Uw tanden en kiezen bestaan uit een kroon, één of meerdere wortels glazuur, dentine (tandbeen), pulpakamer (zenuwholte) en wortelkanaal. De laatste twee worden samen pulpa genoemd en hierin bevindt zich (in een gezonde situatie) pulpaweefsel. De kroon is het zichtbare deel van de tand of kies. De wortels zitten onder het tandvlees in de kaak verankerd. In de wortel loopt het wortelkanaal welke bestaat uit zenuwvezels en bloedvaten. In een gezonde situatie reageert een kies normaal op koude- en warmteprikkels.

Wanneer is een wortelkanaalbehandeling nodig?

Als er een gat in een kies ontstaat (tandbederf of wel cariës) dan kan een zenuw geïrriteerd raken. Deze irritatie kan in de meeste gevallen worden verholpen door een vulling te maken in de kies. Om verschillende redenen kan, nadat een vulling is gemaakt, de irritatie van de zenuw nog aanwezig zijn. Is de irritatie nog omkeerbaar dan kan soms afgewacht worden. Is de zenuw ernstig ontstoken, dan zal er een zenuwbehandeling ofwel wortelkanaalbehandeling plaats moeten vinden.

Wanneer het wortelkanaal niet helemaal schoon is, kan een ontsteking aan de wortelpunt blijven bestaan. Dit kan ook langere tijd na een wortelkanaalbehandeling gebeuren. In veel gevallen ontstaan er geen klachten, maar de ontsteking zal niet vanzelf weggaan en zal bijvoorbeeld opspelen in perioden van een verminderde weerstand.

Een wortelkanaal behandeling kan noodzakelijk zijn wanneer u een lekkende vulling, tandbederf of een harde klap op uw gebit heef gehad. Soms komt het voor dat de zenuw in een tand of kies afsterft, bijvoorbeeld na een ongeluk, door een gaatje of door het maken van een grote vulling of kroon. In dit geval zal de tandarts een wortelkanaalbehandeling uitvoeren.

De procedure van een wortelkanaalbehandeling

Als het weefsel (pulpa) ontstoken is geweest, voert de tandarts een wortelkanaalbehandeling uit. Voor deze behandeling kunt u ook bij ons in de praktijk terecht. Deze behandeling wordt door de tandarts een endodontische behandeling genoemd. De behandeling wordt altijd met een verdoving uitgevoerd. Hierdoor voelt u geen pijn tijdens de behandeling.

Een endodontische behandeling begint met het gebruik van plaatselijke verdoving om de aangetaste tand of kies en het weefsel eromheen te verdoven. Vervolgens wordt de tand of kies geopend, zodat de tandarts bij de pulpa kan komen om deze te verwijderen. De holte en de wortels van de tand worden gereinigd, vorm gegeven en gedesinfecteerd. Vervolgens wordt de holte opgevuld met een rubberachtig materiaal om de tand af te sluiten en infectie te voorkomen. Het komt vaak voor dat patiënten direct verlichting ervaren bij het verlaten van de praktijk. Al helemaal als ze in de dagen of weken voorafgaand aan hun afspraak tandpijn of aangezichtspijn hebben gehad. Om de behandeling af te maken (endo-af) dient de patiënt na 2-4 weken terug te komen voor de definitieve behandeling.

De betreffende tand of kies wordt dan open gemaakt en het aangetaste weefsel wordt verwijderd. De tand of kies wordt daarna van binnen volledig gereinigd. Als de pulpaholte en de wortelkanalen schoon zijn, worden de kanalen gevuld en wordt de tand of kies met een vulling afgesloten.

Herstel na een wortelkanaalbehandeling

Als de plaatselijke verdoving in de uren na uw wortelkanaalbehandeling uitgewerkt is, kunt u wat gevoeligheid en tederheid gaan ervaren. Deze gevoeligheid is meestal niet ernstig en kan worden behandeld met vrij verkrijgbare pijnstillers, zoals ibuprofen. We raden u aan zacht voedsel te eten en niet te kauwen met de behandelde tand of kies totdat het ongemak is verdwenen. In de meeste gevallen duurt de gevoeligheid na de wortelkanaalbehandeling maar een paar dagen.

Tijdens de wortelkanaalbehandeling wordt een plaatselijk verdovingsmiddel gebruikt om het behandelde gebied te verdoven. De verdoving kan tot twee uur aanhouden voordat deze is uitgewerkt. Het beste is dan om geen hete vloeistoffen te gebruiken en niet op voedsel te kauwen totdat het gebied niet meer verdoofd is. Vermijd kleverig voedsel zoals snoepjes of kauwgom na uw endodontische behandeling; deze kunnen de tijdelijke vulling in uw tand losmaken of verwijderen. Het is het beste om zacht voedsel te eten waarop u weinig hoeft te kauwen; uw tand of kies zal waarschijnlijk gevoelig zijn in de dagen na de behandeling. Daarnaast kan hard of heet voedsel irritatie veroorzaken. De meeste patiënten kunnen na een wortelkanaalbehandeling gemakkelijk zacht voedsel eten, zolang ze maar vermijden dat ze kauwen of bijten op de behandelde tand.

Na de wortelkanaalbehandeling heeft u een permanente tandvulling of kroon nodig om de tand of kies te herstellen. De kwaliteit van deze restauratie en de timing ervan zijn van cruciaal belang. Hoe eerder u na de endo-start naar uw tandarts gaat om uw tand te laten restaureren, hoe beter.

Succes van een wortelkanaalbehandeling

Het slagingspercentage van endodontische behandelingen is zeer hoog. Wetenschappelijk onderzoeken ondersteunen deze waarnemingen. Één van de meest gedetailleerde studies over dit onderwerp onderzocht de effectiviteit op lange termijn van 487.476 wortelkanaalbehandelingen. Deze cijfers zijn nuttig om patiënten een algemeen inzicht te geven in hoe lang wortelkanaalbehandelingen meegaan en waarom ze het overwegen waard zijn.

Wortelkanalen kunnen een leven lang meegaan. Toch zijn er omstandigheden waarin uw tand opnieuw behandeld moet worden.

Een tijdige behandeling levert betere resultaten op dan een behandeling die wordt uitgesteld.

Alternatief: Tandextractie

Net als bij een wortelkanaalbehandeling begint een tandextractie met een plaatselijke verdoving om het gebied volledig te verdoven. Uw tandarts gebruikt hier ook speciale instrumenten om de tand of kies los te maken en uit te trekken. Tip: betreft het een verstandskies die eruit moet? Het beste is dan om deze door een kaakchirurg te laten trekken. Hiervoor heeft u wel altijd een verwijsbrief nodig.

Nazorg na een extractie

Na het trekken van een tand of kies is het normaal dat u bloedt. U wordt naar huis gestuurd met een gaasje in uw mond waarop u 30 tot 45 minuten kunt bijten of waarop u volgens de instructies kunt bijten. Het kan zijn dat u de komende 24 uur last heeft van wat licht bloedverlies. Kleine zwellingen en blauwe plekken in het gezicht zijn niet ongewoon. Dit komt vaker voor wanneer een achterste kies is getrokken. Enige pijn na het trekken van een tand of kes is normaal. Uw tandarts kan u een recept voor een pijnstiller meegeven, die u volgens voorschrift moet innemen om de pijn te verzachten. De meeste mensen voelen zich binnen twee of drie dagen aanmerkelijk beter, maar houd er rekening mee dat het twee weken of langer kan duren voordat de plek van de extractie volledig is genezen.

Nadat een getrokken tand of kies genezen is, is het belangrijk om de missende tand of kies te vervangen. Anders kunnen uw andere tanden van hun plaats verschuiven. Of u ziet met een zichtbaar gat als het één van uw voortanden is. Afhankelijk van waar de tand of kies zich in uw mond bevond, kunt u ook moeite hebben met spreken of kauwen. Er zijn veel vervangingsmogelijkheden, van tandbruggen tot gedeeltelijke gebitsprotheses en tandheelkundige implantaten.

Toch kan het trekken van een tand in sommige situaties de juiste oplossing zijn. Sommige tanden en kiezen zijn gewoon te ver heen om nog te redden, zelfs met een wortelkanaalbehandeling.

Wortelpuntbehandeling

Binnenkort komt u voor een wortelpuntbehandeling naar de polikliniek Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie van het Catharina Ziekenhuis. Uw arts of tandarts heeft met u besproken waarom deze behandeling wordt uitgevoerd. Deze folder is niet bedoeld als vervanging van de mondelinge informatie, maar als aanvulling daarop. Zo kunt u alles nog eens rustig nalezen.

De procedure van een wortelpuntbehandeling

De behandeling gebeurt meestal met een plaatselijke verdoving. De verdoving is dezelfde als die bij de tandarts. Wanneer u tijdens de behandeling het gevoel heeft dat de verdoving onvoldoende is, moet u dit direct aangeven. Als de verdoving is ingewerkt, zal de arts een sneetje in het tandvlees maken en het tandvlees wat opzij schuiven. Vervolgens zal met een boortje wat ruimte gemaakt worden in het kaakbot om de ontsteking te kunnen bereiken. Het ontstekingsweefsel zal worden verwijderd en het puntje van de wortel zal met een boortje worden ingekort. De ingekorte wortel wordt afgesloten met een vulmateriaal. De wond wordt vervolgens gehecht. Soms wordt na de behandeling een röntgenfoto gemaakt ter controle van de ingreep.

Nazorg na een wortelpuntbehandeling

Na de behandeling heeft u nog een aantal uren een verdoofd gevoel in de mond. Dit gevoel zal vanzelf weer verdwijnen als de verdoving uitwerkt. Het succes van de behandeling wordt meestal gecontroleerd door uw tandarts.

De hechtingen lossen na ongeveer 10-14 dagen vanzelf op.

Bij het inkorten van een wortelpunt van een kies in uw bovenkaak kan er een open verbinding ontstaan tussen de mondholte en de neusbijholte. Dit kan gebeuren wanneer de wortels van de kies in de neusbijholte uitsteken of als het kaakbot op die plek heel dun is. Uw arts zal deze verbinding sluiten. Wel is het dan belangrijk om 7-10 dagen niet te snuiten of te blazen.

De verdoving is pas na enkele uren uitgewerkt. Tot die tijd moet u oppassen met hete dranken of spijzen en voor het bijten op de gevoelloze lip/tong/wang. Napijn is goed te bestrijden door het innemen van pijnstillende medicatie. Uw arts zal u hierbij adviseren. Door de ingreep kan uw wang flink gaan zwellen. Deze zwelling is op de derde dag na de ingreep het grootst en zal daarna weer langzaam slinken. Soms kan er ook sprake zijn van een bloeduitstorting. U kunt de zon het beste vermijden om extra zwelling te voorkomen. Als u het prettig vindt, mag u de wang koelen met een coldpack (of bijv. een washand gevuld met een plastic zakje met ijsblokjes/diepvrieserwtjes).

De eerste uren na de ingreep kan de wond nog een beetje bloeden, dit veroorzaakt roodgekleurd speeksel en gaat vanzelf weer over. Probeert u het wondje in de mond met rust te laten en er niet aan te zuigen. Bij een nabloeding komt er helderrood bloed in de mond. In dit geval kunt u een prop maken van gazen, een stoffen zakdoek of theedoek, deze tegen de wond aanleggen en hier een half uur druk op houden. Pas na een half uur kijkt u of het bloeden is gestopt. Zo niet, dan kunt u dit nogmaals herhalen.

Overige informatie

Het Catharina Ziekenhuis is een opleidingsziekenhuis. Wij leiden artsen, verpleegkundigen en andere zorgverleners op. Dit betekent dat ook een zorgverlener in opleiding uw behandeling, onderzoek of operatie kan uitvoeren. Maar dit is niet altijd zo. Uw veiligheid staat altijd bij ons voorop. Als een zorgverlener in opleiding u helpt, werkt deze altijd onder begeleiding van een gediplomeerd zorgverlener.

Wortelrest verwijderen

Het komt weleens voor: na het trekken van een tand of kies breekt de wortel af en blijft er een wortelrest achter in de kaak. Dat zien we bijvoorbeeld wanneer de wortel is verzwakt door een wortelkanaalbehandeling in het verleden of door cariës. Het is belangrijk dat dat laatste restje alsnog verwijderd wordt.

Om deze problemen te voorkomen, moet de wortelrest chirurgisch verwijderd worden. Een dergelijke behandeling gebeurt uiteraard altijd onder (lokale) verdoving waardoor je geen pijn van de ingreep zelf zult ervaren. We maken een klein sneetje in het tandvlees en we boren een stukje kaakbot weg zodat we het restje kunnen weghalen. Nadat de wond goed is uitgespoeld, wordt deze met een aantal hechtingen weer gesloten.

Door nog een halfuurtje stevig op een gaastampon te bijten dat de wond afsluit, zorg je ervoor dat de kans op nabloeden minimaal is.

Nazorg na het verwijderen van een wortelrest

Het spreekt voor zich dat je, zodra de verdoving is uitgewerkt, last zult krijgen van napijn. Ook kan je wang dik worden en je kunt zelfs wat verhoging krijgen. Misschien is het moeilijk om je mond (ver) open te doen of gaat het slikken wat lastiger. Dat zijn allemaal normale bijwerkingen. Met een ijszak tegen je wang kun je de kans op zwelling verkleinen. Het helpt ook wat tegen de pijn, maar de eerste dagen kun je beter ook pijnstillers gebruiken.

Ondanks alle goede zorgen, bestaat er altijd een kleine kans dat er complicaties optreden. Zo kan er bij het verwijderen van een wortelrest uit de bovenkaak een klein gaatje in de kaakholte ontstaan. Deze opening moet worden gesloten om ontsteking van de kaakholte te voorkomen. Het kan ook zijn dat je in de eerste dagen na de ingreep koorts (hoger dan 38,5 graden), een nabloeding of meer pijn krijgen. Neem in dat geval meteen contact met ons op.

Ontstoken Verstandskies?

De verstandskiezen zijn de laatste kiezen die doorbreken (tussen 18de en 22ste jaar). Een enkele keer zijn deze niet aangelegd. Het doorkomen van een verstandskies kan pijn veroorzaken. U kunt de pijn in eerste instantie verhelpen met paracetamol of ibuprofen. Mocht de pijn echter niet over gaan of krijgt u moeite met het open doen van uw mond, neem dan contact op met uw tandarts. Uw tandarts kan met behulp van een röntgenfoto zien hoe en of uw verstandskies doorkomt.

Poets uw andere tanden zoals u normaal doet en doe voorzichtig in de buurt van de wond. U kunt de wond schoon houden met antibacterieel mondspoeling. Als u drie dagen nadat de tand is verwijderd heftige pijnen voelt opkomen, een dikke wang, slikklachten of koorts kan het zijn dat de bloedprop is losgeraakt of dat voedselresten in de tandholte zijn gekomen.

labels:

Zie ook: