Kuikens zijn ontzettend schattig om te zien: kleine, vaak gele pluizenbolletjes die nog niet heel stabiel staan op de pootjes en lekker rondscharrelen. De term kuiken wordt gebruikt voor de jongen van hoendervogels, zoals kippen. Dit hoofdstuk is volledig gewijd aan de pluizige nieuwkomers, kuikens. Hier verkennen we alles wat te maken heeft met het opgroeien van een kuiken. Van het ontstaan van het kleine opdondertje tot het stimuleren van de groei en ontwikkeling.

De basisbehoeften van kuikens

Kuikens grootbrengen is niet moeilijk. Wanneer je ze in alle basisbehoefte voorziet, zullen jouw kuikentjes al snel uitgroeien tot een prachtige volwassen haan of hen. We hebben de basisbehoefte en een aantal antwoorden op veelgestelde vragen voor jou op een rijtje gezet, zodat je zeker weet dat jouw kleine kuikentjes niks te kort komen. De basisbehoefte van kuikens zijn: goed kuikenvoer, vers drinkwater, warmte en een schoon en droog kuikenhok.

Voeding van kuikens

Wanneer een kuiken net uit het ei komt, zul je zien dat hij of zij nog niet veel eet. Dit komt doordat ze de eerste 24 tot 36 uur nog geen voer nodig hebben. Jouw kuikentjes zitten namelijk nog vol van de gehele dooierzak die ze via de navel hebben opgenomen in hun lichaam.

Vanaf de eerste dag kunnen kuikens al lopen, piepen, eten en drinken. Daarom is het belangrijk dat je na 24 uur al begint met het geven van kuikenvoer en vers drinkwater. Zo kunnen de kuikentjes vast wennen aan het voer en zichzelf voorzien van vers drinkwater om de dorst te lessen. Omdat kuikens niet bijzonder groot zijn, kunnen zij nog niet eten en drinken uit een kippenvoerbak voor volgroeide kippen. Je hebt dan ook een kuikenvoerbak en een kuikendrinkbak nodig.

Dit hangt helemaal af van het kuikenras dat jij rond hebt scharrelen. Laat je bij het kopen van het kuikenvoer dan ook goed informeren door de kippenfokker of dierenspeciaalzaak.

Als een kuiken net uit het ei komt, heeft ze nog voldoende voedingsstoffen in zijn lijfje uit de dooier. Daar kan het de eerste uren prima op teren. Deze slimme truc van de natuur zorgt ervoor dat kuikens rustig in het nest blijven, warm onder de moeder, terwijl de andere eieren nog uitkomen.

Zodra de kuikens actief worden, is het belangrijk dat ze eerst water drinken. Dat helpt hun spijsvertering op gang, waardoor ze het voer beter kunnen verwerken. Zorg vanaf het begin voor speciaal kuikenvoer. Dit voer is afgestemd op hun groei: het bevat meer eiwitten en juist minder calorieën dan voer voor volwassen kippen. Wat je beter kunt vermijden, zijn voersoorten die eruitzien als een soort kleurrijk mengsnoep. Die zien er leuk uit, maar zijn geen goede basis. Kuikens pikken er de lekkerste stukjes uit en laten de rest liggen of ze gooien het simpelweg uit het bakje.

Als basisvoer zijn complete korrels of meel het meest geschikt. Beide varianten worden gemaakt van gemalen ingrediënten die goed met elkaar zijn vermengd. Bij korrels worden die ingrediënten vervolgens geperst tot identieke brokjes; bij meel blijft het los. Het voordeel van deze voeders is dat elke hap dezelfde voedingswaarde bevat. Kuikens kunnen dus niet ‘kiezen’ wat ze lekker vinden, ze krijgen precies wat ze nodig hebben om gezond op te groeien.Meel is vooral handig als de kuikens in een kleine ruimte zitten. Het eten ervan kost meer tijd, waardoor ze zich minder snel gaan vervelen of elkaar lastigvallen. Hebben je kuikens juist veel ruimte om lekker te scharrelen? Dan is een complete korrel vaak de beste keuze.

Zorg ervoor dat er altijd kuikenvoer beschikbaar is. Leven de kuikens samen met hun moeder, dan kun je haar tijdelijk ook kuikenvoer geven. Let op: Geef kuikens nooit legkorrel, ook niet als je even zonder kuikenvoer zit. Legkorrel bevat veel te veel calcium voor jonge dieren en kan hun nieren blijvend beschadigen. Heb je echt even niets anders in huis? Kook dan een paar eieren en prak ze fijn met een vork. Heb je ook geen eieren? Dan kun je wat havermout fijnmalen in een blender.

Kenmerken van een goede voerbak voor kuikens:

  • Kan geen poep in komen. Kuikens zijn nogal geneigd om in de voerbak te gaan zitten, dus je moet zorgen dat dit niet kan. Mest is een grote infectiebron: dat wil je niet tussen het voer van je kuikens!
  • Kunnen de kuikens geen voer uit knoeien. Sommige kuikens hebben de slechte gewoonte om met hun snavel alle voer uit de bak te gooien. Dit noemen ze uitsnavelen. Dit kun je voorkomen door de voerbak wat hoger neer te zetten: ongeveer zo hoog als hun rug. Op die manier kunnen ze er minder makkelijk voer uitgooien. Een voerbak met een opstaande rand is hiervoor heel geschikt, maar die zijn wat lastiger te vinden.
  • Kunnen alle kuikens tegelijk uit eten. Om ruzie te voorkomen moeten alle kuikens tegelijkertijd kunnen eten.
  • Zet de voerbak in de buurt van de warmte plaat als je kuikens zonder hun moeder houdt. Zet de bak er niet direct onder, maar ook niet verder dan 60 cm er vanaf.

Bij de meeste voerbakken voor kuikens moeten de kuikens er met de kop in. Dit soort bakken zijn niet zolang te gebruiken, omdat de kop er op een gegeven moment niet meer door past.

Warmte voor kuikens

Wanneer je kuikens wil grootbrengen, hebben ze warmte nodig. Ze gebruiken hiervoor het warme verenkleed van de moeder. Daarnaast is het belangrijk dat ze altijd een beschutte, tochtvrije plek kunnen opzoeken.

Wanneer de moederkip niet aanwezig is, dien je de kuikentjes op een andere manier te helpen om ze warm te houden. Dit doe je door middel van een warmtebron bestaande uit een warmtelamp met keramische fitting of donkerstraler. Deze kun je eenvoudig ophangen in het kippenhok, zodat jouw kuikens hier zelf onder kunnen gaan zitten wanneer ze het koud hebben. Er bestaan ook speciale kuiken warmhoudplaatjes waar jouw kuikentjes onder kunnen kruipen om zo de warmte op te zoeken.

Nu je weet dat het belangrijk is dat een kuiken warm moet blijven om goed te kunnen groeien, is het aan te raden ze na een periode van gemiddeld 6 tot 12 weken pas naar buiten te laten. De kuikens zijn dan flink gegroeid en kunnen inmiddels wel tegen een stootje. Na de 6 tot 12 weken kunnen ze in de kippenren of los in de tuin volgroeien tot een volwassen haan of kip.

Een kuiken kan zijn of haar temperatuur nog niet goed op peil houden. Als de kuikens bij hun moeder lopen, wat ik absoluut zou aanraden, dan regelt de moeder dat de kuikens lekker warm blijven. Als de moeder ziet dat een kuiken het koud heeft, dan duwt ze het kuiken met haar snavel onder haar vleugels. Als de kuikens niet bij hun moeder lopen, dan heb je een warmtebron nodig. Een warmteplaat is hiervoor ideaal; deze bootst voor de kuikens het gevoel na dat ze onder de moeder zitten. Dit hebben ze nodig totdat hun dons is vervangen door veren: dit is als ze 3 tot 6 weken oud zijn (en afhankelijk van hoe warm het buiten is)

Hoe groter ze worden, des te minder externe warmte ze nodig hebben. Hun lichaam leert steeds beter om de eigen temperatuur op peil te houden. Een warmteplaat kun je verstellen zodat deze steeds minder warmte afgeeft. Als de kuikens net geboren zijn hebben ze een warmtebron nodig van 32 - 35 graden. Verlaag de temperatuur ongeveer 3 graden per week, tot de temperatuur van de warmtebron dezelfde temperatuur heeft als de plek waar de kuikens verblijven.

Als de kuikens niet bij hun moeder zitten, dan gebruiken ze de warmte plaat om onder te kruipen. Het is belangrijk dat de kuikens met de rug tegen de warmte plaat aan kunnen zitten, zo kun je de hoogte bepalen.

Water

Kuikens kunnen de eerste 48 uur van hun leven zonder water, maar hoe eerder ze drinken, des te minder gestrest ze zullen zijn en hoe beter ze groeien. Het lichaam van een kuiken heeft water nodig voor alle levensprocessen zoals de spijsvertering, stofwisseling en ademhaling. Water helpt de lichaamstemperatuur te reguleren en water voert ook afvalstoffen af.

Kuikens willen het liefst lauwwarm water drinken. Als je het water niet voelt op je pols, dan is het de juiste temperatuur (net zoals bij mensen baby’s) Als het water te koud is dan krijgen de kuikens het koud als ze drinken. Zorg ervoor dat ze iedere dag vers, schoon drinkwater hebben. Ververs dit het liefst 2 keer per dag, omdat ziektes door het drinkwater makkelijk verspreiden. Door het water 2 keer per dag te verversen, verklein je deze kans.

Vergeet ook zeker niet om de drinkbak goed schoon te maken als je het water ververst. Als de moeder erbij is, dan zullen de kuikens van haar leren drinken. Als je kuikens houdt zonder de moeder, dan is het een goed idee om ze de eerste keer te helpen met drinken. Dit kun je doen door de snavel voorzichtig in het water te doen. Als hun snavel nat wordt, dan zullen ze gaan drinken. Als één kuiken eenmaal drinkt, dan zal de rest snel volgen.

Een geschikte drinkbak

Een geschikte drinkbak voor kuikens is bij de meeste dierenwinkels te koop. Het is heel belangrijk dat een kuiken niet in een drinkbak kan verdrinken! Kies daarom voor een drinkbak met een smal drinkgedeelte. Je kunt de drinkbak op een kleine verhoging zetten, om te voorkomen dat de kuikens de bodembedekker in het drinkwater scharrelen. De drinkbak moet niet hoger staan dan de borst van het kuiken, zodat ze het water gemakkelijk weten te vinden. Als je merkt dat de kuikens er sneller bodembedekkers vervuilen, dan kun je de bak iets verhogen. Zet de waterbak in de buurt van de warmte plaat als je kuikens zonder hun moeder houdt. Zet de bak er niet direct onder, maar ook niet verder dan 60 cm er vanaf.

Als de kuikens alle bodembedekking in de voer- en waterbak scharrelen, helpt het om de bakken iets hoger te zetten, op een steen bijvoorbeeld. Ter hoogte van de borst als het kuiken staat is ideaal.

Het kuikenhok

Wanneer je kuikentjes hebt, is het fijn voor zowel de moeder als de kuikens dat ze bij elkaar kunnen blijven. Niet alleen omdat moederkippen haar jongen warm kunnen houden, maar ook omdat de kip ze graag beschermt en gedrag aanleert. Hoewel kuikentjes nog niet meteen naar buiten kunnen, kun je jouw kip wel af en toe naar buiten sturen. Zo kan jouw kip even tot zichzelf komen en fijn rondscharrelen. De kuikentjes blijven dan achter in het hok. Een goed kuikenhok is in een beschutte tochtvrije ruimte. Daarnaast is het belangrijk dat de kuikens heerlijk kunnen scharrelen. Maar geef ze niet te veel ruimte in het kuiken- of kippenhok. Het kan namelijk voorkomen dat ze bij te veel ruimte verdwalen en daardoor hun eet- of drinkbak niet meer kunnen vinden. De gemiddelde ruimte voor 10 kuikentjes is een bovenmaat van 80×40 centimeter.

Kuikentjes hebben een bodembedekking nodig die droog, hygiënisch en een hoog absorptievermogen heeft. Voorbeelden van een goede bodembedekking voor kuikens zijn zaagsel of hennepvezels.

Pas geboren kuikens hebben niet veel ruimte nodig. Het zijn net mensen baby’s: het grootste deel van de dag zijn ze aan het eten of aan het slapen. Als de kuikens ouder worden hebben ze steeds meer ruimte nodig. Deze ruimte hebben ze nodig om stress en conflicten te voorkomen, maar ook om de infectiedruk laag te houden. Als er te veel kuikens in een te kleine omgeving zitten, dan kunnen ziektekiemen zich makkelijk opstapelen. Kuikens kunnen door de kleinste openingen naar buiten glippen. Het is belangrijk dat je het verblijf goed controleert op plekken waar de kuikens zouden kunnen ontsnappen. Als de kuikens +/- 3 weken oud zijn beginnen ze hun vleugels te gebruiken. Je zult zien dat ze op dit moment overal op gaan klimmen/vliegen.

Wat belangrijk is voor de scharrelplek van kuikens:

  • Veilig: Zorg dat ze veilig zijn voor honden, katten, ongedierte en roofdieren. Kuikens zijn een makkelijke, kwetsbare prooi.
  • Genoeg licht: Zorg ervoor dat de kuikens genoeg licht krijgen op een dag. Als ze in een donkere omgeving zitten kunnen ze de eet en drinkbak misschien niet vinden, of zullen ze denken dat het tijd is om te slapen.
  • Zo min mogelijk vocht: Kuikens poepen veel en kunnen echte knoeipotten zijn met water. Vochtige plekken worden echte bacterie haarden, en dat wil je niet voor je kuikens. Je kunt ook een hok in een hok maken!

Bodembedekking

Zand is echt de perfecte bodembedekking voor zowel kippen als voor kuikens. Ik zou specifiek rivierzand aanraden, omdat dit gewassen is. Als je net een zak gekocht hebt dan is het zand wat vochtig, het is belangrijk dat het zand goed droog is als de kuikens erop gaan. Dit kun je doen door het zand alvast een paar dagen eerder klaar te leggen in het hok, voordat de kuikens verwacht worden.

Voordelen van zand als bodembedekking:

  • Als je zand gebruikt dan is er veel minder kans op problemen zoals coccodiose en E-coli. Zand is anorganisch materiaal waardoor ziekteverwekkers zich niet in het zand kunnen voortplanten.
  • Mest blijft op het zand liggen, waardoor het veel gemakkelijker schoon te maken is. In tegenstelling tot alle andere bodembedekkers, blijft mest op zand liggen. Hierdoor kun je het er heel gemakkelijk afscheppen, zonder meteen alles te moeten vernieuwen.
  • Zand droogt uitwerpselen uit en laat vocht verdampen.
  • Zand blijft niet aan de pootjes plakken. Andere bodembedekkers kunnen al snel aan de pootjes blijven plakken, waardoor de kuikens vieze pootjes krijgen met aangekoekte bodembedekking.
  • Geen vochtige plekken = geen bacteriehaarden! De meeste bodembedekkers nemen het vocht uit de mest op waardoor er natte plekken en schimmel ontstaat. Deze natte plekken zijn echte bacteriehaarden. Bacteriën hebben een vochtige omgeving nodig om zich te kunnen voortplanten. In een droge omgeving kunnen bacteriën zich niet voorplanten en is er veel minder kans op ziekte uitbraken.
  • Zand zorgt ervoor dat de kuikens goede grip hebben om te lopen.

Hoe maak ik kuikens tam?

Kuikens tam maken is eigenlijk best makkelijk. In het begin zullen ze nog erg schrikachtig zijn en niet weten wat ze met je aanmoeten. Jouw hand is dan ook een groot object dat zomaar in het hok verschijnt. Ze kunnen in het begin dan ook wegduiken of schichtig reageren wanneer je ze probeert te benaderen. Maar de aanhouder wint en snacks doen een hoop! Geef ze iets lekkers uit je hand zoals meelwormen of vlokreepjes. Let er wel op dat kuikentjes tot 3 weken nog niet groot genoeg zijn om iets anders te eten dan vlokreepjes. Na 3 weken kun je dus beginnen met het voeren van meelwormen of andere heerlijke kippensnacks. Je zult zien dat ze na 3 of 4 keer proberen de snacks al uit je hand komen eten!

Multivitamine

Om kuikens een extra goede start te geven is het een heel goed idee om meteen al te beginnen met het toevoegen van een goede multivitamine. Hierdoor wordt de weerstand en de darmflora al vanaf de eerste weken in het leven van een kuiken verhoogd. Multivitamin van de Kippenclub is een hoog geconcentreerd vitamine preparaat voor kippen. Het ondersteunt de groei, verhoogt de weerstand, verbetert de darmflora én versterkt de botten. Op die manier zijn je kuikens veel minder vatbaar om ziek te worden. Multivitamin helpt je kuikens om de voedingsstoffen in het voer beter op te nemen.

Door de speciale beschermlaag kunnen ook de vetoplosbare vitamines zich mengen met het water. Dit onderscheid Multivitamin van andere multivitaminen. Bij multivitamines zonder deze beschermlaag blijven de vitamines op het drinkwater drijven waardoor de kip het niet op kan nemen.

Maagkiezel

Kuikens hebben maagkiezel nodig als ze in een ren opgroeien waar ze naast de kuikenkorrel ook gras en andere dingen kunnen eten. Als de kuikens in een afgesloten hok zitten waar ze niks anders kunnen eten dan kuikenkorrel, hebben ze geen maagkiezel nodig. Je kunt maagkiezel zien als een soort tanden voor kippen. Waar wij mensen met onze tanden alles wat we eten in kleine stukjes maken, kunnen kippen dat niet. Om voedsel in kleine stukjes te maken, gebruiken ze maagkiezel. Maagkiezel gaat in de spiermaag zitten en samen met de spier zorgt het ervoor dat het voer wordt vermalen, zodat het op kan worden genomen voor de spijsvertering.

Maagkiezel moet ongeveer zo groot zijn als de teennagel van een kuiken. In het begin kan maagkiezel voor kippen wat te groot zijn. Je kunt dan kiezen voor maagkiezel voor kuikens of voor maagkiezel voor duiven. Verwar maagkiezel niet met grit, dit is wat anders.

Snacks

Als kippeneigenaar verwen je de kuikens natuurlijk graag met een extraatje. Maar geef niet te veel snacks: het basisvoer bevat alle belangrijke voedingsstoffen die je kuikens nodig hebben, dus je wil niet dat je kuikens zich vol eten met andere dingen. Als je dagelijks te veel snacks geeft, kun je je kippen overvoeden of juist ondervoeden. Als richtlijn is het een goed idee om niet meer dan één eetlepel aan snacks te geven, naast het standaard voer. Je kunt de kuikens trakteren met kleine stukjes vers fruit en groenten, zoals sla, stukjes appel en taugé. Je kunt ook kiemgroente voor ze maken, dit vinden ze heerlijk en is heel gezond. Het is een goed idee om de snacks niet op de grond te leggen maar op zoiets als een bord, snijplank of een stuk karton.

Roerbak ei is een hele goede, gezonde snack voor kuikens en hun moeder. Je kunt dit bakken in een heel klein beetje olijfolie.

Een stofbad

Al als de kuikens een paar dagen oud zijn willen ze een stofbad kunnen nemen. Het kan er in het begin eng uit zien, maar het is heel erg gezond! Het kuiken maakt een holletje en gooit met de vleugels, snavel en poten allemaal zand over de rug en tussen de veren. Je kunt een stofbad voor kippen vergelijken met een douche bij mensen; het wordt gebruikt om schoon te worden en om te ontspannen. Wij gebruiken water om schoon te worden, kippen enkel zand. Kippen hebben namelijk geen water nodig om schoon te worden. Daarnaast helpt een stofbad om luizen, mijten en andere parasieten van zich af te schudden en om af te koelen tijdens warme zomerdagen. Het nemen van een stofbad is zelfs een sociale bezigheid die zorgt voor extra lichaamsbeweging.

Alle kippen hebben een stofbad nodig, maar niet altijd hoef jij er een te maken. Het belangrijkste is dat je kippen en kuikens áltijd een plek met droog zand ter hun beschikking hebben, ook tijdens regenachtige dagen. Als je kippen altijd een plek hebben waar droog zand ligt, dan hebben ze geen extra stofbad nodig. Maar als ze tijdens regenachtige dagen geen plek met droog zand ter beschikking hebben, dan is het echt belangrijk om die te realiseren. Je kunt een stofbad maken door zand op een plek in het hok van de kuikens te leggen. Dit kan speelzand zijn, maar tuinaarde is ook prima. Het maakt niet veel uit welke soort zand je gebruikt, als het maar droog blijft.

Hoelang moet een kuiken bij de moeder blijven?

Een kuiken moet gemiddeld 8 weken bij de moeder blijven. Na deze 8 weken kunnen ze al beter voor zichzelf zorgen. In de 8 weken bij de moeder leren kuikens van hun moeder al snel alle kippen basics, zoals rondscharrelen en andere kenmerken van het natuurlijke kippengedrag.

De eerste vier dagen blijven de kuikens dicht bij hun moeder. blijven ze warm en krijgen ze bescherming. schuilen de kuikens onder de vleugels van de hen. hun moeder een stofbad te nemen en op stok te gaan. hoe de kuikens moeten reageren bij gevaar. is en of dit gevaar uit de lucht of over de grond komt.De kuikens leren door spelgedrag ook van elkaar. ze op die manier hoe ze bijvoorbeeld moeten reageren op agressie. lopen. Na 6 weken lopen ze al tot 20 meter afstand van hun moeder. deze leeftijd vormen de kuikens ook een hiërarchie. dominantie bepaald. broertjes en zusjes. dienen minimaal 8 tot 10 weken door haar te worden opgevoed. warmte biedt, communiceert en het kuiken dingen leert. kuikens met hulp van de moederkloek belangrijk is.

labels: #Kip

Zie ook: