Jowi Schmitz heeft met 'Kip op je kop' een indringend, treffend en belangrijk verhaal geschreven. Het is een verhaal dat je raakt, ontroert en tegelijkertijd hartverwarmend is. Het boek geeft een ontzettend goed beeld van hoe kinderen om kunnen gaan met het aankomende afscheid van een ouder en wat dat met een kind kan doen.

Het verhaal van Ro

'Kip op je kop' gaat over Ro (Rockey). Zijn vader is ernstig ziek en heeft niet lang meer te leven. Dat alleen al maakt impact. Als er dan ook nog een nieuw gezin, waarvan de moeder is overleden, tegenover Ro komt wonen, maakt het boek nog meer indruk. Dat gezin, en vooral het meisje Tobi, is een spiegel voor Ro. Zij weet hoe het is om een dode ouder te hebben. Ik krijg er kippenvel van. Zij weet hoe dat is. Het laat zien hoe het leven zonder een ouder kan zijn.

Ro moet nog door het hele proces van loslaten en vaak is de ruimte te vol of te beklemmend thuis. School geeft hem de afleiding die hij nodig heeft, net als een kip van de nieuwe buren, die ineens komt aanwaaien op zijn balkon. Hij sluit vriendschap met de kip, noemt haar 'Tok' en sluit gaandeweg het verhaal vordert, ook vriendschap met het baasje van Tok, Tobi.

Ro bedenkt van alles om zijn vader nog de mooiste laatste tijd van zijn leven te geven. Van een dagtripje naar de Maasvlakte tot het inzamelen van geld voor een laatste reis naar Amerika. Samen met Tobi bedenkt hij de meest dappere dingen die realistisch ogen. Je voelt dat het verhaal toewerkt naar het naderende einde en die uitwerking daarna is prachtig gedaan, ondanks dat je hoopt op een andere afloop.

Doordat je het verhaal leest vanuit Ro, is nog beter invoelbaar wat voor een impact een doodzieke ouder kan hebben op een kind. Jowi Schmitz gebruikt taal die een kind van tien ook zou kunnen gebruiken en dat maakt dit boek uniek. Ondanks dat de ziekte een rode draad vormt, gebeurt eromheen genoeg wat soms zorgt voor een glimlach.

Alles wat in dit boek gebeurt heeft direct of indirect te maken met het naderende afscheid. Je voelt met vlagen de zwaarte, het benauwende van Ro erg goed, maar elke keer is er toch weer iets wat lucht brengt. Dat de kip daarbij een rol speelt, mag duidelijk zijn met zo'n titel, laat staan de prachtige cover en de kleine, mooie en soms wat grappige illustraties van Jeska Verstegen, die in elk hoofdstuk staan.

Korte inhoud

“Op een avond hoort Romeo vreemde geluiden op zijn balkon. Hij sluipt er naartoe en ontdekt een kip! Een kip die zich graag laat aaien en het liefst bij Romeo in bed komt liggen. Bij de kip blijkt ook een nieuw buurmeisje te horen, Tobi. Tobi komt bij Romeo in de klas en bijna als vanzelf worden ze vrienden. Dat komt goed uit want Romeo kan wel wat steun gebruiken. Zijn vader is ernstig ziek en Romeo wil zijn laatste wens in vervulling laten gaan. Dat is niet eenvoudig, maar met hulp van Tobi en haar kip kan bijna alles…”

Mijn mening

Ik las al eens een YA-novelle van Jowi Schmitz, maar nog niet eerder een kinderboek. Ik kan nu alvast verklappen na het lezen van Kip op je kop: dit smaakt naar meer! Romeo (11) vindt op een avond een kip op zijn balkon. Hij noemt haar Tok en ontdekt dat ze het fijn vindt om geaaid te worden. Romeo kan wel wat steun gebruiken, nu zijn vader Arthur ernstig ziek is en niet meer beter wordt (en zijn moeder er maar druk mee is hem vieze dingen te laten eten en drinken die héél misschien nog wat helpen), dus de kippenknuffels zijn welkom!

En het is ook heel fijn dat het nieuwe overbuurmeisje Tobi, waar Tok bij blijkt te horen (met nog een aantal andere kippen), bij Romeo in de klas zit en zijn nieuwe vriendin wordt. Tobi weet wat het is om een ouder te verliezen, haar moeder is overleden toen ze twee was, dus bij haar durft hij het verdrietige nieuws uiteindelijk wel te delen en kan hij zichzelf zijn. Tobi en haar familie - vader Berk, broer Sam en opa - doen er alles aan om Romeo te helpen zijn vaders laatste wens in vervulling te laten gaan, ook al blijkt dat nog niet zo eenvoudig…

Wat een prachtige, aansprekende omslagillustratie van Jeska Verstegen! En binnenin staan nog bij ieder hoofdstuk schattige zwart-wit kippetjes. En het verhaal… Het leek me van tevoren heel erg mooi, maar ook hartverscheurend! En ja… Dat was het ook wel… Je leert Romeo kennen, die denkt dat er een monster op zijn slaapkamerbalkon zit als hij vreemde geluiden hoort op een avond. Als hij dan gaat kijken, blijkt het een wit monstertje te zijn dat ’tok’ zegt.

Hij sluit Tok meteen in zijn, gebroken, hart. Want, zo blijkt: zijn vader Arthur heeft kanker en is uitbehandeld. Hij gaat dood… Maar tot die tijd ligt hij in bed in de woonkamer, maakt grapjes met Romeo, krijgt vieze, stinkende dingen te eten & drinken van moeder Hanne (dat zou moeten helpen…), en dagdroomt hardop met Romeo en Hanne over wat hij nog wel één keer zou willen meemaken. Romeo zou heel graag willen dat hij dat écht nog voor elkaar kan krijgen voor zijn vader! Zo lief. Maar het lijkt ook zo onmogelijk…

Toch is daar die hoop als hij bevriend raakt met Tobi en haar lieve familie. Zou het toch nog lukken, voordat het te laat is? Je leeft van begin tot eind zó ontzettend mee met die lieve, moedige Romeo! Dit boek staat vol mooie zinnen, en een van de zinnen die me het meeste raakte was: “Ik mag echt veel meer dan vroeger. Maar het stomme is: ik wil veel minder.” Die kwam wel even binnen hoor…

Sowieso heb ik het hele boek met een dikke brok in mijn keel gelezen, want je weet wat eraan zit te komen. En het einde heb ik met tranen in mijn ogen zitten lezen… Dit verhaal is zo mooi, zo lief, zo hartverwarmend en tegelijkertijd zo hartverscheurend. Heel knap als een auteur dat voor elkaar krijgt, zonder het te heftig te maken. Afscheid en acceptatie, leven en dood, maar ook liefde en vriendschap. Echt een prachtig kinderboek! Heel mooi, fijn en goed dat dit verhaal er is.

‘Mijn vader is ziek,’ zeg ik. ‘En hij wordt nooit meer beter.’ Het is de eerste keer dat ik het hardop zeg. Op een avond hoort Romeo vreemde geluiden op zijn balkon. Hij sluipt er naartoe en ontdekt een kip! Een kip die zich graag laat aaien en het liefst bij Romeo in bed komt liggen. Tobi komt bij Romeo in de klas en bijna als vanzelf worden ze vrienden. Dat komt goed uit want Romeo kan wel wat steun gebruiken.

Zijn vader is ernstig ziek en Romeo wil zijn laatste wens in vervulling laten gaan. Bij Romeo thuis is het niet meer gezellig. Zijn vader is moe en ligt de hele dag op de bank in de woonkamer. Zijn moeder probeert de hele dag gezonde dingen te koken en is vooral bezig met Romeo’s vader. Romeo’s vader is ongeneeslijk ziek en wordt zelfs af en toe met de ziekenauto opgehaald, omdat hij een hoestaanval krijgt en verzwakt.

Steeds komt hij terug naar huis, maar hij zal niet meer beter worden en komen te overlijden. Het tegengestelde is waar. Helaas gaat het steeds meer bergafwaarts met Romeo’s vader en de gezondheid wordt steeds slechter. Romeo wil iets voor zijn vader doen en bedenkt met zijn nieuwe overbuurmeisje Tobi een reis. Zijn vader wil nog eens naar de woestijn, want daar kun je zo ver kijken. Ver kijken staat voor vrijheid.

Tobi, die gek is op avontuur en ook nog eens behulpzaam is, laat er geen gras over groeien. Tobi regelt met Romeo een busje met chauffeur; de chauffeur is Tobi’s broer Sam. Ze vertrekken met z’n allen naar zee. Iets minder ver dan de woestijn, omdat dit qua gezondheid toch niet zo’n goed idee is. De tijd dat Romeo thuis alleen zit en piekert, krijgt hij bezoek van een kip. Die kip komt telkens via het balkon zijn kamer in. Kip geeft hem steun en de liefde die Romeo op dat moment mist en nodig heeft.

Elk hoofdstuk wordt ingeleid met een illustratie van een kip. Die kip is de rode draad van het verhaal. Het is de afleiding die Romeo nodig heeft in deze zware tijd. De kip zorgt ervoor dat Romeo iets heeft om naar uit te kijken elke dag, om voor te zorgen en om mee te knuffelen. Een moeilijk onderwerp; het overlijden van een ouder, maar het wordt met zoveel warmte beschreven, dat het verhaal vooral mooi is. Mooi, net als de zinnen in dit boek. De vader van Romeo uit Kip op je kop is ernstig ziek.

Romeo is vastbesloten om van zijn laatste weken iets te maken, ook als alles mislukt. Op het balkon van Romeo zit ineens een kip met verrassend zachte veren. Het verdwaalde dier is van de nieuwe buren. Buurmeisje Tobi is een kletskous en ze komt bij Romeo in klas. Bij het voorstelrondje heeft ze een urn bij zich met daarin de as van haar moeder, die ze zomaar de klas laat rondgaan. Iedereen valt stil, Romeo krijgt kippenvel. Zij weet hoe het is, een dode ouder. Romeo's vader heeft kanker en is uitbehandeld en hij durft nog niet na te denken hoe het straks zal zijn, zonder vader.

Kip op je kop is een gedurfd verhaal. Wat Romeo overkomt is heftig, maar Tobi helpt hem erdoorheen. Als ze hoort dat Romeo zijn vader nog een keer wil meenemen naar het strand, regelt ze een busje. Als blijkt dat hij het toch liever naar de woestijn wil, verzint ze gewoon een nieuw plan. Romeo wil alles uit de laatste weken met zijn vader halen, en dat helpt. Zijn vader wordt er niet beter van, maar ze kunnen wel samen dromen.

'Vrijheid is ver kunnen kijken' zegt zijn vader altijd, en dat doen ze. Verdriet is verschrikkelijk, maar het maakt uit hoe je ermee omgaat, ontdekt Romeo. Vriendschap en verbeelding maken je sterker. En als je samen droomt, maak je betoverende herinneringen. En zo eindigt dit boek verdrietig, maar toch hoopvol.

Hoe moet ik alles onthouden voor als hij er niet meer is, vraagt Romeo zich af. Twee maanden geleden hebben ze gehoord dat zijn vader is uitbehandeld. Jowi Schmitz schreef met Kip op je kop een verhaal dat je aangrijpend en zwaar kan noemen, maar net zo goed hoopvol en lichtvoetig. Hoe om te gaan met de wetenschap dat vader niet heel meer lang te leven heeft en ook steeds zwakker wordt. Voor die liefsten valt het niet mee.

Moeder zoekt het wanhopig in het alternatieve circuit en maakt stinkende brouwsels die haar man braaf opdrinkt. Schmitz laat de dynamiek binnen het gezin zien nadat er een tijdbom is afgegaan. Moeder is vaak kribbig, waar ze zich dan weer voor verontschuldigt. Romeo heeft het gevoel er minder bij te horen omdat hij niet meer overal bij wordt betrokken, bij bijvoorbeeld ziekenhuisbezoeken en doktersadviezen. Misschien was dat daarvoor ook wel zo, maar toen wist hij het niet. Hij stort zich op het verzinnen van een plan om grote wensen van zijn vader te laten uitkomen.

De komst van nieuwe overburen is de spil in dit boek. De moeder van dat gezin is al een tijd terug overleden waarna de vader het over een sprituele boeg heeft gegooid en een holistisch centrum is begonnen. Het buurmeisje Tobi vertelt openlijk in de klas over de dood van haar moeder en laat de urn rondgaan: “Mag ik nu mijn moeder terug?” Het is voor Romeo confronterend en tegelijk een kans om zijn gevoelens te delen. En hij krijgt hulp bij zijn plan, waarbij het verhaal een groteske afslag neemt, die wat overdreven lijkt, maar uiteindelijk net binnen de lijntjes past.

Kip op je kop is een boek dat leest als het scenario voor een kinderfilm, maar het laat meer aan de verbeelding over. Lezen heeft toch altijd als voordeel dat je het je moet voorstellen, in plaats van dat je het ziet. Hoe het eruit ziet als moeder kribbig is door de stress en het verdriet? Hoe ziet het dak eruit dat omgetoverd is tot een woestijn als Romeo een laatste wens van zijn vader vervult? En hoe laat je in een film zien wat Romeo denkt op het moment dat zijn moeder hem voor zijn gevoel weer eens kleineert.

Het zijn de kleine en stille momentjes, gedachten en hersenspinsels die het boek omhoog tillen. Letterlijk vaak stil, want de nieuwe buren voelen heel goed aan wat Romeo nodig heeft en houden op tijd hun mond. Die empathie ontroert. Die kip uit de titel hangt er een beetje bij. Hij is er een van de drie die meekomt met de nieuwe buren en meteen Romeo opzoekt. “Soms kiest een kip een mens voor zichzelf”. Deze kip die Tok zegt en daarom zo genoemd wordt, biedt troost en afleiding voor een jongen die zijn vader aan het verliezen is.

Op een avond hoort Romeo (‘Ro’) wat geritsel op zijn balkon. Het blijkt een kip te zijn van de nieuwe overburen. De terugkerende aanwezigheid van ‘Tok’, zoals hij haar noemt, blijkt een bron van troost. Romeo’s vader is namelijk uitbehandeld en ligt beneden in de huiskamer te wachten op de dood. Vader wil de tijd die hij nog heeft zo goed mogelijk doorbrengen met zijn vrouw en zoon. Moeder zoekt wanhopig naar manieren om de dood op afstand te houden. Ze reageert mopperig op haar omgeving en is in de war.

Samen met zijn vader kijkt Romeo naar het televisieprogramma Droomwens, waar mensen hun laatste wens in vervulling zien gaan. Hij bedenkt vervolgens een plan om een laatste wens van zijn vader te realiseren. De alternatieve nieuwe buren spelen daarbij een belangrijke rol en in het bijzonder het inventieve buurmeisje Tobi. Zij is al vroeg haar moeder verloren en spreekt daar openhartig over. Romeo worstelt met zijn gevoelens en wil er juist niet over praten. Op school gaat het leven gewoon door. Maar ook daar is Romeo vaak met zijn gedachten bij zijn vader.

Ondanks het zware onderwerp en de onvermijdelijke dood van de vader, is het verhaal licht en liefdevol. De drie mensen in dit gezin proberen de boel bij elkaar te houden ondanks de wetenschap dat de dood al binnen is. Uit het verhaal is op te maken dat Romeo ongeveer 11 jaar is. Behalve de situatie thuis spelen ook de dagelijkse belevenissen op school een belangrijke rol in zijn leven: er is een klassenuitje, de pesterige jongens in de klas, hoe kun je vrienden zijn met een meisje. De gebeurtenissen volgen elkaar op in mooie en helder geschreven korte zinnen. De keuze voor de ik-stijl maakt dat je meevoelt met wat de jongen overkomt. Daarbij is er ook zeker plaats voor humor.

De pogingen om de laatste wens van de vader voor elkaar te krijgen, zorgen voor een avontuurlijke verhaallijn. De nieuwe buren zijn behalve medeorganisatoren ook een warm bad voor Romeo. Op de kaft is een jongen met een donkere huid en zwarte krullen te zien. Bij de korte en afzonderlijk getitelde hoofdstukken staat steeds een kip in een grappige houding getekend.

“Ook kinderen krijgen te maken met een overlijden. Vaak zijn dat opa’s en oma’s die al op leeftijd zijn. Maar wat gebeurt het als het dichterbij is? Ik wilde laten zien hoe kwetsbaar je dan bent maar ook hoe lief mensen in je omgeving kunnen zijn en hoe ze voor troost kunnen zorgen. Het is belangrijk om een beladen thema als dit bespreekbaar te maken. Kinderen hebben recht op echtheid en eerlijkheid. Het boek is geen zware kost.

labels: #Kip

Zie ook: