Bij een patatje of frietje hoort een saus. Mayonaise en frietsaus zijn beide populaire sauzen die vaak worden gebruikt als dips voor frietjes, snacks en als basis voor saladedressings. We scheppen al gauw een klodder van iets op onze gefrituurde aardappelen. Maar welke saus is gezonder? Om het overzicht te bewaren, vergelijken we de twee sauzen op basis van calorieën, vet, suikers en zoutgehalte.
Wat is Mayonaise?
Mayonaise is een romige, dikke saus die meestal wordt gemaakt van eigeel, plantaardige olie, azijn of citroensap, mosterd en soms kruiden of specerijen. Door het mengen van eigeel en olie ontstaat er een emulsie, wat zorgt voor de romige textuur van mayonaise. Wettelijk gezien mag een product alleen als mayonaise worden aangeduid als het minimaal 70% olie bevat. Mayonaise heeft een rijke, volle smaak en een relatief hoog vetgehalte.
Wat is Fritessaus?
Frietsaus is een Nederlandse saus die speciaal is ontwikkeld als alternatief voor mayonaise en wordt vaak geserveerd bij frietjes en andere snacks. Het is een Nederlandse saus die speciaal is ontwikkeld als alternatief voor mayonaise en wordt vaak geserveerd bij frietjes en andere snacks. Frietsaus bevat ongeveer dezelfde ingrediënten als mayonaise, maar in andere verhoudingen. In vergelijking met mayonaise is frietsaus vaak iets zoeter en zuurder, en heeft het een lager vetgehalte van 25%. Dit is aanzienlijk minder dan de 75-80% vet die in de meeste soorten mayonaise aanwezig is.
Halvanaise: Een Middenweg
Halvanaise is een variant van mayonaise die minder vet bevat. De naam “halvanaise” is een samentrekking van “half” en “mayonaise”, wat verwijst naar het lagere vetgehalte van het product en betekent halfvolle mayonaise. Traditionele mayonaise bevat ongeveer 70-80% vet, terwijl halvanaise ongeveer 35-40% vet bevat. Dit wordt bereikt door een deel van de olie in het recept te vervangen door water of andere ingrediënten met een lager vetgehalte.
Geschiedenis van Mayonaise en Fritessaus
De geschiedenis van mayonaise gaat ver terug in de tijd. Een van de meest geaccepteerde verhalen is dat mayonaise is ontstaan op het Franse eiland Menorca, in de havenstad Mahón, tijdens de bezetting door Franse troepen in de 18e eeuw. De saus zou zijn gemaakt door Franse chef-koks die lokale ingrediënten gebruikten om een variant te maken van de traditionele Spaanse aioli. Mayonaise verspreidde zich in de 19e eeuw door heel Europa en de Verenigde Staten en werd al snel een populair ingrediënt in tal van gerechten.
De geschiedenis van frietsaus is nauw verbonden met de geschiedenis van mayonaise en de behoefte aan een lichter, goedkoper alternatief. Frietsaus ontstond in Nederland in de tweede helft van de 20e eeuw, toen producenten op zoek waren naar een alternatief voor mayonaise met een lager vetgehalte en minder calorieën.
Voedingswaarde Vergelijking
Om een duidelijk beeld te krijgen van de verschillen, hier een vergelijking van de voedingswaarden per eetlepel (20 gram):
| Voedingswaarde | Mayonaise | Fritessaus |
|---|---|---|
| Calorieën | 133 kcal | 59 kcal |
| Vet | 14.3 gram | 5.5 gram |
| Verzadigd vet | 1.7 gram | Niet gespecificeerd |
| Suiker | 0.7 gram | 1.4 gram |
| Zout | 0.2 gram | Niet gespecificeerd |
Het is duidelijk dat mayonaise aanzienlijk meer calorieën en vet bevat dan fritessaus. Echter, fritessaus bevat wel meer suiker.
Calorieën en Vetgehalte
Mayonaise wint met overmacht als het gaat om calorieën. Per 100 gram krijg je 664 kilocalorieën binnen. Een goede klodder op je friet (20 gram) levert dus al 133 kilocalorieën op, vergelijkbaar met een hele kroket. Frietsaus scoort in de middenmoot, met zo'n 59 kilocalorieën per portie. Weer springt mayonaise eruit: dat bestaat voor ruim zeventig procent uit vet.
Suikergehalte
Suikers zijn minder rijk aanwezig in de meeste frietsauzen. Voor de verandering scoort mayonaise nu eens goed: het bevat nauwelijks suikers (al dat vet laat weinig ruimte over). Fritessaus bevat 7 procent suiker.
Alternatieven en Gezondere Opties
Zelf een saus of dip maken voor bij de patat of friet kan natuurlijk ook en is vaak gezonder dan de kant-en-klare sauzen. Zo wordt een avocadodip genoemd (hier zitten gezonde vetten in), tzatziki (een Griekse saus gebaseerd op komkommer en yoghurt) of een hete salsa met tomaten en peper.
De Rol van Ketchup
Als we kijken naar calorieën is ketchup de minst slechte (15 kilocalorieën per portie). Ketchup scoort op bijna alle punten het beste, behalve op suiker.
Waar moet je op letten?
Kijk dus altijd even naar de voedingswaardetabel van het 'gezondere' product, en vergelijk deze met die op het gewone product. Let hierbij niet alleen op het aantal calorieën, maar ook op de hoeveelheden verzadigd vet, suiker en zout. Een product met veel calorieën is namelijk niet per definitie ongezond.
Conclusie
Mayonaise en frietsaus zijn beide populaire sauzen met enkele belangrijke verschillen. Mayonaise is een romige, volle saus met een hoger vetgehalte, terwijl frietsaus een lichter en minder vet alternatief is met een iets zoetere en zuurdere smaak. Hoewel frietsaus bedoeld is als een gezonder alternatief, wordt dit effect grotendeels tenietgedaan door de grote hoeveelheden suiker en zout die worden toegevoegd.
labels:
