Diarree is dunne, waterige ontlasting. Het komt vaak snel opzetten waardoor je meteen naar het toilet moet. Jaarlijks hebben zo’n 4,5 miljoen mensen er last van, jij misschien ook wel.

Oorzaken van diarree

De oorzaken van diarree zijn divers:

  • Te veel, te vet of erg pittig eten
  • Eten dat te veel ‘slechte’ bacteriën bevat
  • Een voedselallergie of -intolerantie
  • Buikgriep
  • Een infectie
  • Psychologische spanning

Soorten diarree

Er worden verschillende soorten diarree onderscheiden:

  • Acute diarree
  • Chronische diarree
  • Reizigersdiarree
  • Peuterdiarree

Gezonde poep is niet te droog en ook niet te slap. De ideale drol ziet eruit als een gladde worst, zie type 4 van de Bristol Stool Chart. Ligt type 6 of 7 in de pot?

Acute diarree

Acute diarree is een plotselinge verandering van je ontlastingspatroon. De ontlasting is dun en waterig. Ook moet je vaker naar het toilet dan normaal. Acute diarree komt vaak voor en gaat meestal tussen de 4 en 7 dagen vanzelf weer over.

Acute diarree kan ontstaan door een bacteriële- of virusinfectie of een parasiet. Ook (overmatig gebruik van) bepaalde voedingsmiddelen kan leiden tot diarree: zoetstoffen, alcohol en vette producten. Medicijnen kunnen als bijwerking maag- darmklachten, zoals diarree, geven.

Chronische diarree

Je spreekt van chronische diarree als de diarreeklachten langer dan 14 dagen aanhouden. Chronische diarree kan worden veroorzaakt door gebruik van medicatie, antibiotica of een voedselallergie of -intolerantie (bv melkallergie of coeliakie). Daarnaast kunnen chronische aandoeningen zoals ziekte van Crohn of het prikkelbaar darm syndroom (IBS) de oorzaak zijn.

Reizigersdiarree

Reizigersdiarree kenmerkt zich door dunne, waterige ontlasting. Naast diarree kan je last hebben van buikkrampen, buikpijn, misselijkheid, braken, gebrek aan eetlust en/of lichte koorts. Informeer of het water uit de kraan drinkbaar is. Wees voorzichtig met het zwemmen in zoet en stilstaand water.

Peuterdiarree

Peuterdiarree komt het vaakst voor in de leeftijd tussen 1 en 4 jaar. Peuterdiarree heeft veel mogelijke oorzaken, vaak is dit gastro-enteritis, oftewel ‘buikgriep’ of overmatig gebruik van (helder) appelsap. Ook kan peuterdiarree ontstaan door een malabsorbtie syndroom (glutenintolerantie, taaislijmziekte), een parasiet, voedselovergevoeligheid of obstipatie, waardoor ‘overloopdiarree’ ontstaat.

Tussen appelsap en peuterdiarree is een duidelijk verband aangetoond. Vruchtensap bevat fructose, en dat is moeilijk te verteren voor kinderen. Ook kan gebruik van (te veel) lightproducten, zoals lightfrisdrank tot diarree leiden. Een eetpatroon met te weinig vezels en/ of - vet kan tot diarree leiden. Vet vertraagd de maaglediging en vezels ‘binden’ het voedsel in de darmen.

Voeding en Diarree: Wat je wel en niet moet eten

Een paar dagen niet- of minder eten is geen probleem, zodra de klachten over zijn wordt de achterstand weer ingehaald. Blijf eten, hierdoor voel je je beter.

Let op je fructose-inname, want fructose kan de klachten verergeren. Fructose zit in fruit (dus vruchtensap en appelmoes bevatten veel fructose). Vermijd prikkelende voedingsmiddelen zoals ui, prei paprika, peulvruchten en koolsoorten.

Stress kan invloed hebben op je darmen, en diarree veroorzaken. Zorg er daarom voor voor genoeg rust en ontspanning in je leven, bijvoorbeeld door te gaan bewegen. Gebruik geen diarreeremmers bij het plotseling optreden van diarree.

Het is (in geval van een bacteriële infectie of parasiet) is het niet raadzaam om bij acute diarree een diarree-remmer te gebruiken, omdat de veroorzaker (bacterie of parasiet) juist via de ontlasting de darmen moet verlaten.

Lactose-intolerantie en Diarree

Lactose-intolerantie kan klachten veroorzaken zoals buikpijn, krampen, (ernstige) diarree, winderigheid en een opgeblazen gevoel. Deze klachten kunnen vaak verholpen worden met een dieet. Als de lactose uit de voeding niet of onvoldoende verteerd wordt, komt de lactose onveranderd in de dikke darm terecht en trekt daar vocht aan. De ontlasting kan daardoor dunner worden en (ernstige) diarree veroorzaken.

Daarnaast kan de lactose in de dikke darm worden afgebroken door darmbacteriën (darmflora). Hierbij ontstaan bepaalde vetzuren en gassen. Dit kan een opgeblazen gevoel, winderigheid, krampen en rommelingen in de buik veroorzaken. De ontlasting is vaak dun, zurig, schuimend en soms wat groenig van kleur.

Er bestaan 3 soorten lactose-intolerantie:

  • primaire lactose-intolerantie
  • secundaire lactose-intolerantie
  • congenitale (aangeboren) lactose-intolerantie

Dieetadvies bij Lactose-intolerantie

Om met lactose-intolerantie om te gaan, moet u weinig of geen voedingsmiddelen met lactose nemen. Meestal is het wel mogelijk om, goed verdeeld over de dag, een beperkte hoeveelheid zuivelproducten te gebruiken; we spreken dan van een lactosebeperkte voeding. De diëtist kan samen met u bepalen hoeveel lactose u kunt verdragen, want dit verschilt van persoon tot persoon.

Zure melkproducten, zoals karnemelk, kwark en yoghurt worden vaak beter verdragen, omdat deze voedingsmiddelen bacteriën bevatten die lactase leveren. Hierdoor is een gedeelte van de lactose al verteerd en wordt de rest van de lactose ook gemakkelijker verteerd. Zure melkproducten bevatten wel lactose en kunnen daardoor in grote hoeveelheden toch klachten geven.

Voedingsmiddelen met lactose

  • Volle, halfvolle, magere melk en karnemelk
  • Geitenmelk, schapenmelk, paardenmelk en ezelinnenmelk
  • Zachte geiten- en schapenkaas, bijvoorbeeld feta
  • Chocolademelk, yoghurtdrink en fruitzuiveldranken zoals Rivella en Taksi
  • Smeltkaas, smeerkaas, buitenlandse kaas, verse kaas, hüttenkäse, cottage cheese, rookkaas
  • Yoghurt, kwark, kefir
  • Vla, pap, pudding, mousse, bavarois, roomijs
  • Slagroom, zure room en crème fraîche
  • Roomboter, sommige soorten halvarine, margarine en bak- en braadvet

Nederlandse harde kaas, zoals Goudse kaas, bevat geen lactose.

Ingrediëntendeclaratie verpakte voeding

Behalve in de hierboven genoemde melk en melkproducten kan lactose ook in andere voedingsmiddelen voorkomen. Fabrikanten verwerken melk, melkpoeder of bepaalde bestanddelen uit melk in hun producten.

Een product bevat lactose als één of meer van de volgende ingrediënten worden genoemd:

  • Magere melkbestanddelen, droge melkbestanddelen
  • Melkpoeder, magere melkpoeder, volle melkpoeder
  • Wei, weipoeder, melkzout
  • Lactose, melksuiker

Probiotica en de darmflora

De darmflora is een verzamelnaam voor alle bacteriën die in de darm leven. In totaal zijn dat ongeveer 100 biljoen bacteriën. Deze darmbacteriën kunnen onderverdeeld worden in nuttige en schadelijke bacteriën. Bij een gezonde darmflora zijn de nuttige en schadelijke bacteriën met elkaar in evenwicht.

Probiotica zijn producten die grote hoeveelheden nuttige melkzuurbacteriën bevatten. Er zijn aanwijzingen dat probiotica kunnen helpen bij verstopping en bij sommige vormen van diarree. Maar er is (nog) geen bewijs dat het gebruik van probiotica nuttig is voor mensen die geen darmklachten hebben.

Als u last heeft van verstopping of diarree, kunt u eens proberen om probiotica te gebruiken. Het is belangrijk dat u probiotica een aantal weken dagelijks gebruikt, voor een merkbaar effect.

Algemene voedingstips voor een goede spijsvertering

  • Gezond en gevarieerd eten volgens de Schijf van Vijf helpt voor een goede spijsvertering.
  • Goed kauwen.
  • Regelmatig eten zonder maaltijden over te slaan.
  • Voor sommige mensen werkt het goed om 3 hoofdmaaltijden per dag te eten met enkele tussendoortjes.
  • Bij overgewicht kan afvallen helpen om klachten te verminderen.
  • Eet gewoon waar je trek in hebt. Probeer zo gezond mogelijk te blijven eten, eventueel in kleinere porties. Speciale voedingsmiddelen zijn niet nodig.
  • Drink veel om uitdroging te voorkomen. Drink steeds kleine hoeveelheden, 2 tot 3 liter per dag. Drinken is extra belangrijk als je ook overgeeft. Water, thee, bouillon of verdund vruchtensap zijn geschikt.
  • Eet veel vezels. Vezels in de darmen houden de ontlasting soepel en geven volume en stevigheid.
  • Gebruik geen diarreeremmers bij plotseling optredende diarree.

Wanneer naar de huisarts?

Houdt diarree aan of bestaat de kans op uitdroging (dehydratie)? Het is belangrijk om te onderzoeken waar de oorza(a)k(en) ligt van jouw klachten of die van je kindje. Misschien is de oorzaak al door de huisarts of specialist vastgesteld, misschien is dietistisch onderzoek nodig.

Blijf je langer dan 4 weken last houden van je maag of darmen? Misschien kun je niet goed tegen een bepaald product of is er iets anders aan de hand, zoals het prikkelbare darm syndroom (PDS). Ga bij voorkeur niet zelf experimenteren. Als je zomaar bepaalde producten weglaat kunnen klachten verergeren. Ook kunnen hierdoor tekorten ontstaan aan bepaalde voedingsstoffen. Ga naar je huisarts om samen uit te zoeken wat er aan de hand is.

labels:

Zie ook: