De Duitse pluimveesector is divers en omvat verschillende aspecten, van innovatieve slachtmethoden tot grootschalige leghennenbedrijven. Dit artikel biedt een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen en kenmerken van de kippenindustrie in Duitsland.

Mobiele Slachterijen: Een Innovatieve Aanpak

In de Duitse deelstaat Hessen wordt een interessante innovatie toegepast: een biologisch pluimveebedrijf in het district Oldenwald maakt gebruik van een mobiele slachterij.

“De mobiele slacht vermijdt het vaak pijnlijke transport voor de dieren. Dit mobiele slachthuis komt voort uit een systeem, waarmee in 2019 een Hessisch proefproject in de wijk Wetterau liep. Daarna werd onder meer het elektrische bedwelmingssysteem verder doorontwikkeld en moest het mogelijk worden om een officiële dierenarts te laten controleren volgens EU-normen.

In de mobiele slachterij kunnen dagelijks 600 kippen, 250 eenden/ganzen of 25 kalkoenen geslacht worden. De unit heeft een lente van 8 meter en beschikt over een geïntegreerde koelcel. De door de deelstaat verleende goedkeuring geldt drie maanden. Daarna neemt de regionale raad van Darmstadt een beslissing over een mogelijke verlenging. Ook de Europese Commissie verleende goedkeuring voor keurde dit systeem goed.

Nieuwe Broederij voor Leghennen in Bad Bentheim

Hendrix Genetics Layers Duitsland is begonnen met het uitbroeden van legkuikens in Bad Bentheim. “Eind juni kwamen de eerste legkuikens uit. Mertens is verantwoordelijk voor de broederij Vepymo in Poppel en sinds dit jaar ook voor de broederij in Bad Bentheim.

De nieuwe Duitse leghennenbroederij heeft een capaciteit van 15 miljoen leghennen per jaar. “We starten met 4 tot 5 miljoen OKT-kuikens per jaar. Door de grote vraag naar onze producten en de toenemende OKT-wetgeving in andere Europese landen zal dit aantal de komende jaren naar verwachting toenemen.

Overname en Uitbreiding

De Yellow Bird Group, een fusie van de Belgische families Destrooper, Vervaeke en Moonen, heeft begin 2021 de Heijmer kuikenbroederij in Bad Bentheim overgenomen. Door de samenwerking met Lagerweij komt de kippenbroederij weer beschikbaar. “De Vepymo-broederij in Poppel loopt al enige tijd tegen haar capaciteitsgrenzen aan.

Eind 2023 is besloten om de legkuikens op de locatie Bad Bentheim uit te broeden. Op 19 februari zijn in Bad Bentheim de laatste vleeskuikens uitgekomen. Het was een hele uitdaging, maar op 21 juni kwamen de eerste legkuikens uit”, legt Mertens uit. Tevens is het gehele 11-koppige vleeskuikenbedrijfteam overgenomen. Mertens: “Daar zijn we heel tevreden mee. Het personeel is het allerbelangrijkste binnen ons bedrijf.

Een deel van de pre-incubators was verouderd en werd vervangen door Petersime Biostreamers. De bestaande Pas Reform kasten zijn grondig onderhouden en klaar voor de toekomst. De vloeren kregen een nieuwe coating, leidingen en elektrische installaties werden vervangen en er werd geïnvesteerd in de huidige waslijn voor de kuikenkratten.

“Het grootbrengen van legkippen vergt meer werkstappen: de overgebleven hanen worden uitgezocht en de legkippen krijgen meer vaccinaties. Dat betekent dat meer werk en personeelsbezetting een uitdaging is.

In-Ovo Sekstechnologie

In de broederij werd de in-ovo sekstechnologie van Orbem en Prinzen geïnstalleerd: de Genus Focus. Het is de enige contactloze in-ovo sekstechnologie voor zowel bruin- als witleggende rassen. De contactloze technologie heeft een minimale impact op het uitkomstpercentage en voldoet bovendien aan de nieuwe Duitse wetgeving - vóór de dertiende dag van de kweekperiode.

Mertens: “Hiermee kunnen we bij alle broedeieren het geslacht van het kuiken bepalen in het ei. Er is geen gat in het ei nodig. De MRI-procedure heeft weinig effect op de uitkomst.

Dekalb White

Alex Janssen, commercieel verantwoordelijk van HGL Deutschland GmbH, vult aan: “We zijn zeer tevreden met de nieuwe broederij en Genus Focus in Duitsland. Dit betekent dat we de 5*D-aanpak kunnen waarmaken en onze klanten kunnen voorzien van Duitse eendagskuikens. Met de slogan: “Je vraagt om 5 D, je krijgt er 6! Dekalb natuurlijk”, zullen we de campagne lanceren.

“Met 5 keer D komt de opfok”, zegt Alex Janssen. “In Duitsland hebben we nog geen opfokactiviteiten. De eerste stap is het verkopen van kuikens. We willen ook kuikens verkopen aan klanten die ze opfokken voor onze concurrenten. De redenen dat de vraag naar Dekalb White toeneemt in Duitsland is vanwege het feit dat de Dekalb een makkelijk te managenen kip is met goede leefbaarheid, lange levensduur en veel sorteerbare eieren.

Marktontwikkelingen

De vrijkomende capaciteit in Poppel zal worden ingezet voor de export van legkippen. “De vraag naar legkippen in de Benelux-landen is stabiel, vanuit Oost-Europa en Afrika neemt de vraag toe. Het aantal legplaatsen in Duitsland neemt niet toe, maar ons marktaandeel wel”, zegt Adri Mertens. Er is nog steeds geen sprake van een overschot aan veredelingscapaciteit op de legmarkt.

De grootste leghennenbroederij van Nederland is inmiddels ontmanteld. In Duitsland hebben ook enkele kleinere broederijen die niet in OKT-technologie kunnen investeren de productie stopgezet. Traditioneel zijn er meer witte hennen op de Duitse markt dan op de Nederlandse markt, waar nu ook een verschuiving plaatsvindt naar meer witte hennen.

Leghennen in Duitsland: Spreiding en Aantallen

De meeste Duitse opfokhennen en leghennen worden gehouden in de deelstaat Nedersaksen. Dat blijkt uit cijfers van Destatis, het Duitse statistische instituut. Wat leghennen betreft is Nedersaksen dé pluimveedeelstaat van Duitsland. Van alle Duitse opfokhennen (35 %) en leghennen (37 %) wordt ruim een derde deel in Nedersaksen gehouden.

Noordrijn-Westfalen huisvestte vorig jaar 16,7 % van alle Duitse opfokhennen. In dit gebied worden veel hennen voor andere regio’s opgefokt. Noordrijn-Westfalen huisvest 8,8 % van alle Duitse leghennen.

Uit de cijfers van Destatis blijkt dat er vorig jaar in Duitsland 42.944.007 leghennen waren. Die werden gehouden op 2.025 bedrijven. Daarbij zijn enkel de bedrijven met meer dan 3.000 kippenplaatsen meegenomen in de telling.

Meer dan de helft van alle Duitse leghennen (52 %) werden gehouden op 213 grotere bedrijven met meer dan 50.000 hennen. De bedrijfsgroottes in Duitsland variëren fors. Er zijn 924 bedrijven met 10.000 tot 50.000 hennen.

De grootste leghennenbedrijven zijn gevestigd in de deelstaten Sasken-Anhalt en Thüringen, in het oosten van Duitsland.

Huisvestingssystemen

Het totale aantal bedrijven (2.025) is onderverdeeld in 1.071 bedrijven met scharrelhennen, 684 bedrijven met Freilandhennen, 520 bedrijven met bio-kippen en 80 bedrijven met hennen verrijkte kooien. Bedrijven met meerdere huisvestingssystemen zijn meerdere keren geteld.

Eierproductie en KAT-certificering

De Duitse bedrijven produceerden vorig jaar in totaal 12.935.624.000 eieren. Het gros van de eieren dat onder het Duitse KAT-label wordt geproduceerd, komt van bedrijven in Duitsland en Nederland.

Duitsland heeft samen met Nederland de hoofdmoot van het aantal legbedrijven en leghenplaatsen dat voldoet aan de KAT-voorwaarden. Van de 2.375 KAT-gecertificeerde leghenbedrijven liggen er 1.428 in Duitsland (60%) en 770 in Nederland (32%), op ruime afstand gevolgd door België met 108 gecertificeerde bedrijven (4,6%).

Het aantal leghenplaatsen op KAT-gecertificeerde bedrijven is 40,1 miljoen in Duitsland (49,4% van het totaal aantal KAT-leghenplaatsen), 30,1 miljoen in Nederland (37,1%) en 5,3 miljoen in België (6,6%). Scharrelkippen bezetten het grootste aandeel van de KAT-gecertificeerde leghenplaatsen, gemiddeld 68%.

Wat is KAT?

KAT is de Duitse vereniging voor gecontroleerde alternatieve dierhouderijvormen. In KAT zijn de eierhandel, de dierenbescherming en de retail vertegenwoordigd. Het bestuur van KAT bepaalt aan welke eisen de houderij van leghennen moet voldoen (bovenop de wettelijke) om het KAT-label te verkrijgen.

In het KAT-overzicht worden na de 3 genoemde landen ook Italië (2,03 miljoen henplaatsen), Polen (798.000), Denemarken (690.000), Spanje (629.000), Frankrijk (622.000) en Zweden (264.000) apart vermeld.

Groei van KAT-certificering

Sinds 2007 is het aantal KAT-gecertificeerde leghenplaatsen in de EU gegroeid van 29 miljoen naar ruim 81 miljoen. Het aandeel van scharrelhuisvesting liep in de eerste jaren op (van 54 naar ruim 70%), terwijl dat van vrije uitloop (Freiland) wat terugliep (van 35 naar ruim 20%). Het aandeel van de biologische leghenhouderij varieerde in die jaren tussen 7 en 11%.

De afgelopen 2 jaar (2017 en 2018) was EU-wijd het aandeel scharrel 68%, het aandeel Freiland 22% en het aandeel biologisch 10% van het aantal KAT-leghenplaatsen.

Naast pluimveebedrijven zijn eierhandelaren, eiproductenfabrikanten en levensmiddelenfabrikanten bij KAT-aangesloten en KAT-gecertificeerd.

Vogelgriep en Maatregelen

Bijna 16.000 dieren van een Duits pluimveebedrijf zullen moeten worden geruimd. Gisteren werd bekend dat er in Putten een vogelgriepuitbraak was. Daar worden 23.000 kippen afgemaakt.

Volgens Duitse media hanteert Duitsland nu een vervoerverbod in een cirkel van tien kilometer rondom het bedrijf om verdere besmetting te voorkomen. Binnen die cirkel liggen ook de Nederlandse gemeenten Montferland en Zevenaar.

Kees de Jong, de woordvoerder van LTO Nederland, laat Omroep Gelderland weten dat in Nederland de meerderheid van de pluimveesector nu zelf hun dieren wil binnen houden, ook al is er op dit moment nog geen ophokplicht. Wel pleit LTO voor een door de overheid ingestelde landelijke ophokplicht.

Dat boeren naar de overheid kijken voor een ophokplicht, heeft vooral te maken met het keurmerk rondom vrije uitloop kippen. Boeren met vrije uitloop kippen mogen niet uit zichzelf hun kippen binnen halen, dan zijn het geen vrije uitloop kippen meer.

Familiebedrijf Specken

Van oudsher heeft de familie Specken in het Duitse Niederlangen een gemengd bedrijf met akkerbouw, varkens, rundvee en kippen. Inmiddels is het bedrijf gespecialiseerd in vleespluimvee, maar nog steeds veelzijdig. Ze vertellen het met trots: vier generaties van de wonen en werken met veel plezier samen op hun boerderij in Niederlangen.

Het zijn overgrootmoeder Gesina, vader Bernd, moeder Mechthild, zoon Daniel, schoondochter Hannah en kleinzoon Fritz. Het bedrijf is van oorsprong een gemengd bedrijf met varkens, kippen en koeien. Inmiddels is de familie gespecialiseerd in vleeskuikens.

Bij het woonhuis staat een kleine, eenvoudige slachterij waar drie keer in de week wordt geslacht. Klanten in de buurt kunnen bij de boerderij vlees bestellen. De familie werkt enthousiast samen. Behalve kleinzoon Fritz helpt iedereen mee met het verzorgen van de vleeskuikens, het werken in de slachterij en de verkoop van kipproducten. Zelfs de overgrootmoeder van Fritz, 84 jaar oud, steekt nog elke dag de handen uit de mouwen.

Arbeidsomstandigheden: Het Verhaal van Joop Mulder

Joop Mulder heeft 35 jaar lang auto’s verkocht in Nederland en verwerkt nu kippenvlees in Duitsland. Door de recessie verloor Joop zijn baan in de autobranche en kwam hij thuis te zitten.

Joop (59): “Ik houd niet van stil zitten, ik wilde weer aan het werk.” Dat bleek niet makkelijk op zijn leeftijd. Joop was vaak te vinden bij UWV (Werkplein Zuidoost Drenthe). Bijeenkomsten, voorlichtingen, workshops, seminars: Joop was erbij.

Zo was er ook een voorlichtingsbijeenkomst over werken in Duitsland. Nieuwsgierig als Joop is, was hij ook hier weer van de partij. Joop: “Er gelden andere regels in Duitsland: de hypotheekrenteaftrek, de ziektekosten, de kinderbijslag. Dat was voor mij onduidelijk en zorgde voor onrust. Ik wilde liever in Nederland werken.”

Maar Joop vond geen werk in Nederland. Dus heeft hij zich goed laten informeren en de knop omgezet. “Voor mij is de Duitse taal geen probleem, mijn hele leven woon ik al in de grensstreek, dus ik ben ermee opgegroeid.

Ik ging naar een bijeenkomst bij JobDirekt in Emmen. En binnen drie weken had ik werk bij Emsland Frisch Geflügel in Haren (D). Het is iets heel anders dan ik gewend ben, maar ik heb tenminste werk en dus een inkomen.

Joop heeft al verschillende afdelingen doorlopen bij de kippenfabriek. Vanwege zijn positieve instelling en actieve inzet, wordt hij op alle afdelingen gewaardeerd. Joop: “Ik ben niet vies van hard werken en dat wordt hier gewaardeerd. Ik ben net begonnen aan de opleiding Machine Führer (Operator), dus ik kom steeds verder.”

Joop stuurt mensen op de werkvloer aan, dat is soms lastig omdat er naast Nederlanders en Duisters ook bijvoorbeeld Polen en Russen werken. De werkgever organiseert taallessen voor de werknemers. De lessen zijn niet verplicht, medewerkers kunnen hier op vrijwillige basis aan deelnemen. “Ik maak er zelf wat leuks van hier. Er zijn collega’s die met een negatieve houding rondlopen, ik vind het dan mooi om die houding om te buigen in een positieve.

labels: #Kip

Zie ook: