Zelf jam maken is ontzettend makkelijk! Wie wordt er nou niet blij van jam? Alleen al omdat het ons doet denken aan luie zondagochtenden. Marmelade op een croissant, aardbeienjam op een pannenkoek of jam op scones samen met clotted cream. Het is allemaal even lekker!

Zelf jam maken: een ideaal project voor aan het eind van de zomer! Denk aan aardbeienjam, bosbessenjam, frambozenjam of abrikozenjam. Het is een leuk klusje, perfect voor aan het einde van de zomer wanneer er (zoet en sappig) fruit in overvloed is.

Jam is van oudsher een manier om vers fruit te conserveren. Door de verhitting en het hoge suikergehalte blijft de jam lang goed en kun je er het hele jaar door van genieten. Vandaag wil ik jullie inspireren om (als je dit nog niet eerder hebt gedaan) echt eens je eigen jam te maken, met welke soort fruit(combinatie) dan ook. Bovendien kun je elke fruitsoort gebruiken die je lekker vindt. Dit recept is universeel, dus leef je uit met soorten en smaken.

Wat heb je nodig?

Voor het zelf jam maken heb je niet heel veel nodig. Vers en rijp fruit, (gelei)suiker en vaak iets van citroensap. Het licht er aan hoeveel pectine het fruit wat je gebruikt van zichzelf bevat of je citroensap gebruikt en hoeveel (gelei)suiker je nodig hebt.

  • Schoongemaakt fruit
  • 1 kilogram geleisuiker
  • Eventueel: Citroensap

Aardbeien, kersen, blauwe bessen en ander zomerfruit is er nu in overvloed. Ook nodig: goed schoongemaakte en gesteriliseerde potten met deksel. Gebruik potjes van glas die goed hersluitbaar zijn. Bijvoorbeeld potten met schroefdeksel of weckpotten.

De Rol van Geleisuiker

Bij het maken van jam is geleisuiker één van de basisingrediënten. Geleisuiker is kristalsuiker waar pectine en citroenzuur aan toegevoegd is. De pectine en het citroenzuur zorgen voor het gelerende effect, oftewel de dikte en stevigheid van de jam.

Pectine is een oplosbare vezel die je jam goed laat indikken, een natuurlijke gelatine dus! Aan geleisuiker is pectine toegevoegd, dit wordt gewonnen uit appels of suikerbieten en zorgt voor binding van de jam. Sommige fruitsoorten (zoals appels en citrusvruchten) hebben van zichzelf al meer pectine dan bijvoorbeeld aardbeien of frambozen.

Naast de gebruikelijke geleisuiker bestaan er alternatieven waarmee je de hoeveelheid suiker in een jam recept kunt terugbrengen. Voorbeelden zijn ‘geleisuiker speciaal’ en geleipoeder. Geleisuiker speciaal is bedoeld voor zoete soorten fruit waarbij minder suiker nodig is voor een smakelijke jam, maar waarbij je wel hetzelfde gelerende effect nodig hebt. Geleipoeder bevat van zichzelf weinig tot geen suiker.

Het Recept

  1. Zet alle ingrediënten klaar.
  2. Steriliseer de glazen potten en deksels. Dit kan door ze goed uit te koken in een pan met ruim water, in de oven of bovenin de vaatwasser op het heetste programma. Doe dit bij voorkeur pas tijdens het koken, zodat de potten nog warm zijn tijdens het vullen.
  3. Was het fruit en dep het zorgvuldig droog. Verwijder afhankelijk van het type fruit de kroontjes, pitten en blaadjes.
  4. Maak het fruit schoon en snijd het in kleine stukjes.
  5. Optioneel: heb je geen haast? Meng dan de geleisuiker en citroensap met het fruit en laat het een paar uur tot een nacht afgedekt in de koelkast staan.
  6. Doe het fruit met de geleisuiker en citroensap in een ruime pan. Laat het fruit 2 uur staan, zodat de suiker alvast op kan lossen. Deze stap is optioneel, maar zorgt ervoor dat de jam minder lang hoeft te koken.
  7. Doe het fruit met de geleisuiker en citroensap in een steelpannetje en zet het vuur zachtjes aan.
  8. Roer het fruit, de suiker en het citroensap goed door elkaar in een grote kom. Dek af en laat ± 2 uur staan of tot de suiker grotendeels is opgelost. Zo blijft je fruit mooier heel als je ze straks gaat koken.
  9. Zet de pan op het vuur en breng rustig aan de kook. Als er schuim ontstaat, schep dit dan af. Kook de jam 5-10 minuten door, de tijd in als de jam helemaal kookt.
  10. Breng het fruitmengsel aan de kook in een ruime pan met dikke bodem. De kooktijd gaat in als de jam goed blijft borrelen, zelfs als je roert. Kook 4 min. voor geleisuiker en 1 min. voor geleisuiker speciaal goed borrelend door.
  11. Roer zo nu en dan en laat de jam rustig pruttelen tot het een mooi geheel wordt en indikt. Test door middel van de geleiproef of de jam klaar is.
  12. Als het fruit zacht is kun je het met de staafmixer pureren. Verwarm nog even kort en schep eventueel schuim van je jam af.
  13. Zet de schone glazen potten op een theedoek of houten snijplank. Schep de jam met een soeplepel of jamtrechter in de potten, tot 1 cm onder de rand. Veeg de rand zo nodig schoon met een stukje keukenpapier. Draai gewone jampotten met een schroefdeksel meteen dicht en zet ze 5 minuten ondersteboven.
  14. Schenk of schep de jam meteen in gesteriliseerde potten (zie tip hieronder). Vul het liefst tot de rand, sluit de potten direct goed af en laat ze omgekeerd afkoelen.
  15. Zorg dat je een schoon, droog glazen potje klaar hebt staan. Giet de jam heet in het potje, draai de deksel er stevig op en zet het potje ondersteboven. Laat de jam volledig afkoelen.

Tips en Tricks

  • Zoek rijp fruit uit.
  • Gebruik een grote, hoge pan, tegen het spetteren.
  • Geleisuiker helpt om de jam dikker te krijgen. Citroensap helpt ook.
  • Controleer de hoeveelheid geleisuiker die je toevoegt met de aanwijzingen op de verpakking. De verhoudingen kunnen iets verschillen.
  • Zacht fruit hoef je niet fijn te snijden, je roert het fruit tijdens het koken stuk.
  • Houd wat zacht fruit apart en voeg pas toe als de jam wat is afgekoeld. Zo krijgt je jam meer textuur.
  • De verhouding fruit/suiker is 1:1, zodat de jam de juiste dikte krijgt. Wil je een minder zoete jam? Dan kun je naar smaak geleisuiker toevoegen en de laatste 3 minuten van de kooktijd een beetje maïzena losgeroerd met water door de jam roeren.

De Geleiproef

Verder moet je tijdens het maken van jam altijd even de geleiproef doen. Als je denkt dat de jam klaar is, ga je er met een lepel doorheen en trek je met je vinger (pas op: is heet! 😉 ) een streep erdoor. Blijft de streep zichtbaar en de jam goed gescheiden, dan is deze klaar.

Verdeel een lepel jam op het koude schoteltje. Stolt de jam meteen, dan is deze klaar. Ga met een lepel door de jam en trek een streep over de bolle kant van de lepel. Blijft de streep zichtbaar? Dan is je jam klaar. Loopt de jam direct over de getrokken streep heen?

Jam Maken Zonder Geleisuiker

Als je jam wil maken zonder geleisuiker dan kun je geleipoeder in combinatie met gewone kristalsuiker of in combinatie met een zoetstof gebruiken. Wil je liever helemaal geen suiker gebruiken in je jam? Dat kan natuurlijk! Voor de smaak kun je kiezen voor een natuurlijk zoete fruitsoort, zorg dat deze ook lekker rijp is. Als deze fruitsoort van zichzelf niet bijzonder veel pectine bevat kun je chiazaad gebruiken om de jam mee in te dikken.

Potten Steriliseren

Deksel van tevoren goed schoon met heet sodawater. 1 liter water. Spoel alles na met schoon, heet water. Omgekeerd op een schone theedoek uitlekken. Goed uitkoken kan ook: kook ze minstens 5 minuten.

Door de jampotten voor gebruik te steriliseren, kun je de jam extra lang bewaren. Jampotten steriliseren doe je zo: doe de potten in een grote pan met water, breng aan de kook en laat een paar minuten doorkoken. Haal ze daarna met een tang uit het water en zet ze op een schone theedoek. Je hoeft de potten niet af te drogen, omdat ze zo heet zijn dat het vocht verdampt.

Jam Bewaren

Als je de jam na het maken zo lang mogelijk wil bewaren, doe je het zodra het klaar is in een schone, gesteriliseerde jampot of weckpot. Draai dicht en laat de pot op z’n kop afkoelen. Zo trekt hij vacuüm en blijft hij buiten de koelkast lang goed, met geluk zelfs tot wel 6 maanden! Hoe schoner de pot, hoe langer kun je de jam bewaren dus let daar goed op.

Gebruik schone, glazen potjes voor het bewaren van je jam. Eenmaal afgekoeld maak je de potten schoon en plak je er een etiket op met de bereidingsdatum. Als ik een jampot weggeef, vind ik het eigenlijk nog gezelliger staan om een ‘ouderwets’ etiket op de jampot te plakken.

Bewaar de gevulde potten met jam op een droge en koele plek, aangebroken jampotten bewaar je in de koelkast. De ongeopende potten jam bewaar je het best op een koele, donkere plek (in je voorraadkast bijvoorbeeld). Zo zijn ze zeker 6 maanden houdbaar.

Dichte potten jam zijn 6 - 12 maanden houdbaar, mits ze koel en donker staan.

Als je jam bestaat uit 40% fruit en 60% suiker, is het onbeperkt houdbaar. Suiker werkt namelijk als een conserveermiddel. Als je minder suiker toevoegt, is het minder lang houdbaar. Jam met minder suiker, zoals de recepten hierboven, is in gesloten potten op een koele, donkere plaats 3 tot 6 maanden houdbaar.

labels: #Koken #Ei

Zie ook: