Waarschijnlijk ken je als koffiedrinker het gevoel wel: je hebt zojuist heerlijk gegeten en nu snak je naar een lekkere kop koffie. Maar dan herinner je je plotseling dat artikel, waarin koffie drinken na het eten sterk afgeraden wordt. Vervolgens begint de tweestrijd: wie zal er winnen, de koffieliefhebber of de gezondheidsfreak? In dit artikel zetten we de feiten én de fabels over koffie na het eten op een rij, zodat je zelf een weloverwogen keuze kunt maken.

Is koffie gezond?

Laten we om te beginnen eens kijken of koffie überhaupt gezond of ongezond is. Koffie staat op de schijf van vijf van het voedingscentrum voor een gezond voedingspatroon. Het gaat dan wel om gefilterde koffie zonder suiker. Ongefilterde koffie bevat teveel van het stofje cafestol, dat slecht is voor je cholesterol, waardoor het risico op een hartaanval of beroerte vergroot. Twee tot vier koppen gefilterde koffie per dag verkleinen daarentegen juist de kans op een hartaanval of beroerte met 10 procent. Dat suiker niet gezond is weten we allemaal wel. Bij een gevarieerd dieet krijgen we voldoende suikers op een natuurlijke manier binnen, waardoor iedere vorm van toegevoegde suiker overbodig en zelfs ongezond is.

En dan is er nog de cafeïne. Die kan positieve en negatieve effecten hebben. In kleine hoeveelheden geeft cafeïne je extra energie en verhoogt het je concentratie. Teveel cafeïne bezorgt je daarentegen hoofdpijn en slapeloze nachten.

Waarom snakken we naar koffie na de maaltijd?

Twee tot vier koppen koffie per dag is dus gezond. Maar wanneer nemen we die? De meeste mensen hebben vaste momenten op de dag, waarop hun lichaam schreeuwt om cafeïne. Een van die momenten is waarschijnlijk ’s avonds na het avondeten. Er zijn verschillende redenen waarom we na het eten graag een kop koffie pakken:

  • Het sociale aspect. Koffie als toetje na het toetje, nog even gezellig natafelen. Voor rokers het moment dat er een sigaartje opgestoken kan worden, voor drinkers het sein om een borreltje in te schenken voor bij de koffie.
  • Voor de smaak. Het bittere van de koffie vormt een goede tegenhanger van het vaak zoete nagerecht.
  • Tegen de after-dinner-dip. Dit is de belangrijkste reden waarom veel mensen na het eten snakken naar koffie. Je lichaam wil zich richten op de spijsvertering en probeert daarom alle overige activiteiten op een laag pitje te zetten. Daardoor voel je jezelf slaperig of lusteloos, de after-dinner-dip. De cafeïne in de koffie houdt je levendig en wakker.

Allemaal goede redenen om een kop koffie na het eten te pakken, zou je zeggen. Maar waarom raden sommige mensen dat dan toch af?

Wat gebeurt er als je koffie drinkt na het eten?

Volgens sommige mensen veroorzaakt koffie drinken na het eten indigestie, maagpijn of zelfs hartkloppingen. Inderdaad zijn dat verschijnselen die optreden na het eten, maar dat gebeurt ook bij mensen die geen koffie drinken na de maaltijd.

Wetenschappelijk bewijs dat koffie hierbij een rol speelt is er dan ook niet. Veel waarschijnlijker is het, dat de oorzaak ligt in vette of pittige gerechten die genuttigd werden. Het nuttigen van koffie zorgt ervoor dat je bloedsuikerspiegel minder stijgt na het eten. Tenminste, als je zwarte koffie of espresso drinkt. Koffie met melk en suiker heeft eerder het tegenovergestelde effect.

Ook helpt koffie bij de vertering van vetten en zorgt het ervoor dat je spijsvertering soepeler verloopt. Het is dus helemaal niet zo gek om een kopje koffie te drinken als je na het eten nog van plan bent om iets te doen. Toch is er ook een ‘maar’ aan dit verhaal.

Koffie in de avond: tot hoe laat kun je nog koffie drinken?

Van de cafeïne in je koffie krijg je een flinke boost. Het verschilt van persoon tot persoon, maar die cafeïne werkt best een tijdje door. Bij sommige mensen duurt het wel zeven uur tot het effect verdwenen is. Voor die mensen is het niet handig om na het avondeten nog koffie te drinken. Als ze op tijd willen slapen, tenminste. Anderen verwerken cafeïne een stuk sneller, soms zelfs in een uur of drie. Voor hen vormt een kopje koffie na het eten geen enkel probleem. Gelukkig val ik in die laatste categorie, en jij?

Koffie, feiten en fabels

Koffie is slechter dan thee
FABEL: “Koffie en thee hebben allebei hun voor- en nadelen, maar koffie is zeker niet ongezonder dan thee. In koffie zitten antioxidanten, net als in thee, die een positieve werking kunnen hebben op je gezondheid. Wel kan te veel koffie leiden tot nervositeit en slaapproblemen. Voor de meeste mensen zijn drie à vier kopjes koffie per dag geen probleem, zeker als je die zonder suiker drinkt. Thee is misschien iets milder voor je lichaam, maar beide drankjes kunnen prima onderdeel zijn van een gezond dieet.”

Van te veel koffie word je nerveus
SOMS: “Ja, dat kan zeker. Koffie bevat cafeïne, en die staat bekend om zijn stimulerende effect op het zenuwstelsel. Het kan je alert maken, maar te veel cafeïne kan bij sommige mensen leiden tot nervositeit, angstgevoelens of zelfs paniekaanvallen. Het is vooral belangrijk om te weten hoeveel je aankunt. Voor de meeste mensen is drie tot vier kopjes koffie per dag dus prima, maar als je je opgejaagd voelt of slecht slaapt, kan het geen kwaad om even te minderen of om cafeïnevrije koffie te drinken.”

Je wordt dik van koolhydraten
FABEL: “Koolhydraten zelf maken je niet dik. Het zijn de hoeveelheden en vooral de combinatie met vetrijke producten die het verschil maken. Aardappelen bijvoorbeeld bevatten weinig calorieën, maar het wordt een ander verhaal als je ze bakt in olie of combineert met vette sauzen. Koolhydraten geven je juist energie en houden je lang verzadigd, zeker als je kiest voor de volkorenvarianten die veel vezels bevatten. Het is dus geen kwestie van koolhydraten vermijden, maar wel bewust kiezen wat je erbij eet.”

Je leeft langer door vezels
FEIT: “Ja, dat is waar. Vezels zijn superbelangrijk voor je gezondheid en spelen een rol in de bescherming tegen ziektes als darmkanker, hart- en vaatziekten en diabetes type 2. Vezels helpen je spijsvertering op gang en zorgen ervoor dat je je langer verzadigd voelt. Hierdoor eet je automatisch minder, wat goed kan zijn voor je gewicht. Vezelrijke voeding helpt je om gezond te blijven, en gezondheid is natuurlijk essentieel voor een lang leven. Dus meer volkoren producten op je bord leggen, is een slimme zet.”

Het ontbijt is de belangrijkste maaltijd van de dag
SOMS: “Daar zijn de meningen over verdeeld. Het is vooral belangrijk dat je naar je eigen lichaam luistert. Voor sommige mensen is een stevig ontbijt een goed begin van de dag en helpt het hen om niet te gaan snacken voor de lunch. Voor anderen werkt een kleinere maaltijd beter. Het belangrijkste is dat je kiest voor een gebalanceerde maaltijd met genoeg voedingsstoffen. Dus een boterham met gezond beleg of een kom havermout met vers fruit is een prima keuze, maar een suikerbom zoals ontbijtkoek is - hoewel heel lekker - misschien een wat mindere keuze.”

Honing is gezonder dan suiker
FABEL: “Honing wordt vaak gezien als gezondere optie, maar het blijft gewoon suiker in een andere vorm. Er zitten wel wat antioxidanten en enzymen in honing, maar de hoeveelheden zijn zo klein dat ze nauwelijks effect hebben op je gezondheid. Honing heeft evenveel calorieën als gewone suiker en veroorzaakt op dezelfde manier een stijging van je bloedsuikerspiegel. Dat gezegd hebbende, als je het lekkerder vindt, is er geen reden om het niet te gebruiken.”

Te veel zout eten is slecht voor je hart
FEIT: “Niet alleen te veel, maar ook te weinig zout is slecht voor de gezondheid en verhoogt de kans op hart- en vaatziekten. We hebben zout nodig voor allerlei processen in het lichaam, dus we kunnen echt niet zonder. Te weinig zout binnenkrijgen is in ons westerse voedingspatroon echter bijna onmogelijk. Zout zit in veel basisvoedingsmiddelen, zoals brood en kaas, en van nature ook in heel veel andere voedingsproducten. Als je gewoon gezond eet, hoef je je geen zorgen te maken. Zorg er wel voor dat je niet te veel zout binnenkrijgt. De aanbevolen dagelijkse maximuminname is 6 gram. Het grootste deel van de Nederlanders zit daar ruim boven.”

Elke dag een lepel olijfolie is gezond
FEIT: “Ja, olijfolie is een van de beste vetten die je kunt eten. Vooral extra vierge olijfolie zit boordevol gezonde enkelvoudig onverzadigde vetzuren en antioxidanten, die ontstekingsremmend werken en je hartgezondheid kunnen ondersteunen. Een lepel per dag is een prima toevoeging aan een gezond voedingspatroon. Bedenk dat olijfolie wel calorieën bevat, dus overdrijf er niet mee. Maar als je kiest voor gezonde vetten, zit je met olijfolie zeker goed. Ik raad aan af te wisselen met andere oliesoorten, want iedere olie heeft andere voedingsstoffen en vetzuren. Zo bevat walnootolie bijvoorbeeld veel omega 3 en heeft olijfolie dat veel minder.”

Donker brood is veel beter dan witbrood
SOMS: “Niet altijd. De kleur van brood zegt lang niet alles over de voedingswaarde. Soms wordt brood donkerder gemaakt met moutextract of gekaramelliseerde suiker, zonder dat er extra vezels inzitten. Wat echt telt, is of het brood van volkoren gemaakt is. Volkorenbrood bevat de hele graankorrel en is rijk aan vezels, vitamines en mineralen. Witbrood bevat minder voedingsstoffen en wordt vaak als gemakkelijker te verteren gezien. Kies dus vooral voor volkoren als je op zoek bent naar de gezondheidsvoordelen.”

Rijst is giftig
SOMS: “Rijst zelf is niet giftig, maar er kan wel arseen in zitten, een zwaar metaal dat van nature voorkomt in de bodem. Vooral bruine rijst bevat meer arseen omdat het in de schil zit. Gelukkig hoef je je geen zorgen te maken als je af en toe rijst eet. Was je rijst goed voor je het kookt en varieer met andere koolhydraatbronnen zoals aardappelen of pasta. Zolang je niet dagelijks rijst eet, zit je goed. Kinderen zijn vaak wel fan van rijst en rijstwafels, dus ook hier: liever niet dagelijks.”

Conclusie

Concluderend kun je stellen, dat vier of vijf koppen koffie per dag geen problemen zal opleveren voor de meeste mensen. Ook een kopje koffie na het eten moet kunnen, sterker nog: veel mensen zal het deugd doen. Rest ons alleen nog te benadrukken dat voor zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en voor kinderen andere richtlijnen gelden.

labels:

Zie ook: