Het is een schrikbeeld voor elke kippenhouder: je ziet plotseling kale plekken op je kippen of vindt een kippenhok vol met veren. Wat is er aan de hand? Er zijn verschillende oorzaken mogelijk voor verenverlies bij kippen. In dit artikel bespreken we de meest voorkomende oorzaken en geven we tips om dit probleem aan te pakken.

De Ruiperiode

Het najaar is aangebroken en plotseling verliezen de kippen hun veren en ligt het hele kippenhok er vol mee; de ruiperiode is aangebroken. Tijdens de rui verliezen de kippen hun versleten veren en ruilen ze deze in voor een nieuw, gezond verendek zodat ze de koude wintermaanden beter aan kunnen. Ook ander pluimvee en wilde vogels gaan tijdens deze periode in de rui. Wanneer een kip veren verliest ziet dit er heftig uit, het is dan ook een logische aanname dat de kip ziek lijkt of dat er wat anders aan de hand is. Gebeurt dit in het najaar, dan is hoogstwaarschijnlijk de rui aangebroken. Tijdens de rui verliezen vogels hun veren en zien ze er kalig en wat ‘slonzig’ uit. Je kunt dit duidelijk herkennen aan een kippenhok vol met veren.

Het ruiproces duurt gemiddeld tussen de 4 en 8 weken, maar het kan ook langer duren en dat geval doe je er goed aan om de kippen te helpen. Kippen in de rui hebben minder energie en zijn zwakker. Het lichaam is hard bezig met het eruit werken van de versleten veren en hiervoor nieuwe, gezonde veren terug te laten groeien. Het nieuwe verendek beschermt de kippen tijdens de koude wintermaanden. Naast dat de kippen veren verliezen en er hierdoor wat kaal uitzien, zijn ze minder actief en leggen ze vaak ook geen eieren meer. De kippen zien er wat bleker en dunner uit en kakelen een stuk minder. Ook is de rangorde even weg in het kippenhok, dit komt omdat kippen dalen in rangorde als ze in de rui zijn. Na de rui zal er dus weer een nieuwe rangorde bepaald worden.

Pluimvee ruien vaak in een vaste volgorde. Als eerste worden de donsveren vervangen, daarna worden er nieuwe nek- en halsveren gemaakt, gevolgd met de borstveren. Nadat dit gebeurd is, worden de buikveren en de veren op de vleugels vervangen (soms tijdens). Vooral op de vleugels gebeurt het evenredig, zodat de kip in balans blijft als deze probeert te fladderen. Maar het komt ook zeker weleens voor dat de kip helemaal zijn veren verliest. Een kip in de rui is niet ziek, maar ze is wel iets vatbaarder voor ziektes. Doordat het verliezen van de veren bij kippen veel energie kost, kan het lichaam minder goed schadelijke bacteriën bestrijden. De weerstand is lager en met een beetje pech kunnen de kippen ziek worden. Vitamines bijvoeren is een echte aanvulling tijdens deze periode. Zolang de kippen goed eten en drinken en een mooie ontlasting hebben, is er niks aan de hand.

Mochten de kippen in de rui zijn maar je ziet geen veren? Dan hebben de kippen hun eigen veren opgegeten omdat er iets mis is. Dit kan een eiwit tekort zijn. Het laten aangroeien van nieuwe veren kan soms pijnlijk zijn voor de kippen. Kippen gaan meerdere keren in de rui. Als kuiken van 6-8 dagen verliezen ze hun dons voor de eerste veren. In de 8ste tot 12de week worden de babyveren voor volwassen veren ingewisseld. In deze ruiperiode krijgen de hanen hun kenmerkende veren en kun je de hennen en hanen goed uit elkaar halen. Daarna gaan ze nog een keer in de rui rond de 17e week, dit is de periode dat de hennen hun eerste eitjes gaan leggen.

Voeding tijdens de rui

Het aanmaken van nieuwe veren kost veel eiwit, wat je kunt terugvinden in bepaalde zaden en insecten, zoals meelwormen en vlokreeftjes. Je kunt ook kuikenopfokvoer aan je kippen aanbieden tijdens de rui, hierin zit veel eiwit en weinig calcium wat ze op dat moment toch niet nodig hebben. Hebben de kippen moeite om zelf door de rui heen te komen, dan is het verstandig om ze te ondersteunen met vitamines en ruihulp. Hierdoor verklein je de kans dat de kippen ziek worden. Supplementen zoals Klaus Ruihulp of de Vitaflow Vitamine geven de weerstand van de kippen een boost, wat helpt bij het versnellen van het ruiproces en het voorkomen van ziektes.

Het ruiproces van kippen komt grotendeels overeen met dat van andere vogels en pluimvee, zoals kalkoenen en kwartels. Eenden en ganzen gaan vaak in de zomer al in de rui, als ze kuikens hebben. Al het pluimvee heeft in deze periode een verminderde weerstand en zitten er zielig bij.

Verenpikken

Verenpikken klinkt misschien onschuldig, maar het is een serieus probleem dat helaas vaak voorkomt bij hobbykippen. Een kip die steeds aan de veren van een ander trekt, kan uiteindelijk zorgen voor kale plekken, wonden en zelfs bloedvergieten. Als je niet op tijd ingrijpt, kan dit gedrag snel uit de hand lopen. Bij verenpikken trekt of pikt een kip aan de veren van een ander. Soms is het zacht, alsof ze nieuwsgierig is. In andere gevallen gaat het hard en gericht, wat kale plekken of bloedende huid kan veroorzaken.

Let op: kippen verliezen ook veren tijdens de rui, maar bij rui vallen de veren vanzelf uit, zonder bloed of wondjes. Verenpikken ontstaat meestal door een combinatie van factoren. Kippen hebben van nature behoefte aan scharrelen, zoeken, stofbaden en foerageren. Vooral een tekort aan methionine, een belangrijk aminozuur voor verenopbouw, eiwitten of zout kan leiden tot onrustig gedrag en pikgedrag. Methionine zit in soja, zonnebloempitten en vismeel, en wordt meestal toegevoegd aan goed kippenvoer. Een tekort aan voedingsstoffen kan ook ontstaan door onderliggende gezondheidsproblemen, zoals worminfecties of coccidiose. Fel licht, hitte, tocht, herrie of overbevolking geven kippen stress. Sommige kippenrassen, zoals Leghorns, zijn van nature wat pittiger en dus gevoeliger voor dit gedrag. Zodra het gedrag er eenmaal is, kan het snel erger worden.

Wat te doen tegen verenpikken?

  1. Kies voor volledig kippenvoer met voldoende methionine en eiwit. Geef dagelijks wat extra vezelrijk bijvoer, zoals luzerne of groenteafsnijdsels. Voeg eventueel een mineralenblok of piksteen toe aan het hok.
  2. Strooi dagelijks een handje graan of zaden in het hok of zand om zoekgedrag te stimuleren. Hang een koolstronk, pikblok of takken op als afleiding. Creëer een afgeschermd hoekje in de ren met veilig los materiaal, zoals bladresten of wat stro, waar de kippen in kunnen graven en zoeken. Zorg dat het droog blijft en luchtig ligt, zodat er geen schimmelvorming ontstaat.
  3. Gebruik liever rustiger licht (geen felle verlichting boven 10 lux). Rood of warm licht kan bloedgericht gedrag afremmen.
  4. Geef minimaal 3 m² per kip in de buitenren. Zorg voor stevige zitstokken met voldoende tussenruimte. Vermijd tocht, vocht en plotselinge temperatuurwisselingen.
  5. Zoek uit welke kip (of kippen) de veroorzaker is. Vaak is dat de enige kip welke geen veren mist en niet kaal is. Isoleer de ‘pikker’ tijdelijk. Door tijdelijk de pikker eruit te halen, kan de pikorde zich herstellen en ontstaat soms een reset in de groep. Vaak geldt: eenmaal een kip die graag pikt, blijft dat ook doen, maar geef deze aanpak zeker een kans. Behandel wonden met zalf zoals Vetramil, Bepanthen, zinkzalf of Betadinezalf. Gebruik eventueel blauwspray om het bloed te camoufleren en de plek minder aantrekkelijk te maken om weer opnieuw te gaan pikken door ook de andere kippen.
  6. Bij aanhoudend pikgedrag kan het helpen om hertshoornolie op de kale huid of veren aan te brengen. Deze natuurlijke olie heeft een sterke geur die voor veel kippen onaantrekkelijk is. Hierdoor wordt de plek minder interessant om op te pikken. Er zijn ook sprays op basis van hertshoornolie verkrijgbaar.

Verenpikken is vervelend en kan ernstige gevolgen hebben, maar gelukkig kun je er als hobbyhouder veel aan doen. Door goed op te letten, tekorten te voorkomen en de omgeving aantrekkelijk en rustgevend te maken, kun je het gedrag soms doorbreken of zelfs helemaal voorkomen.

Parasieten

Een hen die zichzelf plukt en pikt heeft in 99% van de gevallen last van parasieten. De boosdoeners zijn meestal mijten, kleine vampiertjes die voor jeuk zorgen en de huid aantasten. Luizen en vlooien hebben hetzelfde effect. Een hen die last heeft van parasieten zal er onverzorgd uitzien en haar kam laten hangen. Ook zal ze lusteloos zijn.

Een type parasiet, de veerluis, tast de aanzet van de veren aan. Zonder dat de hen zelf iets doet zullen haar veren uitvallen. Al deze lastpakken die uw kippen het leven zuur maken kunnen worden geweerd door middel van medicijnen.

Wat te doen bij parasieten?

Controleer de kippen en het hok regelmatig op parasieten, vooral de onderkant van de zitstok, de hoeken van het nachthok, de huid van de kip en het gebied rond de cloaca op kleine beestjes. Behandel de kippen en het hok met een geschikt anti-parasitair middel. Zorg voor een goede hygiëne in het kippenhok.

Andere oorzaken

Naast de rui, verenpikken en parasieten, zijn er nog andere mogelijke oorzaken van verenverlies bij kippen:

  • Voedingstekorten: Een tekort aan bepaalde vitamines en mineralen kan leiden tot verenverlies.
  • Stress: Stress kan verschillende oorzaken hebben, zoals overbevolking, lawaai, of veranderingen in de omgeving.
  • Ziekte: Sommige ziektes kunnen leiden tot verenverlies.
  • Treden door de haan: Een kale rug bij de hennen kan komen door het treden van de haan, wat vooral gebeurt in het voorjaar.

Verliest de kip haar veren buiten de ruiperiode, dan kan er iets anders aan de hand zijn. Soms komt het voor dat een kip opeens een kale nek heeft, dit wordt nekrui genoemd en wordt vaak veroorzaakt door stress (bijvoorbeeld doordat de uitwerpselen van muizen op het kippenvoer terecht komen). Maar ook verkeerde voeding, verenpikken of parasieten zoals de veerluis kunnen oorzaken zijn van kale plekken bij kippen. Ook kunnen kippen gaan ruien als ze kuikens hebben, op dat moment leggen ze geen eieren en zullen ze niet snel willen vliegen. Als de kippen dan door de rui gaan dan slaan ze de rui in de herfst meestal over.

Preventie

Voorkomen is beter dan genezen. Hier zijn enkele tips om verenverlies bij kippen te voorkomen:

  • Zorg voor een goede en evenwichtige voeding.
  • Geef de kippen voldoende ruimte.
  • Zorg voor voldoende afleiding en verrijking in het kippenhok.
  • Houd het kippenhok schoon en droog.
  • Controleer de kippen regelmatig op parasieten.
  • Vermijd stress bij de kippen.

labels: #Kip

Zie ook: