Aan het slachten van je eigen pluimvee zijn regels gebonden. In deze uitgebreide gids bespreken we de procedure voor euthanasie bij kippen, inclusief de wettelijke vereisten en praktische stappen voor een humane slacht.

Wettelijke Vereisten voor het Slachten van Kippen

Het slachten van kippen buiten het slachthuis is toegestaan. Dit kun je terugvinden in: Artikel 5.3 Besluit houders van dieren. Een van de belangrijkste regel is dat pluimvee buiten een slachthuis, altijd verdoofd (bedwelmd) moet zijn. Voor het beëindigen van een leven van pluimvee gelden de volgende eisen: verordening (EG) nr. 1099/2009 (pdf). Het dier moet direct dood zijn en mag niet lijden.

Als je het dier wilt slachten op een goede manier is kennis en doeltreffendheid belangrijk. Als het pluimvee gedood wordt voor het vlees, dan mag je als houder van het dier het vlees niet verkopen aan andere. Als bedrijfsmatige houder mag je een kleine hoeveelheid pluimvee slachten voor verkoop. Hier gelden strenge regels voor die je kunt vinden in: Verordening (EG) Nr. 1099/2009, artikel 3, lid 1 en artikel 4 lid 1.

Je mag het vlees rechtstreeks leveren aan de consument, horeca of plaatselijke detailhandel. Daarnaast mag je maximaal 200 stuks per week en maximaal 2000 stuks in het jaar leveren. Het slachten gaat op dezelfde manier, eerst het verdoven en daarna het slachten.

Methoden voor Bedwelming en Doden

Er zijn verschillende methodes om dieren te bedwelmen en te doden. Check eerst welke methode is toegestaan. Op deze pagina bespreken wij alleen de methodes die als wenselijk worden gezien. Er zijn alternatieven die wettelijk gezien wel zijn toegestaan, maar die meer risico's voor dierenwelzijn met zich meebrengen. Bijvoorbeeld: een klap op de kop (percuterende klap). Wij raden af om deze methodes te gebruiken.

Wilt u op uw veehouderij zelf een dier doden of slachten? Dan moet u het dier eerst bedwelmen en direct daarna doden. Het dier is dan bewusteloos en sterft zonder pijn. Bespaar het dier elke vermijdbare vorm van pijn, spanning of lijden. Dit is de belangrijkste algemene regel. Stel de dieren gerust. Bedwelm de dieren eerst om ze bewusteloos te maken.

Controleer of het dier echt bewusteloos is voor u het doodt. Is het dier toch niet bewusteloos? Zorg dan dat u direct kunt ingrijpen. Controleer of het dier echt dood is nadat u een dodingsmethode heeft gebruikt. Is het dier toch niet dood? Zorg dan dat u direct kunt ingrijpen.

Schietmasker

Waarschijnlijk gebruikt u apparatuur, zoals een schietmasker of elektrische tang. Het schietmasker (ook wel: penschiettoestel of schiethamer) is bedoeld om een dier te bedwelmen. U plaatst het schietmasker op de kop van het dier en schiet een stalen pen (ook wel: slagpen) in de hersenen van het dier. Dit leidt tot zwaar en onomkeerbaar letsel aan de hersenen. Het hart klopt nog. Er zijn ook schietmaskers waarbij de pen niet in het dier terechtkomt. Dan raakt het dier bewusteloos door de drukgolf. Deze schietmaskers heten niet-penetrerende schietmaskers. U heeft geen vergunning nodig voor een schietmasker.

Het verschilt per diersoort op welke plek u het schietmasker precies moet plaatsen en in welke richting u moet schieten. Bij verkeerd gebruik doet u het dier veel pijn. Er kan bijvoorbeeld een schedelfractuur ontstaan. Zorg dat u direct kunt ingrijpen als het misgaat.

Nadat het dier is gevallen, krijgt het misschien eerst krampen. Het maakt dan trappende bewegingen. Pluimvee klappert eerst heftig met de vleugels. Hun poten trekken ze aan en strekken ze weer. De nek van het dier is slap. Het dier heeft de ogen open en knippert niet. De pupil groot. Er is geen ademhaling. De borst en buik bewegen niet. Controleer op al deze punten. U moet zeker weten dat het dier bewusteloos is. Dit is verplicht.

Elektrische Tang

Een elektrische tang kunt u gebruiken om een dier eerst te bedwelmen en daarna te doden. Om het dier te bedwelmen plaatst u de elektroden aan weerszijden van de kop. Dit heet ook wel kopverdoving, elektrobedwelming of elektrisch verdoven. Om het dier te doden plaatst u de elektroden op de borst, aan weerszijden van het hart. Dit mag pas als het dier bewusteloos is.

De elektrodes mogen niet roestig zijn. De vacht of veren van het dier moeten droog zijn. Haal eventueel het haar, de wol of de veren weg op de plaats waar de elektroden komen. Het verschilt per diersoort waar u de elektroden precies moet plaatsen. Bij verkeerd gebruik doet u het dier veel pijn. Zorg dat u direct kunt ingrijpen als het misgaat.

De eerste 10 tot 20 seconden wordt het lichaam stijf door de elektriciteit. Het dier strekt zich dan uit. De ogen rollen naar boven weg. Er is geen regelmatige ademhaling. De borst en buik bewegen niet. Controleer op al deze punten. U moet zeker weten dat het dier bewusteloos is. Dit is verplicht.

Nek Breken (Cervicale Dislocatie)

Kippen en ander pluimvee kunt u doden door hun nek te breken. Deze methode heet ook wel cervicale dislocatie. Dit betekent dat de kop wordt verplaatst ten opzichte van de ruggengraat. U mag de nek alleen breken als er geen andere methode voorhanden is. Weegt het dier minder dan 5 kg? Dan raakt het dier direct bedwelmd bij het breken van de nek. U bent dan niet verplicht om een andere bedwelmingsmethode te gebruiken. Bij zwaardere dieren is dat wel zo.

U kunt de nek met de hand of met een tang breken. Het handmatig breken van de nek is alleen geschikt voor pluimvee tot 3 kg. Bij dieren die meer wegen leidt deze methode niet in alle gevallen tot een onmiddellijke dood. Het dier heeft veel pijn als u het verkeerd doet. Zorg dat u direct kunt ingrijpen als het misgaat.

In het begin maakt het dier wilde en ongecontroleerde bewegingen. Houd uw vingers aan weerszijden van de nek. Controleer op al deze punten. U moet vaststellen of het dier echt dood is.

Vergassing

U vergast de dieren in een box. Deze moet voldoen aan de eisen die in EU-Verordening 1099/2009 staan. De gasbox moet bijvoorbeeld zo zijn gemaakt dat dieren zich niet kunnen bezeren. Het gas moet eerst de juiste concentratie bereiken. Daarna moeten de dieren nog minstens 3 minuten in de box blijven.

Eerst raakt het dier bewusteloos. Het dier maakt wilde, ongecontroleerde bewegingen met de poten of vleugels. In het begin is er nog ademhaling. Deze is onregelmatig. Het dier knippert niet met de ogen. Het dier maakt zelf geen geluid. Mogelijk komen er nog wel geluiden uit het lichaam. Na een tijdje beweegt het dier helemaal niet meer. Er is geen ademhaling en geen hartslag. Controleer op al deze punten. U moet vaststellen of het dier echt dood is. Dit is verplicht. Zorg dat u kunt ingrijpen als het misgaat.

Verbloeding

Verbloeding is een methode om een dier te doden. Bij deze methode snijdt u de slagaders in de hals van het dier door. Voer de handeling direct uit nadat u het dier bedwelmd heeft. Het dier mag niet meer bijkomen. Snijd de twee slagaders in de hals gelijktijdig door voor een snelle verbloeding. Zet de snede net achter de kaak van het dier. Ziet u dat het bloed niet goed doorstroomt?

Pithing

Pithing is een methode om een dier te doden. U past deze methode toe nadat u het dier bedwelmd heeft met een schietmasker en alleen als u zeker weet dat het dier bewusteloos is. U schuift een metalen of kunststof draad in het schietgat. Door de draad op en neer te bewegen en te draaien beschadigt u de hersenstam.

Voer de handeling direct uit nadat u het dier bedwelmd heeft. Het dier mag niet meer bijkomen. Gebruik een draad die lang genoeg is om de hersenstam te kunnen bereiken. De hersenstam zit vlak boven de nek. Beweeg de kin van het dier richting de borst.

Door pithing kan het dier heftig met zijn poten gaan bewegen. Bij runderen, schapen en geiten moet u de draad achterlaten in de kop. Er is geen ademhaling. De borst en buik bewegen niet. Als u uw hand voor de neus houdt, voelt u geen lucht. De pupillen van het dier zijn groot. Als u er met licht in schijnt, blijven ze groot. Als u het oog aanraakt is er geen enkele reactie. De oogleden gaan ook niet dicht. Controleer op alle punten. Dit is verplicht.

Stappenplan voor het Zelf Slachten van Pluimvee

In de onderstaande stappen leggen we uit hoe je te werk kunt gaan bij het zelf slachten van pluimvee. Er zijn meerdere mogelijkheden en meningen.

  1. Voorbereiding: Voordat je een kip gaat slachten is het aan te raden om de kip 12 uur voor het slachten niks meer te voeren. Zo kan de kip zijn maag als het waren reinigen. Hierdoor krijg je minder viezigheid tijdens het leeghalen van de kip! Het is ook handig om de kip geen stress te geven voor het slachten. Laat de kip de dag zelf dus met rust en creëer geen angst bij de kip. Een kip met stress smaakt anders dan een kip zonder stress.
  2. Bedwelming: Voor het slachten buiten een slachthuis is het verplicht om pluimvee eerst te verdoven (ook wel bedwelmen genoemd). Doe je dat niet is het strafbaar. Toch blijft de meest gebruikte methode voor de kleinere boeren het omdraaien met de hand of via een stroomschok. Een harde klap op het hoofd gaat namelijk niet altijd goed. Hier is veel ervaring en precisie voor nodig.
  3. Leegbloeden: Nadat de kip verdoofd is hang je het ondersteboven in een daarvoor bedoelde slachttrechter. Gebruik een scherp mes (want dat is een veilig mes) om de halsslagader aan beide kanten van de hals door te snijden. Je kunt ook direct de kop eraf snijden. Laat de kip volledig leegbloeden terwijl die in de slachttrechter hangt. De kip kan na het doorsnijden van de slagaders nog stuiptrekkingen vertonen, maar dat betekent verder niks. De kip zal geen pijn lijden.
  4. Veren Plukken: De veren van de kip plukken kan met de hand of een plukmachine. Verwarm de huid voordat je dit gaat doen. Dompel de kip kort in een bak met warm water van 60 graden. Dit maakt de veren losser, zodat het plukken een stuk makkelijker gaat. Slacht je vaker kippen dan is een plukmachine erg handig! Doe je het met de hand? Lukt het niet om de veren makkelijk uit de kip halen. Het plukken met de hand kan erg vermoeiend zijn en het duurt relatief lang. Pak hiervoor gemiddeld 20 minuten per kip als je wat ervaren bent en 30 minuten als je net begint. Extra tip: Als je gebruik maakt van een plukmachine is het slim om met een koude straal water in de ton of machine te spuiten. Hierdoor wordt de kip niet alleen schoon, maar de veren gaan er nog makkelijker af! Gebruik hiervoor wel een krachtige straal.
  5. Schoonmaken: Nadat je de kip mooi kaal hebt geplukt wordt het aangeraden om het dier op te hangen. Het is ook mogelijk om het dier uit te snijden op een vleesplank. Steek vervolgens het mes in de en trek het mes door tot aan de punt van de borst. Hierdoor ontstaat er een snede waar de hand in kan. Daarna haal je de maag, hart en lever uit de kip. Let goed op dat je de lever voorzichtig eruit haalt er is namelijk een mogelijkheid dat de galblaas klapt. Bij iedere stap moet je goed alles spoelen om het lekker fris te houden.

Overzicht van Toegestane Methoden per Gewicht

Hieronder een overzicht van de toegestane methoden voor bedwelming en doden, afhankelijk van het gewicht van het pluimvee:

Methode Gewichtslimiet Opmerkingen
Nek breken (handmatig) Tot 3 kg Alleen geschikt voor lichte dieren
Nek breken (met tang) Tot 5 kg Geschikt voor iets zwaardere dieren
Schietmasker Geen limiet Vergunning nodig voor munitie
Elektrische tang Geen limiet Elektroden moeten schoon en droog zijn

labels: #Kip

Zie ook: