Kippen hebben een gevoelig ademhalingsstelsel, waardoor luchtweginfecties regelmatig voorkomen. Valt het je op dat je kip niest, snottert, rochelt of kleine belletjes in haar ogen heeft? Dan kan het goed zijn dat ze een luchtweginfectie heeft. In de volksmond wordt dat ook wel ‘snot’ genoemd.
Het ademhalingsstelsel van kippen
Kippen ademen heel anders dan wij. Waar wij alleen onze longen gebruiken, heeft een kip ook luchtzakken. Ze vullen bijna alle ruimtes die niet door andere organen worden ingenomen. Dankzij die luchtzakken ademt een kip eigenlijk continu, zelfs terwijl ze uitademt. Dat maakt de ademhaling heel efficiënt, maar ook behoorlijk gevoelig.
Als er veel stof in de ren hangt, of als het tocht in het hok, dan ademt een kip dat allemaal in. En het is niet alleen de frisse lucht die diep in de luchtzakken terechtkomt. Als bacteriën, schimmels of stof In de luchtzakken komen dan kan het gaan irriteren, alsof het vanbinnen wat begint te schuren. En vanuit daar kan er een ontsteking ontstaan.
Het ademhalingssysteem van een kip bestaat uit twee delen: de voorste luchtwegen en de achterste luchtwegen. De voorste luchtwegen zijn de delen waar de lucht als eerste doorheen stroomt: de neusopeningen, de keel en de luchtpijp. De achterste luchtwegen zitten dieper in het lichaam en bestaan uit de longen en de luchtzakken. Daar vindt de zuurstofopname plaats.
Een luchtweginfectie kan in de voorste luchtwegen zitten, in de achterste, of in allebei. Soms blijft een luchtweginfectie beperkt tot de voorste luchtwegen, maar dat is helaas niet altijd het geval. Als de kip er al even mee rondloopt, of als de weerstand laag is, kan de luchtweginfectie zich uitbreiden naar de achterste luchtwegen.
Symptomen van een luchtweginfectie
Eerst begint het met niezen, wat snot of belletjes in de ooghoeken. Maar daarna wordt de ademhaling zwaarder, zie je de staart meebewegen en begint de kip met open snavel te ademen. Als dat het geval is dan zit de infectie zowel op de voorste als op de achterste luchtwegen.
Kippensnot, niezen, waterige ogen en hoesten zijn symptomen van ademhalingsproblemen bij kippen. Kippen met gaapworm zullen niet niezen of snotteren, maar wel uitgebreid gapen.
Over het algemeen treden de volgende symptomen op bij verkoudheid en bijhorende luchtweginfecties:
- Niezen
- Verstopte neus en vloeistof uit neus
- Hoesten of rochelen
- Piepend geluid bij ademen
- Verstopping die leidt tot gezwollen hoofd en ogen
- Belletjes bij/in de ogen
- Bol in de veren
- Weinig activiteit
- Eetlust verminderd
- Er worden minder eieren gelegd
Bij een verstopping, dus een gezwollen hoofd en dikke ogen is het belangrijk je kippen extra in de gaten te houden. Ze hebben dan ook vaak minder eetlust en verliezen gewicht. Hierdoor is de kans groter dat ze andere infecties oplopen.
Verschillende oorzaken van benauwdheid
Er zijn verschillende oorzaken waardoor een kip benauwd kan zijn, waaronder:
- Snotziekte: Wanneer je kippen veel snotteren en moeite hebben met ademhalen is de kans groot dat ze last hebben van snotziekte. Snotziekte is verreweg de meest voorkomende aandoening aan de luchtwegen bij kippen. De kippenziekte wordt veroorzaakt door de bacterie (Mycoplasma Gallisepticum). Snot slaat op de ogen, longen, neusholtes, luchtpijp en de luchtzakken. Kippensnot is erg besmettelijk.
- Luchtpijpmijten: Luchtpijpmijten nestelen zich, zoals de naam al aangeeft, in het ademhalingskanaal van kippen. Ook andere vogelsoorten kunnen last krijgen van luchtpijpmijt. Kippen zullen in eerste instantie niet ziek worden van de mijten.
- Gaapworm: Ook wormen kunnen zich nestelen in de luchtpijp van kippen en ander pluimvee. De gaapworm is een rondworm en kan worden bestreden met een wormenmiddel geschikt voor de bestrijding van rondwormen.
Sinus ontsteking
Bij een sinusontsteking raakt de ruimte rondom de ogen of boven de snavel ontstoken. In die holtes, ook wel sinussen genoemd, hoopt zich infectiemateriaal op. Bij kippen is dat vaak geen dun slijm zoals bij mensen, maar een dikke, kaasachtige substantie. Daardoor kan het lichaam het niet makkelijk zelf afvoeren.
Als daar ontsteking ontstaat, verzamelt zich slijm, pus en vocht in de holte. Dat zorgt voor zwelling, en die kan duidelijk zichtbaar worden aan één of beide kanten van het gezicht. Afhankelijk van de plek en de ernst van de ontsteking, kan de zwelling er heel verschillend uitzien: van een lichte bobbel onder het oog tot een stevige verdikking rond de hele oogkas.
Wat te doen als je kip benauwd is
Als er slijm of snot vastzit, krijgt een kip dat niet zomaar weg. Ze kunnen niet hoesten of hun neus snuiten, dus wat erin zit, blijft zitten. Ze proberen het er wel uit te krijgen door te niezen, rochelen, of te schudden met de kop, maar vaak helpt dat niet genoeg. Na een tijdje wordt ademhalen steeds moeilijker.
Let op: als je kip benauwd is dan kost ademhalen veel moeite. Een product in de snavel geven kan dan extra belastend zijn. Ze kunnen zich ook sneller verslikken. Wees daarom extra voorzichtig. Geef kleine beetjes tegelijk en geef haar tussendoor de tijd om te slikken en op adem te komen.
Gebruik je Luchtwegmix? Dan kun je soms meteen merken dat het slijm loskomt. Je kip kan tijdelijk wat vaker niezen, rochelen of met de kop schudden.
Zorgen dat ze blijft eten en drinken
Als een kip ziek is dan heeft ze vaak minder eetlust, maar zonder voldoende voedingsstoffen verzwakt ze nog sneller. Daarom zorg ik ervoor dat ze blijft eten, ook al zijn het maar kleine beetjes. Als ze nog zelf eet, dan geef ik naast het gewone voer een beetje gekookt ei. Dit is makkelijker op te nemen en geeft sneller energie. Als ze helemaal niet eet, dan help ik haar met eten.
Ogen in de gaten houden
Ik let altijd goed op of mijn kip haar ogen openhoudt. Bij een luchtweginfectie kan er namelijk slijm of snot in de ogen komen, wat zorgt voor irritatie. De ogen kunnen dan gaan tranen of zelfs aan elkaar plakken. Als een kip niets meer ziet, stopt ze vaak ook met eten en drinken en dat wil je natuurlijk voorkomen.
Een oogzalf lijkt dan misschien een logische oplossing, maar ik heb gemerkt dat dit bij mijn kippen niet altijd goed werkt. Soms lijkt het oogje er zelfs wat onrustiger van te worden. Wat ik dan liever doe: ik maak het oogje voorzichtig schoon met afgekoeld lauw water of kamillethee.
Verstopte neus
Ik controleer of de neus van mijn kip verstopt is. Dat zou de ademhaling namelijk behoorlijk kunnen belemmeren. Als ik zie dat de neus inderdaad verstopt is dan smeer ik een klein beetje kokosolie op het neusgat. Kokosolie is zacht en verzorgend, en helpt bij mijn kippen om het opgehoopte snot los te weken. Daarna houd ik er een lauwwarm washandje tegenaan, een paar minuutjes, zodat alles wat zachter wordt.
Vervolgens peuter ik het voorzichtig los met een tandenstoker. Dat doe ik altijd met beleid, want het gebied rond de neus is gevoelig. Is de inhoud nog te hard om los te krijgen? Dan smeer ik het neusgat een paar avonden achter elkaar in met kokosolie, zonder te peuteren.
Verloop van de dag
Wat mij opvalt bij luchtweginfecties, is dat de klachten ’s ochtends vaak het hevigst zijn. Denk aan dichtzittende ogen, meer gerochel en meer niezen. ’S nachts bewegen kippen nauwelijks waardoor slijm zich gemakkelijker ophoopt en blijft vastzitten in de luchtwegen. Als ze ’s ochtends opstaan, dan moet dat eerst loskomen.
Preventie van luchtwegproblemen
Luchtweginfecties zijn helaas niet altijd te voorkomen. Vooral in periodes van wisselvallig weer merk ik dat mijn kippen er gevoeliger voor zijn. Op het weer zelf heb ik natuurlijk geen invloed, maar wat ik wél kan doen, is mijn kippen in die periodes extra ondersteunen.
Bij temperatuurwisselingen, of zodra ik de eerste lichte symptomen zie opkomen, geef ik ze direct 4 dagen Luchtwegmix door het drinkwater. Zo kan ik de luchtwegen van mijn kippen meteen een steuntje in de rug geven. Naast ondersteuning van binnenuit heb ik in de praktijk ook ontdekt wat nóg meer verschil maakt om luchtwegproblemen bij mijn kippen te voorkomen:
Gezonde infectie druk
Hoe kleiner de leefruimte, des te groter de kans dat je kippen luchtwegklachten krijgen. Bij een luchtweginfectie speelt de omgeving namelijk een grote rol. In een krappe ruimte hangt sneller stof, blijft de lucht langer stil staan en is er minder frisse ventilatie. En juist daardoor kunnen bacteriën zich makkelijk verspreiden via de lucht en de luchtwegen sneller geïrriteerd raken.
Voor het nachthok houd ik 0,3 m² per kip aan. Voor de buitenruimte houd ik minimaal 5 m² per kip aan, zolang ze daarnaast ook nog door de tuin mogen scharrelen. Is je hok of ren eigenlijk wat aan de kleine kant? Geen stress, maar dan is het wél extra belangrijk om de boel schoon te houden.
Het drinkwater iedere dag verversen
Als een kip met luchtwegklachten uit de drinkbak drinkt, dan kan er via speeksel of snot ziektekiemen in het drinkwater terechtkomen. En als de rest daarna gewoon uit diezelfde bak drinkt dan kunnen zij ook de ziektekiemen binnenkrijgen. Zo kan een luchtweginfectie zich heel snel door de hele groep verspreiden, zeer als meerdere kippen uit één bak drinken.
Daarom ververs ik het drinkwater elke dag, en op warme dagen soms zelfs twee keer per dag. Niet alleen blijft het water zo fris, het verkleint ook de kans op besmetting. De drinkbakken zelf maak ik daarbij ook regelmatig schoon met warm water en een sponsje, zodat er geen slijmerige aanslag of vuil achterblijft waarin bacteriën zich kunnen ophopen.
Zorgen voor een overdekte ruimte
Kippen hebben een plek nodig waar ze kunnen schuilen als het regent. Rassen zoals zijdehoenders en krulveerkippen kunnen zelfs niet zonder overdekte ren. Hun veren zijn niet waterdicht, waardoor ze sneller nat worden en afkoelen. Een droge, beschutte plek hoeft geen luxe plek te zijn van duizenden euro's.
Een afdakje in de ren, een zeil over een deel van het hok of een vaste overkapping, het maakt niet uit hóé je het oplost. Als ze maar de mogelijkheid hebben om droog te staan als het regent.
Chronische luchtweginfecties
Niet alle luchtweginfecties verdwijnen helemaal uit het lichaam. Sommige ziekteverwekkers kunnen zich in de luchtwegen ‘nestelen’ en daar langdurig, soms zelfs blijvend, aanwezig blijven. Zolang de weerstand van de kip sterk is, blijft zo’n infectie vaak op de achtergrond. Je ziet dan niets aan de buitenkant, en de kip gedraagt zich gewoon zoals altijd.
Maar zodra er iets gebeurt dat extra energie kost, zoals kou, rui, stress, een verandering in de groep of een andere ziekte, kan de infectie opnieuw actief worden. De klachten komen dan plotseling terug, soms in lichte vorm, maar soms ook vrij heftig.
Chronische luchtweginfecties bevinden zich vaak in de voorste luchtwegen. Daar kunnen bacteriën of virussen langdurig aanwezig blijven, zonder dat ze volledig opgeruimd kunnen worden. Dan kun je denken aan milde maar aanhoudende symptomen zoals rochelen en niezen.
In tegenstelling tot een acute infectie, die hevig maar kortdurend is, kunnen chronische infecties steeds weer de kop opsteken.
Het is goed om te beseffen dat een kip met een chronische luchtweginfectie er op het oog gezond uit kan zien. Maar als er iets verandert in haar omgeving dan kan dat net genoeg stress geven om een sluimerende infectie weer actief te maken.
Behandeling van verkoudheid en luchtweginfecties
Een luchtweginfectie bij kippen is erg gevaarlijk en dit moet je altijd op tijd behandelen. Je kunt een verkoudheid bij je kippen behandelen met het 100% natuurlijke middel Con Brio van Vita Vogel.
Wanneer er na een behandeling met Con Brio nog steeds symptomen zijn is een eenvoudige antibioticakuur meestal voldoende om de kip volledig te laten genezen. Een antibioticakuur kan alleen de dierenarts voorschrijven. Ook is het goed om te kijken naar mogelijke oorzaken in het verblijf of voedsel van de kippen om dit te veranderen waar het nodig is.
Bij uitblijven van een behandeling kan de infectie verergeren en leiden tot besmetting bij de andere kippen. Ook kunnen sommige symptomen, zelfs wanneer er later alsnog is behandeld, altijd aanwezig blijven. Een kip die niest, hoeft niet altijd een probleem te zijn na een behandeling, maar je moet dit wel goed in de gaten houden!
Middelen tegen verkoudheid en luchtweginfecties
Bij een verkoudheid en luchtweginfectie bij kippen kan het toevoegen van eiwitrijke snacks, multivitamines en Con Brio van Vita Vogel voldoende zijn. Bij ernstigere infecties kan een dierenarts antibiotica voorschrijven. Al een gevorderde vorm van snot bij de neus en ogen.
Kippenhuis Bronchisol is een goed product om toe te dienen bij kippen die last hebben van kippensnot.
Tijdens en na een ziekte zullen de dieren verzwakt zijn. Ook van een antibiotica kuur (via de dierenarts) gaat de conditie achteruit. Door jouw kippen vitamine te geven help je ze een handje. Voeg deze toe aan het drinkwater of direct in de bek. Per aandoening kan er een verschillende behoefte aan vitamines. Lees daarom de uitleg op de vitamine pagina goed door.
Verkoudheid en luchtweginfecties voorkomen
De kans op een verkoudheid kan flink verkleind worden, een goed verblijf is het halve werk! Wat is daarbij belangrijk?
- Een goed geventileerd kippenhok
- Lagere luchtvochtigheid door je kippenhok te behandelen met witkalk
- Ververs dagelijks het water, voeg een boost voor het immuunsysteem toe
- Zorg dat de drink- en voerbakken altijd op hoogte staan, dit voorkomt verspreiding van infecties
- Comfortabele temperatuur
- Gebruik goede bodembedekking die weinig stof veroorzaakt
Speciaal voor de verminderde weerstand en om je kippen sterk en gezond te houden hebben wij onze Kippen Gezond Pakketten samengesteld. Hierin zit alles om je kippen een boost te geven of te behandelen.
labels: #Kip
