In de afgelopen jaren hebben Nederlandse supermarkten de snelgroeiende 'plofkip' vervangen door verschillende varianten van de Kip van Morgen. Dit gebeurde na een door de Autoriteit Consument en Markt (ACM) als onwettig beoordeeld collectief initiatief om het welzijn van kippenvlees in alle supermarkten tegelijk op een hoger niveau te brengen.

Wat is Halal?

Halal is een islamitische term die "rein" betekent. Wanneer een voedingsmiddel halal is, wordt het als rein gezien binnen de islamitische wetgeving (de Sharia). Producten die rein zijn, zijn toegestaan voor moslims. Haram is het tegenovergestelde van halal en betekent "niet halal" of onrein. Om te bepalen of iets halal is, kijken moslims naar bepaalde richtlijnen gebaseerd op de Koran, de Soenna en islamitische rechtspraak.

Binnen de islam gelden verschillende voorschriften voor het slachten van dieren voor consumptie. Alleen als aan deze voorwaarden wordt voldaan is het vlees rein (halal) voor consumptie. De belangrijkste voorwaarden zijn:

  • De slachter moet een moslim zijn die bekwaam is in het slachten.
  • De slachtplaats moet rein zijn.
  • De slachter moet zorg dragen voor het comfort van het dier. Het slachtmes mag bijvoorbeeld niet zichtbaar zijn voor het dier of in de nabijheid van het dier geslepen worden.
  • Het slachten mag niet door andere dieren gezien worden.
  • Het dier wordt met de kop in de richting van de qibla (Mekka) geplaatst.
  • Voordat een dier geslacht wordt, spreekt de slachter de woorden Bismillah, Allahoe Akbar (in naam van God, God is de grootste) uit, waarmee hij zijn dankbaarheid en respect uit voor God die, volgens de islam, in het voedsel voorziet.
  • Zonder of met verdoving worden in één beweging de halsslagader en de luchtpijp doorgesneden.

Islamitische Spijswetten en Dierenwelzijn

Wat betreft vlees, vis en wild gelden er ook bepaalde regels over wat wel of niet halal is. Dit worden ook wel islamitische spijswetten genoemd. Deze spijswetten gaan ook in op de wijze waarop het dier geslacht dient te worden en hoe het dier bereidt wordt. In principe zouden alle moslims halal moeten eten. Echter kan het per stroming verschillen wat als halal en als haram wordt gezien.

Dierenwelzijn is, volgens de islam, een belangrijke verantwoordelijkheid (khalifa) die God de mens toevertrouwde. De omstandigheden waarin een dier gefokt werd, de kwaliteit van het voedsel en het onderdak dat het kreeg, evenals de wijze van transport en de afstand waarover dit verantwoord gebeuren, spelen ook een rol bij de beoordeling of het vlees halal is. De term die wordt gebruikt voor het islamitische slachtproces is dhabiha.

Het dier dient tijdens zijn leven goed behandeld te worden. Dit zou betekenen dat wanneer dieren dieronvriendelijk gefokt worden, deze niet toegestaan zijn. Voorbeelden hiervan zijn de plofkip en legbatterijen. Wanneer de slachting plaatsvindt, dient het dier nog in leven te zijn en met respect behandeld te worden. Het dier dient gezond te zijn en mag niet verwond zijn. Tijdens het slachtproces dient het dier niet gestrest te zijn of te raken. Gedurende het slachtritueel wordt de kop van het dier in de richting van Mekka gelegd. Tijdens de slacht dient de slager de woorden “Bismillah” of “Bismillah Allahu Akbar” uit te spreken.

De Halal Kip in de Supermarkt: Plofkippen met een Keurmerk?

In de aflevering van Keuringsdienst van waarde komt aan het licht dat halal kip het zonder Beter Leven-keurmerk moet doen. Het blijkt dat halal kip de 'reguliere' kip is, ook wel de 'plofkip' genoemd. Eerder maakten grote supermarkten, zoals Albert Heijn en Jumbo, met veel trots bekend dat ze alleen nog kip met het Beter Leven keurmerk verkopen.

In een uitzending van de Keuringsdienst van Waarde opent een Nederlandse kippenboer de deuren van zijn schuur, waar 10.000 kuikens zitten. Deze kuikens wegen in de eerste week van hun leven 200 gram en groeien in zes weken tijd uit tot slachtkuikens van 3 kilo. De kip groeit zo snel, dat ze stil op hun plek blijven zitten vanwege het gewicht op een ruimte van gemiddeld slecht één A4'tje.

Sinds dit jaar zijn plofkippen uit de supermarkten verdwenen. Maar wanneer deze plofkippen een halal keurmerk krijgen, doet zich een vreemde situatie voor. Alleen de slachttechniek maakt een plofkip dus halal.

De supermarkt heeft er zelfs een apart schap voor: halal staat erop. Vlees, vroom geplukt voor moslims. Er bestaan veel bureaus die halal keurmerken verstrekken, want halal is geen wettelijk beschermd begrip, zegt vleeswarenproducent Hikmet Gürcüoğlu. Volgens hem beschouwen sommige halalbureaus een product al als halal als het geen varkensvlees bevat.

Het Halal Keurmerk: Vertrouwen en Wantrouwen

In de supermarkt zie je steeds vaker schappen met halalproducten. Maar dat keurmerk wordt volgens Berger door een groeiende groep moslims gewantrouwd. 'Dat keurmerk staat alleen voor de manier van slachten, dus voor een aantal moslims is het vlees niet halal.' Het halalkeurmerk garandeert immers niet dat het dier een goed leven gehad heeft.

Daarnaast wordt het commercieel steeds interessanter om iets halal te noemen. Iedereen kan wel zeggen dat iets halal is, maar zeker weten doe je het niet. Veel moslims ontwikkelen een gezond wantrouwen naar de commercie.

Alternatieven en Aanbevelingen

De onderste stappen kunnen ondernomen worden om beter met zorg halal te shoppen en te eten:

  • Koop je halal kip en vlees van je lokale islamitische slager.
  • Eis dat de distributeur meer zorg draagt aan de integriteit en betrouwbaarheid van de producten die halal gecertificeerd zijn.
  • Wees kritisch tijdens het boodschappen doen en laat bij twijfelgevallen de producten staan.
  • Doe je onderzoek naar de verschillende fabrikanten en de certificeringen.
  • Bekijk wie transparant is en schroom niet om contact op te nemen met ze.
Aspect Halal Kip (Supermarkt) Halal Kip (Islamitische Slager)
Dierenwelzijn Vaak plofkip, weinig dierenwelzijn Potentieel beter dierenwelzijn, afhankelijk van de slager
Slachtproces Machinaal of handmatig, met omkeerbare verdoving Handmatig, mogelijk zonder verdoving (afhankelijk van de slager)
Certificering Dubieuze certificeringsbureaus Direct contact met de slager, meer transparantie
Prijs Vergelijkbaar met kip met 1 ster Potentieel hoger

labels: #Kip

Zie ook: