Problemen met de ademhaling zijn meestal ernstig en een van de meest voorkomende klachten bij vogels is benauwdheid. Het is belangrijk om met een benauwde vogel niet lang te wachten alvorens u de hulp inroept van een dierenarts.

Symptomen van benauwdheid

Benauwdheid begint vaak met het geforceerd ademen. U ziet de staart bij elke ademhaling op en neer wippen of de borst en buik bewegen te heftig mee. Als het verergert gaat de vogel met de bek open zitten en happen naar adem. Het is essentieel om deze symptomen vroegtijdig te herkennen.

Mogelijke oorzaken van benauwdheid bij kippen

Benauwdheid kan vele oorzaken hebben. Vaak is het een infectie van de luchtwegen door bacteriën, virussen of schimmels. Ook kunnen gaapwormen en luchtpijpmijten een ontsteking van de luchtwegen veroorzaken. Een tekort aan vitamine A maakt de luchtwegen gevoeliger voor infecties.

  • Infecties: Bacteriën, virussen of schimmels.
  • Parasieten: Gaapwormen en luchtpijpmijten.
  • Voeding: Een tekort aan vitamine A.
  • Irriterende stoffen: Irriterende gassen zoals de damp bij het gebruik van teflon pannen, verflucht en ook roken in huis.

Een vogel kan ook benauwd lijken terwijl de klachten door iets anders worden veroorzaakt. Zo zien we geforceerd ademen ook als er ‘iets’ in de buik zit wat ruimte inneemt. Er kan dan te weinig lucht in en uit de luchtzakken komen. Bijvoorbeeld bij legnood of een vetgezwel kan een vogel benauwd zijn. Daarnaast kunnen vogels met hart- en leveraandoeningen vocht in de buik krijgen wat ze benauwd maakt.

Diagnose

Een goed lichamelijk onderzoek wordt aangevuld met het luisteren naar de longen en luchtzakken. Vaak wordt de mest onder de microscoop onderzocht. Indien nodig wordt er een röntgenfoto (of CT scan) gemaakt of een kijkoperatie (endoscopie) gedaan. Chlamydia moet uitgesloten worden voordat er antibiotica wordt gestart. Bij het vermoeden van een infectie wordt vaak een kweek ingezet.

Aspergillose

Aspergillose is een aandoening veroorzaakt door de Aspergillus-schimmel. De infectie tast vooral de longen van kippen aan en wordt gekenmerkt door zuurstoftekort en een versnelde ademhaling. Met name jonge dieren, tot een leeftijd van ongeveer veertig dagen oud, lopen risico op besmetting. De sterfte onder volwassen kippen met aspergillose is soms wel 12%. Onder jonge kippen is de sterfte nog een stuk hoger. Bij jonge kippen kan de sterfte bij besmetting oplopen tot 50%. Kippen met aspergillose verliezen daarnaast eetlust, zijn dorstig en worden slap en duizelig.

Besmetting en preventie

Besmetting met de Aspergillus-schimmel vindt plaats via de lucht. Sporen van de schimmel zweven in de lucht en kunnen worden ingeademd door de kippen. Vooral kippen met een zwak immuunsysteem lopen risico op besmetting met de schimmel. Een goede hygiëne is dan ook van cruciaal belang om aspergillose te voorkomen. Schimmels gedijen beter in een vochtige omgeving. De verblijven van de kippen moeten goed droog en doorlucht zijn en gebruiksmaterialen moeten regelmatig gereinigd en ontsmet worden.

Behandeling

Aspergillose is vrijwel niet behandelbaar. Er zijn geen medicijnen beschikbaar die besmette kippen effectief kunnen behandelen. Kippen herstellen vaak vanzelf van aspergillose. De kans op herstel is groter bij oudere dieren. De weerstand van kippen kan verhoogd worden door het dieet aan te vullen met extra vitamines.

Gaapziekte

Gaapziekte wordt veroorzaakt door de zogeheten gaapworm, een parasitaire rondworm, die zich in de luchtpijp van gevogelte hecht. Hier nemen ze bloed en lymfevocht op uit de wand van de luchtpijp door hun tanden in de wand te haken. Wanneer kippen veel met het hoofd schudden en gapen, is er kans dat ze besmet zijn met de gaapworm. Door de worm kunnen kippen zich benauwd voelen, vermageren en zelfs sterven omdat de worm kan zorgen voor problemen met ademhalen. De wormen kunnen namelijk een gedeelte van de luchtpijp verstoppen, waardoor de kippen het benauwd kunnen krijgen en minder willen eten.

Besmetting en preventie

Loslopend pluimvee dat vrij kan scharrelen heeft de meeste kans om besmet te raken met gaapwormen. De larven van de gaapworm worden opgegeten door kevers, slakken of regenwormen. Wanneer de kippen deze ‘gastheren’ opeten, zal de larve via de maag, de luchtpijp inkruipen en zich daar aan de luchtwand hechten. Het is daarom ook erg belangrijk om ervoor te zorgen dat de kippen in goede conditie zijn, voldoende voeding krijgen en in een aangename en schone omgeving leven.

Behandeling

Wanneer de weerstand van de kippen verbetert, verdwijnt de worm bij een lichte infectie vanzelf. Van knoflook is het al jaren bekend dat die bijdraagt tegen wormen. Daarnaast werken wormmiddelen ook goed tegen de bestrijding. Denk hierbij aan Wormstop of Beaphar Wormmiddel.

Luchtweginfecties (Snot)

Valt het je op dat je kip niest, snottert, rochelt of kleine belletjes in haar ogen heeft? Dan kan het goed zijn dat ze een luchtweginfectie heeft. In de volksmond wordt dat ook wel ‘snot’ genoemd. Kippen hebben een gevoelig ademhalingsstelsel, waardoor luchtweginfecties regelmatig voorkomen. Als de ogen vol zitten met belletjes of als ze keelpijn hebben dan kan eten en drinken heel lastig worden.

Het ademhalingssysteem van kippen

Kippen ademen heel anders dan wij. Waar wij alleen onze longen gebruiken, heeft een kip ook luchtzakken. Ze vullen bijna alle ruimtes die niet door andere organen worden ingenomen. Dankzij die luchtzakken ademt een kip eigenlijk continu, zelfs terwijl ze uitademt. Dat maakt de ademhaling heel efficiënt, maar ook behoorlijk gevoelig.

Symptomen

Na een tijdje wordt ademhalen steeds moeilijker. De staart gaat meebewegen bij elke ademhaling, er is een piepje, een rochel of een knorrend geluidje te horen.

  • Niezen
  • Rochelende ademhaling
  • Sinus ontsteking
  • Belletjes op de ogen

Wat te doen bij een luchtweginfectie?

  • Zorg dat ze blijft eten en drinken: Als een kip ziek is dan heeft ze vaak minder eetlust, maar zonder voldoende voedingsstoffen verzwakt ze nog sneller. Daarom zorg ik ervoor dat ze blijft eten, ook al zijn het maar kleine beetjes.
  • De drinkbak schoonmaken: Bij luchtweginfecties kunnen bacteriën zich makkelijk verspreiden via het drinkwater. Als een zieke kip drinkt, laat ze onzichtbare druppeltjes achter in de bak.
  • Ogen in de gaten houden: Ik let altijd goed op of mijn kip haar ogen openhoudt. Bij een luchtweginfectie kan er namelijk slijm of snot in de ogen komen, wat zorgt voor irritatie. De ogen kunnen dan gaan tranen of zelfs aan elkaar plakken.
  • Heeft mijn kip een verstopte neus? Ik controleer of de neus van mijn kip verstopt is. Dat zou de ademhaling namelijk behoorlijk kunnen belemmeren. Als ik zie dat de neus inderdaad verstopt is dan smeer ik een klein beetje kokosolie op het neusgat.

Vogelgriep

Vogelgriep, ook bekend als aviaire influenza, kan ook ernstige ademhalingsproblemen bij kippen veroorzaken. Deze ziekte wordt veroorzaakt door een virus en is zeer besmettelijk. Symptomen zijn onder meer (ernstige) benauwdheid en kunnen zelfs stikken. Omdat vogelgriep een aangifteplichtige ziekte is, moeten alle gevallen worden gemeld bij het landelijk meldpunt.

Preventie

Preventie is cruciaal omdat er geen specifieke behandeling is. Vaccinatie kan helpen, maar de meest effectieve maatregel is het vermijden van contact met andere vogels en een goede hygiëne.

Infectieuze Laryngotracheïtis (ILT)

Infectieuze Laryngotracheïtis (ILT) is een chronische, sterk infectieuze aandoening bij kippen. De infectieroute verloopt via het oog- en neusslijmvlies, of via drinkwater. Symptomen omvatten ademhalingsproblemen en het laten zakken van de kop bij uitademing.

Behandeling en preventie

Er is geen behandeling mogelijk tegen ILT. Preventie omvat vaccinatie. Noodvaccinatie kan worden gegeven aan kippen die nog niet besmet zijn door middel van een oogdruppel. Een goede weerstand is essentieel om ILT te voorkomen.

Aanvullende oorzaken

Naast de genoemde ziekten en aandoeningen zijn er nog andere factoren die benauwdheid bij kippen kunnen veroorzaken:

  • Verkeerd voedsel: Het eten van te veel bodembedekking, te lang gras of een vreemd voorwerp.
  • Stress: Stress kan leiden tot verschillende gezondheidsproblemen, waaronder ademhalingsproblemen.

Belangrijk

Voor alles geldt natuurlijk: bezoek een vogeldierenarts als je het niet vertrouwt. Het is van belang om snel te handelen bij ademhalingsproblemen om de juiste diagnose en behandeling te krijgen.

labels: #Kip

Zie ook: