Als een kip kale plekken heeft of zijn veren verliest, kunnen er verschillende dingen aan de hand zijn. Van kale plekken bij een kip hoef je niet te schrikken want in de meeste gevallen is er wel een oplossing om de kale plekken weer doen te verdwijnen. Al moet hiervoor wel eerst de oorzaak achterhaald worden.

Veren: De Bedekking van Kippen

Vogels, zoals kippen, hebben in tegenstelling tot zoogdieren geen haren maar veren. Veren bestaan voornamelijk uit keratine. Keratine is een taai, onoplosbaar eiwit dat een hoog percentage aan cysteïne bevat. Hierdoor hebben veren een stevige structuur.

Soorten Veren

Er bestaan vier soorten veren, namelijk dons, dekveren, slagpennen en staartpennen. Dons en dekveren dienen meer voor isolatie en bescherming, terwijl slagpennen en staartpennen belangrijk zijn voor het vliegen.

Het Doel van Veren

Kippen hebben veren om zichzelf goed warm te kunnen houden. Vooral de donsveren van kuikens hebben een goede isolerende werking. Later krijgen kippen echte veren waarmee de kippen ook kunnen vliegen, hoewel dit vaak meer een soort fladderen is. Doordat de kip de veren ook verder uit elkaar kan zetten, is ze bij warm weer in staat om het lichaam ook af te koelen.

Verzorging van de Veren

Veren dienen goed verzorgd te worden, en een kip besteedt daar dan ook veel tijd aan. Kippen beschikken over een vetnippel die zich op de rug van de kip bevindt. Hiermee smeren de kippen het verenkleed in. Doordat de veren goed vet blijven is de isolerende en beschermende werking extra groot. Veren die niet vet zijn absorberen veel water wat voor problemen kan zorgen.

Mogelijke Oorzaken van Kale Plekken

Als je kippen een kale plek hebben, dan kunnen er meerdere dingen aan de hand zijn. Als een kip kale plekken krijgt doordat ze veren verliest, kan dit verschillende oorzaken hebben. Een veel voorkomende oorzaak is de rui. Andere oorzaken kunnen stress, verkeerde voeding, veermijt, veerluis of veerpikken zijn.

1. De Rui

Normaliter zijn kippen een paar keer per jaar in de rui. De rui periode is meestal zo tussen augustus en oktober. Tijdens deze periode vernieuwt de kip haar veren. Vaak is dit aan het eind van de zomer of aan het begin van de herfst. De veren worden in een periode van acht tot twaalf weken geleidelijk vervangen.

Meestal begint de rui bij de kop en volgen daarna de buik en rug, de vleugels en de staartveren. Door het geleidelijke proces is het soms helemaal niet zichtbaar dat een kip in de rui is. Maar het kan ook zijn dat een kip tijdens de ruiperiode bijna helemaal kaal is. Hoe het ruiproces verloopt is afhankelijk van de temperatuur, de hoeveelheid licht en het type kip.

Als je kippen kale plekken hebben door de rui, dan zie je de nieuwe veerpinnen weer tevoorschijn komen. Tijdens de ruiperiode zal een hen geen eieren leggen, maar alle energie stoppen in de aanmaak van nieuwe veren. Ook kunnen de kam en de lellen bleker zijn. Zie je geen nieuwe veerpinnen? Dan is er zeer waarschijnlijk wat anders aan de hand.

2. Stress

Als een kip last heeft van stress zal de rui meestal uitblijven. Wel kan het zo zijn dat een kip een verkorte ruiperiode heeft. Hierbij verliest de kip vaak alleen de veren bij de kop en de nek. Plotselinge gebeurtenissen kunnen stress opleveren bij kippen. Denk hierbij aan werkzaamheden in de tuin, het bijplaatsen van nieuwe dieren, een verhuizing of een ritje dierenarts. Stress maakt kippen kwetsbaar voor ziektes.

3. Voeding

Het aanmaken van veren kost veel energie. Kippen hebben hiervoor voldoende voedingsstoffen nodig. Eiwit helpt bij de aanmaak van een nieuw verenkleed. Je kunt een kip extra eiwitten bijvoeren in de vorm van insecten, maar er wordt door sommige fokkers ook wel eens bijgevoerd met kattenvoer. Ook voldoende vitamines zijn tijdens deze periode van belang.

Een van de belangrijkste bestanddelen voor een nieuw verenkleed is kalk. Hierdoor is het belangrijk dat kippen altijd over voldoende kippengrit beschikken. Om het vitamine tekort aan te vullen kun je ons hoog gedoseerde vitamine preparaat geven: Multivitamin. Kijk ook altijd wat je verder kan optimaliseren wat goede voeding betreft.

4. Veerluizen

Veerluizen zijn kleine parasieten die op de kip leven. Ze leven van de keratine uit de veren. Er zijn verschillende soorten veerluizen die op verschillende delen van de kip voorkomen. De luizen veroorzaken jeuk, waardoor de kip gaat krabben en veren beschadigen of uitvallen.

Vaak zijn de kale plekken verdeeld over het hele lichaam van de kip, maar doordat sommige luizen plaatselijk voorkomen kan het zijn dat de veren ook plaatselijk uitvallen. In het laatste geval ontstaan de kale plekken meestal op de kont doordat de luizen rond de cloaca leven. Veerluizen zijn te herkennen aan witte kalkachtige bolletjes op de huid, geschilferde of uitgedroogde huid en wondjes op de huid. Omdat luizen besmettelijk zijn hebben vaak meerdere kippen die bij elkaar lever er last van.

Luizen zijn te behandelen met sprays, druppels of poeders. Het hele lichaam moet behandeld worden en de behandeling moet na een week herhaald worden. Als kippen onbehandeld blijven zullen de luizen niet verdwijnen en kan dit leiden tot het definitief uitblijven van nieuwe veren.

Typische kale plekken voor mijten en luizen vind je op de plekken waar de kip zelf bij kan: de zijkant van de kont en het middelste deel van de rug. Als je kippen jeuk hebben door mijten of luizen, dan kan het zijn dat ze zichzelf blijven pikken om de jeuk weg te krijgen. Een ander typisch kenmerk van (veer)luizen zijn kapotte veren. De veerluizen beschadigen de veren namelijk. Om erachter te komen of jouw kippen last hebben van mijten en luizen is het belangrijk om zowel de kip als het hok goed te bekijken.

Controleer hiervoor: de onderkant van de zitstok, de hoeken van het nachthok, de huid van de kip en het gebied rond de cloaca op kleine beestjes.

5. Veerpikken

Kale plekken kunnen ook veroorzaakt worden door veerpikken. De kippen trekken dan bij andere kippen de veren eruit en eten deze zelf op. Oorzaken van veerpikken kunnen divers zijn. Veel voorkomende oorzaken kunnen verveling of verkeerde voeding zijn. In het laatste geval kan het helpen om de kippen extra kalk in de vorm van kippengrit te geven. Ook groenvoer zoals klaver en vogelmuur bevat veel kalk.

Bij verenpikken zie je kale plekken die vaak beginnen op de rug. Een ander kenmerk is dat er vaak meerdere slachtoffers zijn in de groep. Verenpikken kan snel escaleren tot vleespikken, waardoor er bloedende wonden ontstaan. Verenpikken is vaak het gevolg van slechte voeding, te kleine hokken, verveling, overbevolking of door tijdelijk op te hokken (door bijvoorbeeld de vogelgriep).

Verenpikken kan voorkomen worden met goede voeding en voldoende ruimte. Het oplossen is echter veel lastiger. Je kunt de kippen insprayen met hertshoornolie, dit heeft een vervelende geur waardoor de verenpikker zou moeten stoppen. Als dat ook niet werkt dan kun je nog proberen om de verenpikker minimaal twee weken apart te houden van de rest. Op die manier doorbreek je de gewoonte en reset je de pikorde. Als de verenpikker na twee weken weer bij de groep komt, is hij of zij druk om weer in de pikorde te komen, waardoor ze hopelijk vergeten dat ze ooit veren hebben gepikt.

6. Verveling

Als de kippen dit al voldoende hebben en ze pikken nog steeds elkaars veren eruit, dan gaat het meestal om verveling. Dit speelt vaak bij kippen die in een te klein hok leven. Een groter hok of de kippen vrij te laten scharrelen kan een oplossing zijn. Verder kun je verveling tegengaan door de kippen afleiding te geven. Een van de voornaamste bezigheden van een kip is scharrelen. Zorg dat de kippen niet zo makkelijk bij het voer kunnen. Strooi bijvoorbeeld gemengde granen tussen dennenappels of hang een stuk sla hoog op, zodat ze er moeilijk bij kunnen.

7. Schade door de Haan

Tijdens het treden kan de haan de veren en zelfs ook de huid van de hennen beschadigen. Dit zie je vooral als één hen de favoriet is van de haan. Maar ook als er relatief weinig hennen zijn, dan kunnen de veren beschadigd raken door het vele treden van de haan.

8. Hormonen

Heeft je kip een kale borst of een kale huid rondom de cloaca? Dan is dat waarschijnlijk hormoon gerelateerd.

  • Kale huid rondom de cloaca: komt meestal voor bij de goede legkippen. Zij krijgen een iets dunnere huid rondom de cloaca en de buik. Door die dunnere huid is de doorbloeding minder goed, dit kan de veergroei verstoren. Tijdens de rui groeien deze veren vaak weer aan. Hierdoor kan het zijn dat je hen een kale kont heeft. Geen reden tot zorg gelukkig. Controleer haar voor de zekerheid wel even op veerluizen zodat je dit kan uitsluiten.
  • Kale borst: Als je kip broeds is, dan plukt ze vaak veren van haar buik of borst. Op die manier kan ze de warmte naar de eieren beter overdragen. Deze veren groeien vaak tijdens de rui weer aan.

Hoe herken je een zieke kip?

Een gezonde hen of haan scharrelt druk rond in het kippenhok, is sociaal en heeft een glanzend verenkleed. Kippen kunnen door verschillende redenen ziek worden, maar laten dit vaak niet goed zien. Een zieke kip probeert zich zo normaal mogelijk te gedragen. Zwakkere kippen worden namelijk vaak gepest door de rest van de groep. Er zijn een aantal kenmerken waar je een gezonde kip aan kunt herkennen. Observeer je kippen regelmatig. Gezonde kippen zijn altijd in de weer. Ze scharrelen rond, springen op dingen en zijn met elkaar bezig.

Het zit in het instinct van de kip om het grootste deel van de dag rond te scharrelen in een zoektocht naar voedsel. De kippen krabben de bodem open met hun poten en pikken in de grond op zoek naar kleine beestjes en zaden om te eten. Het verenkleed vertelt veel over de gezondheid van de kip. Een gezonde kip zit lekker in haar vel en heeft een glanzend verenkleed. Kippen hebben een zogenaamde vetnippel op de rug. Het vet dat hieruit komt wordt gebruikt om het verenkleed mee in te smeren. Dit vet werkt isolerend en draagt bij aan een goed beschermd verenkleed.

Een zieke kip vertoont afwijkend gedrag. Zieke kippen zonderen zich af en scharrelen minder. Vaak zie je dat het verenkleed ook niet meer goed onderhouden wordt. Ook heeft de kip last van bepaalde symptomen, die veroorzaakt worden door de ziekte. Maar dit gedrag vertelt nog niet meteen waar de kip precies aan lijdt. Door goed op de symptomen te letten kan er een hoop duidelijk worden over de ziekte van de kip. Er zijn verschillende ziektes die kippen kunnen krijgen. Deze worden veroorzaakt door bacteriën, virussen, parasieten of afwijkende cellen. Als beginner is het erg lastig om te zien waar de kip last van heeft.

Sommige symptomen kunnen voorkomen bij meerdere soorten ziektes of plagen. Omdat het om levende dieren gaat, raden we bij twijfel altijd aan om een dierenarts te raadplagen.

Aspecifieke symptomen

  • Diaree: gezonde ontlasting is stevig, droog en groenbruin van kleur met een witte punt. Wanneer dit afwijkt is er iets mis met de kip.
  • Jeuk: veel jeuk wijst vaak op een huidaandoening.
  • Kale plekken: tijdens de rui is het normaal dat de kippen kale plekjes hebben.
  • Verlammingsverschijnselen: de kip kan bij een verlamming bepaalde lichaamsdelen niet meer bewegen en sleept deze mee.
  • Opgezette poten: bepaalde kippenziekten zorgen ervoor dat de poten opzwellen.
  • Vermagering: een zieke kip eet minder, waardoor ze al snel afvalt.
  • Verminderde eierproductie: het maken van een ei kost veel energie, iets wat een zieke kip niet heeft.

Specifieke symptomen

  • Kalkpoten: te herkennen aan schilferige, opgezette poten.
  • Bloedluis: laat rode bultjes achter op de huid bij de poten en veroorzaakt veel jeuk en pijn. De kippen zijn erg vermoeid en kunnen op ten duur lijden aan bloedarmoede. De bloedluis zelf verstopt zich overdag in naden van het kippenhok.
  • Wormen: te herkennen aan diarree, vermagering, verbleekte kam en lellen en sufheid. De symptomen lijken op die van coccidiose.
  • Coccidiose: zorgt voor diarree, dat soms gepaard gaat met bloed. De kippen gaan ‘bol’ zitten en zijn vermoeid.
  • Bumblefoot: te herkennen aan dikke, opgezette poten. Op de poten vind je wondjes en korsten.
  • Favus: wordt ook wel poederkam genoemd. De kam en lellen hebben witte schilferige plekken.

De darmen van kippen hebben veel te voorduren. Een gespecialiseerde dierenarts kan gelukkig veel informatie uit de mest halen. Om te voorkomen dat je medicijnen geeft voor ziektes waar de kippen geen last van hebben, kun je mestonderzoek bij de kippen uit laten voeren.

Weerstand en Preventie

Kippen worden minder snel ziek wanneer zij een goede weerstand hebben. Kippen met een goede gezondheid zijn beter bestand tegen infecties en andere kippenziekten. Ze herstellen ook beter en sneller. Hoe hoog de weerstand van een kip is, hangt direct samen met de levensomstandigheden van de kip. Kippen die bijvoorbeeld niet voldoende kunnen scharrelen, krijgen niet genoeg beweging.

Een slecht onderhouden kippenhok heeft invloed op de weerstand van de kippen. Als het verblijf te vochtig is, te koud of te veel tocht doorlaat, is dit erg slecht voor de gezondheid van de kippen. In vochtige verblijven gedijen schimmels, bacteriën en parasieten daarnaast beter dan in droge verblijven.

Kippen halen hun energie uit hun voeding. Daarom speelt het kippenvoer een grote rol voor de gezondheid van de dieren. Goed gebalanceerd kippenvoer bestaat uit vetten, koolhydraten en eiwitten.

Net als alle andere vogels gaan kippen één keer per jaar in de rui. Dit geldt voor alle kippen behalve die dit jaar zijn geboren. Tijdens de rui worden alle veren vervangen voor nieuwe. De rui kost veel energie waardoor de kippen enigszins verzwakt kunnen zijn. De kippen zullen ziek lijken maar zijn dit (over het algemeen) niet.

labels: #Kip

Zie ook: