Koen Vanmechelen (1965), een kunstenaar uit Sint-Truiden, heeft met zijn Cosmopolitan Chicken Project (CCP) een unieke kruisbestuiving van kunst, wetenschap en maatschappelijke thema's gecreëerd. Al twintig jaar lang fokt hij kippen en sinds 1999 staat dit project bekend als het Cosmopolitan Chicken Project. Vanmechelen gaat al kruisend op zoek naar de ultieme internationale kip, waarin genenmateriaal van alle andere kippensoorten van de wereld bijeengebracht zou worden.

Het Cosmopolitan Chicken Project

In 1998 startte de Belgische kunstenaar Koen Vanmechelen met The Cosmopolitan Chicken Project, een internationaal project waarbij hij via de kruising van nationale kippenrassen uit diverse landen op zoek gaat naar een hybride of kosmopolitische kip. De bedoeling is dat de kip de genen van alle kippenrassen ter wereld gaat meedragen. De kosmopolitische kip die gaat ontstaan wordt hiermee een metafoor voor de mondiale culturele en genetische smeltkroes.

Het project vormt voor de kunstenaar een manier om aandacht te vragen voor wederzijds begrip en voor het overschrijden van grenzen in de brede zin van het woord. Zelf verlegt hij met het project ook de grens tussen kunst en wetenschap. Het Belgische kippenras 'Mechelse Koekoek' en het Franse kippenras 'Poulet de Bresse' zijn als eerste gekruist in 2000.

Vanmechelen: ‘De vraag die tot het CCP leidde was een kip-ei-vraag over de domesticatie van de kip: kwamen zij indertijd naar ons toe? Of maakten wij de eerste move? Voor mij werd in het werk het antwoord duidelijk: de kip is op óns af gestapt, om betere kansen van overleven te hebben. Een paar jaar geleden heeft een wetenschapper in Uppsala aangetoond dat ’t ook echt zo gegaan is, 7500 jaar geleden. Met de kip kan ik dus een verhaal vertellen over domesticatie, identiteit en diversiteit. Alles is hybride, of zal het worden. Het is bijna een kwestie van overleven.

De Kip als Metafoor

De kip is voor Vanmechelen de metafoor voor een vitale samenleving. De kip heeft een plek gevonden in de diverse culturen, lijkt er zelfs een beetje op. Zo is Amerikaanse kip de grootste, heeft de Franse kip, de Poulet de Bresse, een rode kam, een wit lijf en blauwe poten (in de kleuren van de Franse vlag dus). De kip is aldus verweven met de lokale geschiedenis van de mens, maar toont ook het gebruik en het misbruik van de mens. Denk aan de doorgefokte industriekip. Er is dus een relatie tussen kip en mens ontstaan. Iedere kruising die Vanmechelen doet, inmiddels zijn er vijfentwintig generaties kippen, is een nieuw kunstwerk. Iedere generatie draagt meer genen, is sterker, vruchtbaarder, heeft een sterker immuunsysteem.

Dat is inmiddels wetenschappelijk bewezen. Daar heeft de mens profijt van. Zo heeft Vanmechelen een hele boerderij als kunstwerk in Ethiopië staan met een gekruiste kip, die van belang is voor de lokale bevolking. Het uiteindelijke doel is de kosmopolitische kip die de genen van alle kippenrassen ter wereld in zich draagt.

Vanmechelen: ‘Ik neem het oeroude kruisen en daarmee ga ik terug naar de essentie van waar wij als mens begonnen zijn.’ Jean-Jacques Cassiman, een geneticus aan de Universiteit Leuven, heeft van verschillende van Vanmechelens rassen het dna geïdentificeerd. Hij kon vaststellen dat de diversiteit inderdaad toeneemt en dat de nieuwe hybride rassen echt ‘beter’ zijn: ze leven langer, krijgen minder ziekten, zijn minder agressief. Vanmechelen had die ‘verbetering’ zelf ook al gezien: ‘Vanaf de zevende generatie zag ik dat allerlei kleuren, vormen en details van al die verschillende soorten die ik had gebruikt terugkeerden.

De Rol van de Kunstenaar

‘Ik ben geen wetenschapper en ik ben geen politicus, geen activist. Ik ben kunstenaar. Maar dat houdt wel in dat je als kunstenaar je stelling kunt maken. Ik moet natuurlijk de tools hanteren die een kunstenaar kan hanteren. Ik mag niet de Frankenstein zijn van de kunst, ik mag niet de nieuwe inventor zijn van een monster. Door een kip te transformeren van zijn macro tot zijn micro leg ik een heel essentiële weg af, door heel de maatschappij.

Labiomista: Een Mix van Leven

Labiomista (de mix van het leven), de plek waar Vanmechelen werkt, gesitueerd in Genk, is een plek die de overgang van cultuur naar natuur markeert. “In La Biomista ontmoeten cultuur en natuur elkaar, worden ze met elkaar verkneed en versmelten ze met elkaar, maar worden ze ook tegen elkaar uitgespeeld. Het doet ons nadenken over wat de natuur is, het is een grote vraag naar onze verhouding met het andere.

Magiels reflecteert daarop door te zeggen dat de natuur positieve effecten heeft op ons welzijn. “Hoe meer natuur hoe minder ziekteklachten en hoe hoger het welzijn. Wij leven in een verstedelijkte wereld, zijn gedomesticeerd. De mensheid is bezig een ‘cosmopolitan human’ te scheppen door globalisering. De genetische diversiteit zal toenemen. Labiomista ligt op de grens van een van de grootste natuurparken van Europa, grenst aan de revitaliserende braaklanden van de voorbije industriële revolutie. Daar wordt gebroed op de toekomst!

Tentoonstellingen en Projecten

Koen Vanmechelen presenteerde zijn werk op veel plaatsen, in en buiten Europa. Een tweede project waarin kunst en wetenschap mengen is The Walking Egg, een denktank met onder andere fertiliteitsspecialisten. Met de Cosmogolem, een houten reus staat symbool voor universele kinderrechten. Twee keer was Vanmechelens werk tijdens ARTZUID te zien: in 2011 de Cosmogolem en in 2013 Coming World C.C.P. | Inzicht C.C.P.

In Museum Het Domein in Sittard werd de tentoonstelling "This Is Not A Chicken" gehouden, waarbij het museum werd omgebouwd tot een artistiek-wetenschappelijk laboratorium. Hier presenteerde hij zijn MECC-project (Mushroom, Egg, Chicken, Camelids). Er kwam een dromedaris te wonen in de grote zaal en op de binnenplaats. De mest van dit dier wordt de grondstof voor een paddenstoelenkwekerij, ook in het museum. Deze paddenstoelen komen op het menu van de meest recente generatie binnen het Cosmopolitan Chicken Project: de Mechelse Sulmtaler. De eieren van deze kippen spelen ook een rol spelen binnen de tentoonstelling.

De Betekenis van het Project

Het ‘Cosmopolitan Chicken Project’ is in wezen een verhaal, een familieverhaal. Van telkens nieuwe kippenrassen die andere bevruchten. In elk hoofdstuk treedt in de vorm van een nationale kippensoort een nieuw land aan. Een installatie op locatie is veelal de broedplek. Bij voorkeur in het land van herkomst van de nieuw ingebrachte soort. Elke installatie is een nieuw stuk verhaal. Wat er tijdens het toonmoment gebeurt, is ook voor de kunstenaar telkens een niet te voorspellen sequens. Talloze verrassingen schrijven ongeplande hoofdstukken. Over de geboorte van een zwart kuiken bijvoorbeeld, of een soort die onverwachts monogaam blijkt te zijn, of een andere, nagenoeg infertiele, die door de combinatie met vers bloed haar potentie schijnt te herwinnen.

labels: #Kip

Zie ook: