Altijd al meer willen weten over de werking van een koffiezetapparaat? Grijp dan nu je kans. In dit blog leggen we zo simpel mogelijk de werking van verschillende soorten koffiezetapparaten uit. Filter koffiezetapparaten komen aan bod, maar ook volautomatische koffiemachines en espressomachines. Maar laten we eerst eens kijken hoe we aan die koffiezetapparaten zijn gekomen.

De Geschiedenis van Koffiezetapparaten

Koffie bestaat volgens de mensen die het kunnen weten al 1.500 jaar. In de 6e eeuw na Christus brouwden de Turken deze zwart-gouden drank al. Sinds die tijd is de mensheid continu op zoek geweest om betere methoden te vinden om koffie te zetten. Want één ding was al snel duidelijk: koffie is onmisbaar.

Heel lang werd koffie gezet door geroosterde koffiebonen te malen en te vermengen met water. Nog halverwege de vorige eeuw werd in veel huishoudens op deze manier koffie gezet in de vorm van boerenkoffie: een kan met koffie en water, die urenlang op de plattebuis kachel stond te pruttelen. Toch bestonden toen al de eerste koffiezetapparaten.

De eerste cafetières en percolators dateren al van voor de 19de eeuw. Begin 20ste eeuw werd de eerste commerciële espressomachine verkocht en werd het koffiefilter ontwikkeld door de Duitse huisvrouw Melitta Benz. Het eerste filter koffiezetapparaat dateert van 1954, ontworpen door Melitta, het bedrijf dat Melitta Benz had opgericht na het succes van haar papieren filters.

Zeventig jaar later bestaan al deze principes nog en zijn er in verbeterde versies veel verschillende koffiezetapparaten te koop. Wij bespreken de belangrijkste elektrische apparaten: het filter koffiezetapparaat, de volautomatische koffiemachine en het espressoapparaat.

Hoe Werkt een Filter Koffiezetapparaat?

Met een koffiezetapparaat met filter zet je op de ouderwetse manier koffie. Zo zet je in één keer een pot zwarte koffie voor jou en je visite. In dit artikel geven wij meer informatie over deze koffiezetapparaten. We leggen je uit wat filterkoffie is, hoe je koffiezet met een filter en welk apparaat het beste bij je past.

De naam filterkoffie komt van de techniek die je gebruikt bij het koffiezetten. Zo zet je koffie met een papieren of permanent filter. Hierover giet het apparaat heet water. De verse koffie druipt uit het filter recht in de koffiepot. Filterkoffie is aromatisch en rijk aan smaak, maar je moet er wel van houden. Hij smaakt minder intens dan een espresso. Zo zit er ook geen cremalaag op de koffie.

Het filter koffiezetapparaat heeft als groot voordeel dat je er snel een hele kan koffie mee kunt zetten. Dat gaat in een paar eenvoudige stappen:

  1. Je plaatst een filter in de filterhouder.
  2. Je vult het filter met gemalen koffie.
  3. Je vult het water reservoir.
  4. Je drukt op de startknop.

De Moccamaster kwam als beste uit onze filter-koffiezetapparaten test. Vergeet niet een kijkje te nemen bij onze favoriete filterkoffies.

Filter-koffiezetapparaat met ingebouwde bonenmaler

Zo simpel is het. Er zijn echter ook filter koffiezetapparaten met een ingebouwde bonenmaler. Daarmee zet je koffie van versgemalen bonen, wat een veel intensere smaak en aroma oplevert. Zo’n apparaat werkt als volgt:

  1. Je vult het bonenreservoir
  2. Je plaatst een filter in de filterhouder
  3. Je vult het waterreservoir.
  4. Je drukt op de startknop.

De bonen worden gemalen en de gemalen bonen komen terecht in het filter. Je kunt bij een filter koffiezetapparaat zelf bepalen hoe sterk je koffie wordt. Dat doe je door te variëren met de verhouding tussen de gemalen koffie en de hoeveelheid water. 8 gram koffie per kopje is een mooi uitgangspunt. Ook kun je veel of weinig koffie tegelijk zetten. De Philips Grind & Brew, een filterkoffiezetapparaat met ingebouwde bonenmaler, heeft een positieve beoordeling ontvangen in onze test. Hier schreven wij ook een review over.

Hoe Werkt een Volautomatische Koffiemachine?

In tegenstelling tot een filter koffiezetapparaat moet een volautomatische koffiemachine opwarmen. Je moet hem dus voor gebruik al aanzetten. Het opwarmen duurt meestal 1 of 2 minuten.

  1. Je zet het apparaat aan.
  2. Je vult het bonenreservoir.
  3. Je vult het waterreservoir.
  4. Je kiest de gewenste koffiespecialiteit.
  5. Het apparaat spoelt zichzelf vervolgens schoon.
  6. Dan maakt het apparaat in 30 tot 45 seconden 1 of 2 kopjes koffie.
  7. Na afloop spoelt het apparaat zichzelf opnieuw schoon.

De JURA S8, uitgeroepen tot beste volautomatische koffiemachine in onze test.

Deze stappen gelden voor zwarte koffiespecialiteiten als espresso, lungo of ristretto. Veel volautomatische koffiemachines hebben een ingebouwde melkopschuimer, waardoor je er ook specialiteiten als cappuccino of latte macchiato mee kunt maken. Afhankelijk van de uitvoering vul je daarvoor eerst het melkreservoir of plaats je het slangetje in een kan of pak met melk. Vervolgens maak je je keuze en het apparaat doet de rest. Het melksysteem moet je meestal wel zelf schoonspoelen.

Hoe Werkt een Espressomachine?

Met een espressomachine heb je zelf nog heel veel in de hand bij het zetten van je kopje koffie. Je bepaalt zelf hoeveel koffie je gebruikt en hoe hard je die aandrukt in de piston met de tamper. Zo zet je koffie zoals professionele baristas dat doen.

  1. Je zet het apparaat aan.
  2. Je vult het waterreservoir en het bonenreservoir (indien aanwezig).
  3. Je vult de piston met gemalen koffiebonen (automatisch of handmatig).
  4. Je drukt aan met de tamper.
  5. Je zet een kopje onder de uitloop.
  6. Je drukt op de startknop.

Er komt aardig wat kijken bij het zetten van de perfecte espresso, maar gelukkig hebben wij hier een uitgebreide handleiding voor geschreven.

Niet iedere espressomachine heeft een ingebouwde bonenmaler. Een losse bonenmaler of het gebruik van gemalen koffie zijn dan de opties, waarbij de eerste vanwege de versheid de voorkeur geniet.

Als je espressomachine een stoompijpje heeft kun je ook melkschuim maken voor cappuccino of latte macchiato.

Filterkoffie in een Espressoapparaat: Kan Dat?

Eén van de voordelen van een volautomatische espressomachine is dat de koffiebonen voor ieder kopje vers worden gemalen, met een aromatisch en smaakvol resultaat tot gevolg. Er kunnen echter ook momenten voorkomen waarop het makkelijker is om filterkoffie te gebruiken. Wat betekent dit? Kun je met een volautomatische espressomachine ook "ouderwets" koffiezetten, met gemalen koffie? Of zit er niets anders op dan de filterkoffie weg te geven, of zelfs weg te gooien? Dit hoeft gelukkig niet het geval te zijn. Verschillende volautomatische espressomachines hebben een apart reservoir voor gemalen koffie, zodat je ook met filterkoffie espresso en andere heerlijke koffiesoorten kunt maken.

Waarom filterkoffie in je espressoapparaat gebruiken?

Het eerste wat je jezelf waarschijnlijk afvraagt is: ‘Waarom zou ik mijn volautomatische espressomachine met filterkoffie gebruiken?’. Het gebruik van gemalen koffie biedt je de mogelijkheid om je koffieportefeuille verder uit te breiden, zonder hiervoor speciaal een filterkoffiezetapparaat aan te moeten schaffen. We geven je een aantal situaties waarin de aparte container goed van pas kan komen:

  • Het zetten van cafeïnevrije koffie: Een familielid of bekende komt op bezoek, maar drinkt geen cafeïnehoudende dranken na een bepaald tijdstip. Je wilt je visite natuurlijk niet zonder koffie laten zitten, dus doe je cafeïnevrije filterkoffie in je espressoapparaat. Zo zet je je gasten een kopje koffie voor waarvan ze ’s nachts niet wakker zullen liggen.
  • Smaken verschillen: De ene persoon houdt nou eenmaal meer van koffie dan de ander, en ook de voorkeur voor het type koffie kan uiteenlopen. Woon je samen met iemand die misschien wel de voorkeur geeft aan filterkoffie, terwijl jij niet zonder je dagelijkse versgemalen bakkie kunt? Dan zijn apparaten met een apart filterkoffie-reservoir de oplossing.
  • Experimenteren kun je leren: Wil je nieuwe bonen proberen, maar ook verzekerd zijn van een lekker kopje koffie bij het ontbijt? Vul het reservoir met goede kwaliteit filterkoffie, zodat je altijd een alternatief achter de hand hebt. Omgekeerd geldt hetzelfde: benieuwd naar een nieuwe boon, maar nog niet overtuigd genoeg om een hele zak aan te schaffen? Koop een kleinere hoeveelheid in gemalen vorm, en ontdek of het in de smaak valt.

Hoe gebruik je een volautomatisch espressoapparaat met gemalen koffie?

Dan het praktische deel: hoe maak je gebruik van gemalen koffie in een volautomatische espressomachine? In de meeste gevallen kun je het koffiepoeder via een aparte trechter of container toevoegen aan het apparaat. Zo hebben de Philips LatteGo machines een klepje direct naast de koffiebonen-container. Met behulp van een lepel kun je deze vullen met koffiepoeder.

Let op: Je kunt niet in elke volautomatische espressomachine filterkoffie gebruiken - informeer naar de mogelijkheden voordat je een machine aanschaft.

Met filterkoffie espresso maken gaat als volgt:

  1. Schakel de espressomachine in en selecteer op het display het gewenste kopje koffie, zoals een Espresso of Americano.
  2. Open het deksel van het aparte reservoir en giet een maatschepje gemalen koffie in de container boven op het apparaat. Sluit het deksel weer.
  3. Plaats een kopje onder het apparaat
  4. Houd vervolgens drie seconden het symbool voor de aromasterkte (koffieboon) ingedrukt. Vervolgens licht de indicator voor gemalen koffie (koffielepel) op en begint de startknop te knipperen.
  5. Druk op de startknop en de Philips espressomachine bereidt de gewenste koffie met de gemalen koffie uit de container.

Het blijft een secondaire functie van het apparaat, dus zoals we al eerder benoemden: je kunt maar één kop koffie zetten; daarna zul je de container moeten aanvullen met de gewenste filterkoffie en het bovenstaande proces opnieuw doorlopen. Onze volautomatische espressomachines bereiden een heerlijk kopje koffie met versgemalen bonen, maar kunnen ook prima espresso maken met filterkoffie. Mocht er zich toch een keer een situatie voordoen waarbij het gebruik van filterkoffie noodzakelijk is, dan weet je nu dat ook dit geen probleem is.

De Werking van een Koffiemachine: Meer Details

Een koffiemachine verwarmt water tot net onder de 100°C, stuwt dit via een stijgbuis naar de gemalen koffie en onttrekt smaak en aroma tijdens extractie. De werking van een koffiemachine kan per type wel verschillen. Zo werkt het standaard koffiezetapparaat met een verwarmingsplaat, maar volautomatische koffiemachines maken gebruik van een zetgroep waarmee de koffie gelijk in de beker wordt geschonken.

In het kort:

  • De koffiemachine verwarmt water en duwt het via een buis naar de gemalen koffie.
  • Het proces van het zetten van koffie begint in het waterreservoir van het koffiezetapparaat.
  • Door het waterreservoir te vullen met water kun je de sterkte van de koffie bepalen.

Van waterreservoir tot stijgbuis

Wanneer het reservoir gevuld is, dan kun je het water verwarmen tot een temperatuur van net onder 100 graden. Een professionele barista weet dat het water iets onder het kookpunt moet zijn en ongeveer 95 graden moet worden. Dit is vooral belangrijk als je gebruik maakt van een professionele koffiemachine.

Door het verwarmen van het water ontstaat stoom. De stoom duwt als het ware het verwarmde water door een stijgbuis. De stijgbuis is een pijp of buis die het verwarmde water vanuit het waterreservoir naar het filter met de gemalen koffie stuurt. De stijgbuis is eigenlijk een doorvoer route om de koffie op de juiste plaats van extractie te brengen. Niet alle koffiezetapparaten hebben een stijgbuis. Bij een espressomachine wordt het water onder een hoge druk door fijn gemalen koffie geperst. Dit wordt meestal door een pomp gedaan die druk uitoefent op het water.

Extractie en opvang

De gemalen koffie bevindt zich in een filter. Deze is meestal bovenop de opvangkan of het karaf geplaatst. Door het hete water te mengen met gemalen koffie, vindt er extractie plaats. Dit extractieproces zorgt ervoor dat de smaak en aroma’s uit de koffie worden onttrokken.

Als laatste wordt de koffie in een opvang-kan gedruppeld. Daarom wordt koffie uit een koffiezetapparaat ook wel druppelkoffie genoemd. De koffiekan staat op een elektrische warmteplaat die de koffie warm houdt. Hierdoor blijft de temperatuur en dus ook de smaak van de koffie goed. Sommige koffiemachine plaatsen de koffie ook gelijk in een beker. Hiervoor is er geen verwarmingsplaat nodig om de koffie warm te houden. Dit zorgt er wel voor dat de koffie erg vers proeft en dat de aroma van de espresso dus goed de proeven is.

Koffiemachine met Bonen

In de essentie verschilt een koffiemachine met bonen niet van een regulier koffiezetapparaat. Het grote verschil is dat de koffie gemalen wordt vlak voor het zetten van de koffie. Dit zorgt ervoor dat de aroma’s beter te proeven zijn.

Let op: Een koffiezetapparaat met bonen werkt iets anders dan een standaard koffiezetapparaat. Wanneer de koffiemachine wordt aangezet dan worden de bonen via het bonenreservoir naar de ingebouwde koffiemolen geleid. Hier worden voor de extractie de koffiebonen gemalen. In sommige gevallen moet de koffie ook extern worden gemalen, dit is vaak het geval bij halfautomatische koffiemachines. Dit gebeurt door een koffiemolen; ook wel koffie grinder genoemd. Deze molen doet niks anders dan de koffiebonen malen naar koffie in poeder vorm.

Een koffiemachine met bonen kan de koffie ook goed doseren. Dit betekent dat de machine zelf kan bepalen hoeveel water bij de koffie moet worden gemengd. Ook kan de gebruiker de machine afstellen door de sterkte van de koffie hoger of lager te maken. Dit kan gedaan worden door de maalgraad van de machine af te stellen. Door zelf te proeven kun je bepalen welke maalgraad jij geschikt vindt. Bij elke soort koffieboon is weer een andere maalgraad nodig om de beste kwaliteit te garanderen. In het geval van een bonen koffiemachine hoef je dus geen rekening te houden met hoeveel koffie je in het filter doet. De machine kan dit zelf doseren. Hierdoor krijg je vaak een veel consistentere smaak van de koffie.

Onderhoud en Schoonmaak

Het is belangrijk om een koffiemachine goed schoon te maken. Een koffiemachine schoonmaken kun je op verschillende manieren doen. Dit is sterk afhankelijk van het soort koffiemachine die je hebt. Bij een volautomatische machine kun je met een automatisch reiniging-programma de machine schoonmaken. Bij een regulier apparaat kun je gebruik maken van een doek met warm water. Door het filter uit de machine te halen en de koffiekan los te halen krijg je ruimte om de onderdelen van het apparaat schoon te maken.

Een koffiemachine schoonmaken is een taak die vaak onderschat wordt en grote gevolgen kan hebben. Door het niet goed schoonmaken van een machine kan de machine eerder stuk gaan en kan de smaak van de koffie achteruit gaan.

Naast het schoonmaken moet een machine ook onderhouden worden. Met name bij professionele koffiemachines is onderhoud cruciaal. Bij een regulier koffieapparaat kun je overwegen om geen onderhoud te doen en een nieuwe te kopen wanneer de oude versleten is. Een professionele machine heeft wel onderhoud nodig. Dit komt, omdat de machines vaak duur in aanschaf zijn en het erg duur is om deze continu opnieuw te kopen. Door jaarlijks een revisie te laten doen kun je problemen aan de machine in de toekomst voorkomen. Hierdoor verminder je de kans op onverwachte storingen, verbeter je de smaak van de koffie en verleng je de levensduur van de machine.

Veelgestelde Vragen

Kun je bij jouw koffiezetapparaat de sterkte instellen?

Antwoord: Bij een gewoon filter koffiezetapparaat is de sterkte niet op het apparaat instelbaar. Dat kan als het koffiezetapparaat een warmhoudplaat heeft of een thermoskan.

Moet je een koffiezetapparaat ontkalken?

Antwoord: Dat is het zeker. Maak het apparaat regelmatig schoon. Het is verstandig om je koffiezetapparaat na ongeveer 60x koffiezetten te ontkalken. Doe dit vaker als er veel kalk in het water zit of als je vaak koffie zet. Sommige koffiezetapparaten geven zelf aan als ontkalken nodig is. Je kunt het apparaat ontkalken met een speciaal ontkalkingsmiddel voor koffiezetapparaten of met schoonmaakazijn.

Moet je een nieuw koffiezetapparaat schoonmaken voor gebruik?

Antwoord: Het is verstandig om het nieuwe koffiezetapparaat, vóór het eerste gebruik van binnen te reinigen. Doe dat zoals is aangegeven in de handleiding. Let op: Gebruik voor het reinigen van het apparaat altijd koud water.

Zijn er koffiezetapparaten met een timer?

Antwoord: Ja, er zijn koffiezetapparaten met een timer. Daarmee kun je op elk tijdstip van de dag een kan koffie klaar hebben.

Hoeveel koffie heb je nodig per kopje?

Antwoord: Inventum heeft een maatschep die is afgestemd op de smaak van de gemiddelde consument. 1 afgestreken maatlepel is de hoeveelheid gemalen koffie voor 1 kop koffie.

Wat moet je doen als het apparaat niet goed werkt?

  • Controleer of er niet te veel water in het reservoir zit.
  • Maak je koffiezetapparaat goed schoon. Het is verstandig om je koffiezetapparaat na ongeveer 60x koffiezetten te ontkalken.
  • Heb je het apparaat net ontkalkt? Spoel het nog een aantal keer goed na.

Wat moet je doen als de koffie niet goed doorloopt?

Antwoord: Dat komt meestal omdat het papieren filter is dubbelgevouwen of gekanteld. Kijk of het papieren filter is dubbelgevouwen of gekanteld.

labels:

Zie ook: