie. Het bleek dat broodconsumptie niet geassocieerd was met een hoger kankerrisico. De groep met de hoogste broodinname had zelfs een 11% (Hazard Ratio [HR] = 0,89; 95%BCI, 0,81-0,97) lager risico op sterfte door kanker en een 10% (HR = 0,9; 95% BI, 0,81-1) lager risico op de incidentie van darmkanker.

De onderzoekers opperen dat dat wellicht komt doordat brood -zeker volkorenbrood- een bron van vezels is. Vezels versnellen de spijsvertering, zodat er minder blootstelling is aan potentiële kankerverwekkende stoffen, die ook veel korte-keten vetzuren produceren. Wel waarschuwen de onderzoekers dat het louter om observationele onderzoeken gaat, en dat er niet goed was gecontroleerd op andere mogelijke verstorende factoren. Zo werd in een aantal studies helemaal niet gecontroleerd op voedingsvezels, en werd ook niet gekeken naar fysieke activiteit.

Belangrijker is dat de meeste studies zich richtten op volkorenbrood, terwijl er niet echt goed is gekeken naar de effecten van wit brood, of van rijk geraffineerd graanbrood. Dat betekent dat er onvoldoende bewijs is om daar definitieve conclusies uit te trekken, denken de onderzoekers.

Brood en diëten

Sommige mensen willen brood vermijden omdat ze denken dat het ongezond is of dat ze ervan aankomen. Ook binnen een koolhydraatarm dieet wordt brood vaak vermeden. Haal je brood weg, dan kun je deze gezondheidsvoordelen ook halen uit andere volkoren graanproducten. Maar dan moet je dus ook op een andere manier aan de voedingsstoffen komen waar brood een belangrijke bron voor is.

Als je brood weglaat, krijg je ook veel minder binnen van een belangrijke voedingsstof: jodium. Nederlandse voeding bevat namelijk van nature weinig jodium, en jodium komt ook relatief weinig voor in onze grond of drinkwater. Maar omdat je lichaam het wel hard nodig heeft, wordt het sinds 1942 toegevoegd aan sommige vormen van zout. Vooral aan bakkerszout, waarmee de meeste bakkers hun brood bakken en ook een beetje aan sommige speciale keukenzouten die je in de supermarkt kunt kopen.

Doordat jodium in brood zit, komt de ziekte struma (of krop) in Nederland niet of nauwelijks meer voor. Door brood te eten, krijg je een aanzienlijk deel van de hoeveelheid jodium binnen die je nodig hebt. Veel biologisch brood en een deel van het thuisgebakken brood bevat geen bakkerszout, en dus geen extra jodium. Als mensen geen brood eten, of biologisch brood of thuisgebakken brood zonder bakkerszout eten, kan dat leiden tot een jodiumtekort. Hierdoor kan krop weer de kop opsteken. Krop zorgt ervoor dat je schildklier trager gaat werken en opzwelt.

We hebben berekend wat er gebeurt als je brood weglaat uit je voedingspatroon. Dan blijkt dat het heel lastig is om voldoende voedingsstoffen, zoals jodium, binnen te krijgen. Voor vrouwen komt er geen passende oplossing uit die berekeningen. Als je als vrouw geen brood meer eet, zou je bijvoorbeeld dagelijks 220 gram peulvruchten en 70 gram noten moeten eten, en dan nog krijg je niet voldoende jodium binnen.

Kijk je naar de Schijf van Vijf, dan zie je in het vak met brood nog andere belangrijke vezelleveranciers. Maar hierin zitten minder vezels per gram, dus je moet er vaak veel meer van eten. Ter vergelijking: in 6 sneetjes volkorenbrood zit ongeveer 14 gram vezel. En dat is alleen voldoende om de vezels uit je boterhammen te vervangen.

Coeliakie en glutensensitiviteit

Er bestaat inderdaad zoiets als glutenintolerantie: coeliakie (spreek uit ‘seu-lia-kie’) heet dat. Mensen die dat hebben, krijgen ernstig opgeblazen darmen, diarree of heel veel pijn als ze ook maar in aanraking komen met gluten. Die gluten zitten in brood, maar ook in andere producten waarin glutenbevattende granen verwerkt zitten. Denk aan crackers, pizza, soep, paneermeel, koek, snoepjes en bier. Als je coeliakie hebt, moet dat echt door een specialist worden vastgesteld en betekent dat je je leven lang een aangepast dieet moet volgen.

Voor mensen met de aandoening coeliakie geldt dat ze veel brood- en graanproducten niet kunnen eten. Het gaat hier naar schatting om 1 procent van alle Nederlanders. Zij moeten gluten mijden.

Ervaar je klachten als je brood eet? Ga naar een arts. Deze kan onderzoeken of de klachten komen door een aandoening. Kun je geen brood eten, of wil je het niet? Ons advies is om altijd naar een diëtist te gaan voor begeleiding.

Het brooddieet

Zou het niet mooi zijn om met een simpel trucje zomaar kilo’s kwijt te raken zonder al te veel inspanning? Dat soort trucjes zijn er genoeg. Denk aan het ei-dieet of het yoghurt-dieet. Door jezelf min of meer uit te hongeren en het gat dat ontstaat op te vullen met een specifiek voedingsmiddel zou je kilo’s kwijt raken. In principe klopt die claim: als je jezelf uithongert en in plaats van een gevarieerd voedingspatroon slechts één soort voeding, zoals eieren of yoghurt in grote hoeveelheden eet, val je waarschijnlijk in rap tempo af.

Naast een ei-dieet en yoghurt-dieet is het brooddieet zo’n ander beroemd- of misschien wel berucht dieet. Want dat snelle afvallen klinkt misschien wel fijn, maar is het wel duurzaam? Zitten die kilo’s er niet net zo snel weer aan en doe je bovendien geen enorme afbreuk aan je gezondheid? Is het misschien zelfs gevaarlijk? In dit artikel vertellen we je wat het brooddieet is, wat de voor- en nadelen zijn en waarom je er waarschijnlijk beter niet aan kunt beginnen.

Het werd in de inleiding al een beetje verklapt: het brooddieet is in het kort een vorm van een zogeheten uithongeringsdieet of crashdieet, waarmee je naar verluid in korte tijd veel gewicht kunt kwijtraken. Het brooddieet is in de jaren ‘80 erg populair geworden. Het is een wisseldieet, wat wil zeggen dat je om de dag het dieet volgt. De ene dag eet je alleen maar brood, met hoogstens wat koffie, thee of bouillon. Hiermee zou je bereiken dat de insuline aanmaak van de alvleesklier optimaal gestimuleerd wordt. Daardoor blijft je suikerspiegel op peil en wordt er dus geen vet opgeslagen. Het is dan ook wel de bedoeling dat je volkorenbrood eet.

De resultaten zijn na een week goed zichtbaar op de weegschaal: je zou gewicht moeten verliezen wanneer je het schema van om de dag brood eten volgt.

Voordelen van het brooddieet

  • Relatief goedkoop
  • Eenvoudig te volgen
  • Snel gewichtsverlies

Nadelen van het brooddieet

  • Eenzijdige voeding
  • Mogelijkheid van schrikreactie van het lichaam
  • Vertraging van metabolisme
  • Saaie en droge maaltijden
  • Moeilijk vol te houden
  • Niet gezond op lange termijn

Op de dagen dat je alleen brood eet, honger je jezelf min of meer uit. Je krijgt natuurlijk wel voeding binnen, maar het is erg eenzijdig. Volkorenbrood is op zichzelf niet ongezond, maar wanneer je alleen dat eet mis je veel belangrijke voedingsstoffen. Je lichaam kan daarop reageren met een soort schrikreactie. Je lichaam begrijpt niet goed wat er aan de hand is, maar merkt natuurlijk dat de voedingsinname drastisch vermindert. In eerste instantie leidt dat tot gewichtsverlies, maar je lichaam trekt snel genoeg aan de noodrem. Je metabolisme vertraagt en vet wordt opgeslagen. Je lichaam denkt namelijk dat er barre tijden zijn aangebroken.

Daarnaast is brood best lekker, maar vooral met beleg toch? Tijdens het brooddieet eet je alleen brood. Droog brood. En dat klinkt makkelijker dan het is. Een boterham zonder beleg voelt erg saai en droog aan om te eten, zeker meerdere dagen per week. Ook de vorm van een wisseldieet spreekt niet iedereen aan. De ene dag veel eten en de andere dag juist weinig is voor sommige mensen lastig vol te houden.

Tot slot is het brooddieet in zijn geheel niet bepaald gezond te noemen. Je krijgt voor een langere tijd niet de benodigde voedingsstoffen binnen en als je dat te lang doet kunnen de gevolgen schadelijk voor je lichaam zijn. Al met al wegen de voordelen niet tegen de nadelen op. Je moet flink afzien voor een langere periode en de kans dat de kilo’s er duurzaam afgaan is erg klein. Het brooddieet is weinig creatief en daardoor moeilijk vol te houden.

Alternatieven voor het brooddieet

Wanneer je snel wilt afvallen, wil je dat zo verantwoord en duurzaam mogelijk doen. Het is dan nooit aan te raden om voor een crashdieet te kiezen. Wanneer je afslankt met behulp van maaltijdshakes vervang je één tot twee maaltijden per dag door een maaltijdshake. Zo val je snel af, maar krijg je toch voldoende voedingsstoffen binnen. Zo’n maaltijdshake is namelijk rijk aan vitamines en mineralen, proteïnen en vezels. Daarnaast eet je fruit, groente, salade/rauwkost, en evt. volkorenbrood, havermout, vlees, vis, ei, magere yoghurt. Zo bereik je een gevarieerd gezond voedingspatroon in tandem met snel afslank resultaat. Naar verloop van tijd kun je de maaltijdshakes afschalen. Van twee per dag, naar 1 per dag. En op een gegeven moment niet meer. Net zoals dat je op een gegeven moment de zijwieltjes van de fiets afhaalt, zo kun je nadat je doelen bereikt zijn, zelfstandig verder.

Brood en gewichtstoename

Je hebt vast weleens gehoord dat je dik wordt als je brood eet. Alle voedingsmiddelen, ook brood, leveren kilocalorieën. Als je over een langere periode meer kilocalorieën binnenkrijgt dan je verbrandt, kom je aan in gewicht. Dit geldt voor alle voedingsmiddelen en niet specifiek alleen voor brood.

Welke broodsoort kun je nu het beste kiezen? Volkorenbrood is de beste keuze. Dit brood wordt gemaakt van volkorenmeel en bevat daardoor veel voedingsvezels, vitamines en mineralen. Mocht je willen afvallen, dan is het niet nodig dat je stopt met het eten van brood.

Advies voor jongeren

Mijn kind is op kamers en eet alleen maar brood en zorgt niet goed voor zichzelf. Kan het kwaad om alleen maar brood te eten? Kan ik er iets aan doen en zo ja, wat dan?

"Natuurlijk is de 'Schijf van Vijf' de basis van wat goede voeding is. Je kunt jongeren wel zeggen hoe het moet, maar de praktijk wijst uit dat veel jongeren, zeker het eerste half jaar dat ze op kamers wonen, alleen maar eten wat ze lekker of gemakkelijk vinden.

"De tendens is wel dat het ook de jongeren steeds duidelijker wordt dat goed en gezond eten van belang is om een goede gezondheid te behouden. Het is van invloed op je prestaties, op je energie en concentratie.

"Of je nu per se warm moet eten om gezond te eten, kan ik niet direct zeggen. Als je maar gevarieerd eet, dan krijg je ook met 'koud' eten wel voldoende voedingsstoffen binnen. Een plakje kipfilet op een volkorenboterham is prima.

"Wat je wel mist, zijn de vitamines en mineralen die in groenten zitten die je gekookt moet eten, zoals sperziebonen. Probeer dus niet te lang alleen maar koud te eten. Dat is niet met een vitaminepilletje op te lossen, want in een vitaminepil zitten niet alle stoffen die in groenten en fruit wel zitten. Een tomaat bevat bijvoorbeeld lypoceen, dat zit niet in een pilletje.

"Maar iets is in ieder geval beter dan niets. Eet je te weinig vitamines, dan kan een pilletje dat een beetje aanvullen.

"Maak je je zorgen om het voedingspatroon van je kind, kook dan een paar keer per week extra, vries het in en geef het mee.

"Kijk eerst eens of je kind echt zo slecht voor zichzelf zorgt of zo slecht eet als je denkt. Misschien wordt er wel beter gegeten dan je denkt. Als ouder ben je bezorgd en zie je meestal alleen maar de dingen die niet goed zijn. Maar wat zit er op dat brood?

"In de praktijk zien we eigenlijk zelden dat dit voedingspatroon bij jongeren tot problemen leidt. Een eenzijdig eetpatroon is veel schadelijker bij bejaarden. Dat is mogelijk te verklaren doordat zij de weinige voedingsstoffen die in de darm worden aangeboden, ook nog eens slechter opnemen dan jonge gezonde mensen.

"Gebrek aan vitamine C (scheurbuik) is een van de bekendste gevolgen.

"Gedrag is moeilijk te veranderen, dus stop geen energie in zaken waar je geen invloed op hebt. Of houdt de inbreng praktisch: geef een extra maaltijd mee, laat ze een keer bij je thuis eten. Ik maak me als huisarts niet zo snel zorgen over dit soort situaties.

"Ik vind psychische hygiëne, een kind dat goed en zelfstandig in het leven staat, belangrijker dan fysieke hygiëne, een schone kamer of door de ouders gewenst eetpatroon.

"Kinderen zelfstandig maken, begint al op veel jongere leeftijd dan het moment waarop ze het huis uit gaan. Als je kinderen al vroeg allerlei dingen leert, is de overgang veel minder groot. Simpel gezegd: laat ze helpen met koken, leer ze de basisvaardigheden, laat ze hun eigen brood smeren. En zijn ze eenmaal uit huis, realiseer je als ouders dan dat ze het allemaal wel zullen overleven.

"Als de basis goed is, dan loopt het wel los. Het is meer je eigen beleving dat je denkt dat het niet goed gaat. En hoe meer druk je op de ketel zet, hoe sterker ze zich zullen afzetten. Laat het wat meer los, stop met moederen. Natuurlijk moet je ingrijpen als dingen echt fout gaan, maar dat zie je als ouder echt wel. Daarom is het ook zo belangrijk om in contact te blijven met je kind. Blijf betrokken en toon interesse.

"Voer gesprekken vanuit je eigen bezorgdheid als ouder, maar probeer - ook al is het moeilijk - om niet te belerend te zijn. Met humor en vindingrijkheid kom je een heel eind. Een grapje maken over hun eetpatroon en hen dan een mandje met lekkere en gezonde dingen meegeven, werkt veel beter dan steeds maar vragen of ze wel goed eten.

"Jonge mensen die net op zichzelf wonen, hebben vaak helemaal geen zin in ellenlange gesprekken met hun ouders. Prima. De mogelijkheden zijn er, maak er gebruik van. En ja, natuurlijk moet je als ouder ingrijpen als het echt helemaal dreigt mis te gaan.

Meningen over brood

Wanneer je snel een aantal kilootjes wil afvallen, kiezen veel mensen ervoor om geen brood meer te eten. Tegenwoordig wordt gemakkelijk gezegd “Brood zit vol koolhydraten en al die koolhydraten zijn helemaal niet goed voor je, daar word je dik van!”. Maar hoe zit het nou eigenlijk echt?

Stelling 1: Brood is een dikmaker en past niet binnen een dieet - FABEL
Brood bevat, net zoals alle voedingsmiddelen, calorieën. Wanneer je meer calorieën binnenkrijgt, dan dat je lichaam verbrand, zal je aankomen in gewicht. Dit heeft dus niks met het eten van brood te maken. Volkoren Brood bevat veel vezels, vitamines, zetmeel en mineralen. Vezels zorgen voor een vol gevoel waardoor een minder behoefte is aan het eten van (ongezonde) dingen. Daarnaast dragen vezels bij aan een gezonde spijsvertering en stofwisseling. Ze zorgen voor een goede darmwerking waardoor de koolhydraten in brood langzaam door ons lichaam worden opgenomen. In zetmeel zitten veel koolhydraten. Het binnenkrijgen van koolhydraten wordt in veel diëten als slecht gezien. Hoe zit het dan met volkoren brood? Zetmeel bevat meervoudige koolhydraten.

Stelling 2: Er bestaan diëten waar je enkel en alleen brood mag eten - FEIT
In de jaren 80 was het brood-dieet enorm populair. Door de jaren heen is dan ook bewezen dat het dieet werkt en dat je er inderdaad van afvalt. Het idee erachter is simpel; om de dag eet je enkel en alleen brood (dus géén broodbeleg!). Door op de wisseldagen verantwoord te eten met veel groente en fruit, krijgt je lichaam de juist voedingsstoffen binnen. Door het om de dag eten van brood zal de werking van de alvleesklier veranderen. De alvleesklier maakt insuline aan en het is juist die insuline die glucose (suiker) in ons lichaam afbreekt. Het is helaas te simpel gedacht dat het afbreken van suiker in je lichaam goed is. Wanneer je een lage suikerspiegel hebt, krijg je meer zin om iets te eten.

Stelling 3: Bruinbrood is gezonder dan witbrood - FEIT
Net zoals bruinbrood bevat wit brood veel vezels, vitaminen en mineralen. Echter, bruinbrood heeft hier een grotere hoeveelheid van. Wanneer mensen enkel witbrood eten, is het raadzaam om extra vezels te nuttigen uit andere producten. Denk hierbij aan: groenten, peulvruchten, volkoren pasta en zilvervliesrijst. Daarnaast is het aandeel snelle koolhydraten hoger bij witbrood. Dit zorgt voor een snellere energiepiek die weer opgeslagen zal worden als lichaamsvet.

Stelling 4: Je kunt beter speltbrood eten dan bruinbrood - FABEL
Is het een hype? Tegenwoordig verkiest het meerderendeel speltbrood boven bruinbrood. Toch is er geen wetenschappelijk bewijs dat aantoont dat speltbrood licht verteerbaar is. Beide broodsoorten bevatten gluten, en het zijn juist de gluten die ervoor zorgen dat het brooddeeg luchtig wordt.

Stelling 4: Koolhydraten kunnen bijdragen aan een gezond gewicht - FEIT
Er is een groot verschil tussen snelle koolhydraten en meervoudige koolhydraten. Snelle koolhydraten (de suikers!) zorgen snel voor een energiepiek. Door de energiepiek stijgt de bloedsuikerspiegel in je lichaam waardoor je meer honger krijgt dan voorheen. De overtollige koolhydraten zullen dan in ons lichaam worden opgeslagen als vet. Daarentegen zorgen meervoudige koolhydraten voor een gezonde spijsvertering en stofwisseling waardoor ze bijdragen aan een gezond gewicht. Het eten van volkorenbrood kan dus prima als je dit combineert met gevarieerde voeding in de juiste hoeveelheden. Dagelijks 5 sneetjes brood voor de vrouwen en 7 voor de mannen zou moeten kunnen, máár deze hoeveelheid valt of staat met de keuze van het broodbeleg en je dagelijkse bewegingen op 1 dag.

Brood als avondmaaltijd

4 op de 10 lezers van PlusOnline eet ‘s avonds brood, zo bleek uit een peiling. Is dat wel gezond? De meeste mensen eten ‘s avonds warm, maar toch blijkt een vrij groot aandeel van de bezoekers van PlusOnline de dag af te sluiten met een broodmaaltijd. 39 procent van de 1515 mensen die reageerden, vulden dit in op de stelling 'Ik eet 's avonds brood'. Vaak beginnen mensen na hun pensioen met brood in de avond.

1. Of je de warme maaltijd ’s middags of liever ’s avonds gebruikt maakt niet veel uit. Het gaat erom dat je gezond en gevarieerd eet. Het Voedingscentrum heeft voor 70-plussers een handige folder met informatie over gezonde voeding.

2. Sommige mensen eten drie keer per dag brood. Als je geen warme maaltijd gebruikt, zul je voldoende voedingsstoffen uit je broodmaaltijden en tussendoor moeten halen. Dit kan lastig zijn. De avondmaaltijd levert namelijk veel voedingsstoffen, voor de meeste Nederlanders. Meer dan 80 procent van de groente wordt gegeten bij het diner. Ook vlees, vis en peulvruchten worden voornamelijk bij het avondeten gegeten. Meer dan 40 procent van de hoeveelheid eiwit in Nederland wordt ingenomen tijdens de warme maaltijd. Een keertje een dag alleen broodmaaltijden eten, kan best. Maar altijd alleen broodmaaltijden eten, kan leiden tot een eenzijdige voeding en dat is niet gezond.

3. Je kunt in plaats van pasta, rijst of aardappelen een keer brood eten. Neem dan vis, ei of vlees op brood en eet er bijvoorbeeld een salade bij. Om vlees, vis, peulvruchten of ei en voldoende groenten te eten zul je ook bij een broodmaaltijd toch (onderdelen van) een maaltijd moeten bereiden. Als je geen maaltijdservice wilt, kun je kijken of de supermarkt of bijvoorbeeld de slager kant-en-klare warme maaltijden heeft. Je kunt dan op het volgende letten.

labels: #Brood

Zie ook: