Veel mensen zijn bang voor een voedselvergiftiging door kip. Je kan je er namelijk behoorlijk ziek door voelen. Maar hoe kan je een voedselvergiftiging door kip voorkomen? En wat is nu precies het verschil tussen een listeriabacterie, een campylobacter, ESBL en salmonella?
Bacteriën in kip
In het darmkanaal van dieren leven veel bacteriën. Er is een kans dat bepaalde bacteriën tijdens het slachtproces in de voedselketen terecht komen. Naast de bacteriën in het darmkanaal van de kippen, speelt antibioticaresistentie ook een rol bij de ontwikkeling van bacteriën bij kippen. Doordat kippen vaak dicht op elkaar leven, wordt een ziekte snel verspreid. Vleesproducenten proberen dit te voorkomen met antibiotica.
Maar door lang en herhaaldelijk gebruik van hetzelfde antibioticum, worden ziektekiemen in de kip na verloop van tijd resistent voor het antibioticum. Dit betekent dus dat bepaalde bacteriën niet meer gevoelig zijn voor de werking van één of meerdere antibioticasoorten. Over het algemeen zijn gezonde mensen met een sterk afweersysteem minder vatbaar voor een voedselvergiftiging. Wanneer je een slecht afweersysteem hebt, loop je sneller een ziekte op en dus ben je ook gevoeliger voor een voedselvergiftiging.
De meest voorkomende bacteriën
Er zijn meerdere bacteriën die een voedselvergiftiging door kip kunnen veroorzaken. Wij zetten de meest voorkomende bacteriën voor je op een rij:
- Salmonellabacterie: De salmonellabacterie is de meest bekende ziekmakende bacterie. Deze bacterie komt veel voor bij kippen en varkens. Je kan vrijwel alleen besmet raken met salmonella door het eten van eieren met nog vloeibaar eigeel, rauw vlees, ongewassen fruit en ongewassen of rauwe groenten. Salmonella is een bacterie die jouzelf wel ziek kan maken, maar het brengt niet direct schade toe aan je baby. Mocht je klachten krijgen, let er dan vooral op dat je genoeg drinkt. Krijg je uitdrogingsverschijnselen of hele erge koorts en het houdt langer dan 2 dagen aan? Ga dan naar de huisarts. Salmonella gaat dood als je het product goed verhit (minimaal 2 minuten bij 70 °C). Bak vlees dus door en door gaar en kook eieren het liefst hard.
- Campylobacter: Deze bacterie is minder bekend, maar veroorzaakt meer ziektegevallen dan salmonella. Een voedselvergiftiging door de campylobacter ontstaat vaak als kippenvlees onvoldoende wordt verhit. Ziek geworden na het eten van kip? Grote kans dat campylobacter, het onbekendere stiefbroertje van salmonella, de boosdoener is. Uit onderzoek blijkt echter dat veel meer mensen ziek worden van de minder bekende campylobacterbacterie. Deze bacterie leeft in de darmen van dieren, zoals bij kippen. Als een kip geslacht wordt, kan de bacterie op het vlees terecht komen. Als kip dan niet goed doorbakken wordt, gaat het fout. Kippenvlees is de belangrijkste bron van infecties met campylobacter. Ook in Nederland vallen er veel besmettingen te betreuren. Klachten zoals buikpijn, diarree en griepachtige verschijnselen treden op binnen 48 uur tot 1 week na besmetting. De klachten houden ongeveer 5-7 dagen aan. Soms kun je nog wekenlang last hebben van darmkrampen.
- Listeriabacterie: De kans op besmetting door de listeriabacterie is zeldzaam. De bacterie komt met name voor in producten die langdurig gekoeld worden bewaard en die zonder verhitting worden opgegeten. Voorbeelden hiervan zijn vleeswaren, zoals kip- of kalkoenfilet. Behalve in kip komt deze bacterie ook voor in veel andere dierlijke voedingsmiddelen, zoals in rauwe eieren, in kaas gemaakt van rauwe melk en in voorverpakte, gerookte vis. De symptomen van listeria komen overeen met die van griep. Let dan vooral op ziekteverschijnselen in de komende paar maanden(listeria kan zich later pas tot uiting brengen).
- ESBL: ESBL kan voorkomen op kippenvlees. ESBL staat voor Extended-Spectrum Beta-Lactamase, een enzym dat bacteriën aanmaken waardoor ze resistent worden tegen bepaalde antibiotica. Het is niet de stof zelf die gevaarlijk is, maar de bacteriën die dit enzym produceren. Wanneer je een infectie hebt met een bacterie die ESBL aanmaakt, kan dit dus moeilijker te behandelen zijn met antibiotica. ESBL komt niet zo vaak voor en is niet gevaarlijk voor gezonde mensen.
Symptomen van een besmetting
Heb je een product gegeten waar (misschien) de bacterie salmonella in heeft gezeten? Dat kan je flink ziek maken. Maar de kans op ernstige gevolgen is klein. Een besmetting kan klachten geven zoals diarree, buikpijn en koorts. Een besmetting kan maag- en darmklachten veroorzaken, die na enkele dagen vanzelf overgaan. In sommige gevallen worden mensen wel ernstig ziek. Besmetting met campylobacter kan in uitzonderlijke gevallen leiden tot het Guillain-Barré-syndroom. Dit tast het zenuwstelsel aan. Ook kan er soms blijvende spierzwakte optreden met symptomen als ernstige verzwakking van spieren, polio-achtige verschijnselen en pijn.
Bel eventueel met je verloskundige, die kan je misschien geruststellen.
Preventie van een voedselvergiftiging
Helaas is preventie van een voedselvergiftiging niet altijd mogelijk. Eet nooit voedsel dat over de te gebruiken tot (TGT)-datum is. Producten met een ten minste houdbaar tot (THT)-datum kunnen vaak nog veilig worden gegeten als ze goed zijn bewaard. Wanneer een voedselvergiftiging wordt veroorzaakt door een bacterie of virus kan het besmettelijk zijn.
In Nederland is de afgelopen jaren veel aandacht besteed aan het voorkomen van besmetting met bacteriën als campylobacter en salmonella. Verhitten tot het vlees goed gaar is en goede hygiëne zoals handen wassen, zijn de belangrijkste oplossingen om besmetting te voorkomen. Was je handen voordat je gaat koken en zeker na het aanraken van rauw vlees. Vooral voor kwetsbare groepen zoals kinderen tot 5 jaar, zwangeren, zieken en bejaarden is het belangrijk om bovenstaande voorzorgsmaatregelen te treffen.
Rauwe kip wassen: wel of niet doen?
Misschien heb jij het geleerd van jouw moeder om de rauwe kip eerst af te spoelen voordat je het gaat bakken. Vroeger dacht men namelijk dat je de aanwezige bacteriën op de kip (zoals campylobacter of salmonella) eraf kon spoelen. Ja er zitten bacteriën op de rauwe kip en ja daar moet je heel voorzichtig mee zijn. Het vervelende is dat je deze bacteriën niet kunt zien en daardoor heb je niet in de gaten dat het zo besmettelijk is. De bacteriën verdwijnen als je de kip goed gaart. Daarom is het ook niet verstandig om de kip niet helemaal gaar (lees rauw) te serveren.
De kerntemperatuur van een kip na het bakken moet ongeveer 75 graden Celsius zijn. Alles wat met de rauwe kip in aanraking is geweest, zoals jouw handen, de snijplank, mes en/of het aanrecht wordt besmet. Het is daarom heel erg belangrijk dat je dit na gebruik onmiddellijk heel goed schoonmaakt (het liefst in de vaatwasser). Vooral je handen, was ze goed schoon voordat je iets anders aanraakt, anders is jouw hele keuken besmet. Zelfs bij het schoonspoelen van een kip onder de kraan, kunnen de waterspatten jouw hele keuken besmetten.
De bacteriën op een rauwe kip kunnen ernstige voedselinfecties veroorzaken en dat wil jij niet op je geweten hebben. Hoge koorts, buikkrampen en diarree kunnen het gevolg zijn, zelfs zo erg soms dat je in het ziekenhuis belandt.
Nee, in het vervolg die kip niet meer wassen. Dep het eventueel droog met keukenpapier en bak de kip goed gaar.
labels: #Kip
