Na een avondje stappen kan het zomaar gebeuren dat we op een van deze donkere dagen met een kater rondlopen. Er wordt van een kater gesproken als er een ziek gevoel is ontstaan na het drinken van een (ruime) hoeveelheid alcohol.

Wat is een kater eigenlijk?

Na het drinken van alcohol heeft het lichaam enige tijd nodig om de alcohol af te breken (ongeveer anderhalf uur per standaard glas). De afbraak van alcohol vindt plaats in de maag en lever. Alcohol wordt in het lichaam in twee stappen afgebroken met behulp van verschillende enzymen (hulpstoffen). Dit komt omdat een kater onder meer wordt veroorzaakt door de stoffen die vrij komen, door de afbraak van alcohol in het lichaam.

Oorzaak van een kater

Een kater treedt acht tot twaalf uur na het drinken van alcohol op. De volgende factoren spelen een rol bij het ontwikkelen van een kater:

  • Waterhuishouding van je lichaam: Alcohol zorgt ervoor dat er veel water wordt uitgeplast, waardoor uitdroging ontstaat.
  • Aceetaldehyde (ALDH): Eerst wordt alcohol (ethanol) omgezet in aceetaldehyde met behulp van het enzym alcoholdehydrogenase (ADH). Daarna wordt aceetaldehyde omgezet in azijnzuur. Voor deze stap is ook een enzym nodig: aldehydedehydrogenase (ALDH).
  • Als je veel alcohol hebt gedronken, kan de tweede stap in de alcoholafbraak vertraging oplopen door verzadiging van ALDH. Het gevolg is dat het tussenproduct aceetaldehyde zich ophoopt in je lichaam. Bij een overmatige hoeveelheid alcohol maakt het lichaam gebruik van een tweede systeem voor de afbraak van alcohol. Dit systeem bevindt zich in de lever.
  • Irritatie van de maag: Met name het slijmvlies van de maag kan geïrriteerd raken door de alcohol.
  • Toegevoegde stoffen aan drankjes: Er zijn verschillende soorten alcohol. Ethylacohol is de meest bekende. Terwijl zogenoemde foezelacoholen het effect van een kater juist versterken.
  • Persoonlijke omstandigheden: Niet iedereen kan drank even goed verdragen. Vermoeidheid, stress, maar ook gewenning van drank kunnen invloed hebben op de mate van de kater.

Symptomen van een kater

Symptomen van een kater zijn bij iedereen verschillend en zijn niet altijd allemaal aanwezig. Ook kan de ernst van de kater per keer verschillen, ondanks dat de hoeveelheid drank niet anders is. Mogelijke symptomen zijn:

  • Slap, moe en futloos gevoel.
  • Een droge mond en (na)dorst gevoel door uitdroging.
  • Hoofdpijn.
  • Gebrek aan concentratie.
  • Overgevoeligheid voor prikkels en trillerig gevoel door de aceetaldehyde.
  • Misselijkheid, buikpijn en braken door irritatie van de maag.

Misverstanden over katers

Omdat niemand zin heeft in een kater, doen er heel wat goedbedoelde - maar niet zo effectieve - anti-kateradviezen de ronde.

Vier veelgehoorde misverstanden

  1. Misverstand 1: Alles door elkaar drinken vergroot de kans op een kater

    Dat is nooit aangetoond. Het gaat om de hoeveelheid alcohol die je nuttigt. Heb je de neiging om veel te drinken, dan kan het helpen om met sterk te beginnen. Dat zit zo: neem je eerst een stevige cocktail en ga je daarna over op bier, dan heb je de neiging om minder snel door te drinken. Omgekeerd kan je alcoholinname versnellen als je van licht alcoholisch naar zwaar alcoholisch overstapt.

  2. Misverstand 2: Een paracetamol voor het slapen gaan vermindert de klachten

    Dit is geen aanrader. Het helpt maar een paar uur, en is dus waarschijnlijk al uitgewerkt voordat je wakker bent. Een grote hoeveelheid paracetamol kan bovendien je lever frustreren, en die heeft het toch al zo druk. De combinatie van alcohol en paracetamol is namelijk slecht voor je lever en nieren. Wil je toch iets innemen tegen de hoofdpijn, neem dan bij het opstaan liever een aspirine of ibuprofen.

  3. Misverstand 3: Het helpt om 's ochtends verder te gaan met drinken

    Niet doen. Je krijgt namelijk de meeste katerklachten (hoofdpijn, misselijkheid) op het moment dat er geen alcohol meer in je bloed zit. Door 's ochtends weer te gaan drinken, stel je dit moment alleen maar uit.

  4. Misverstand 4: Koffie helpt niet tegen een kater

    Je vochtgehalte aanvullen tijdens het drinken van alcoholische dranken of bij een kater is belangrijk. Dit kan met water, maar bijvoorbeeld ook met dranken die cafeïne bevatten, zoals koffie en thee. Er wordt vaak gedacht dat cafeïne vochtafdrijvend is, maar dit blijkt niet zo te zijn. Koffie vult dus ook je vochtgehalte aan. Zeker als je hebt overgegeven, is het van belang dat je voldoende vloeistof binnenkrijgt.

De Rol van Koffie bij een Kater

Elke ochtend een kop koffie hoort voor velen van ons bij de dagelijkse ochtendroutine. Ook als je de vorige avond nét iets te diep in het glaasje hebt gekeken. Voel jij je na die kop koffie ook altijd een stukje beter, zelfs als je een kater hebt? Metro sprak met Judith Noijen, senior preventiedeskundige bij Jellinek, over het effect van een kop koffie als je een kater hebt.

„Ik hoor vaker dat mensen denken dat koffie helpt tegen een kater”, vertelt Noijen. „Maar ik moet deze mensen helaas teleurstellen: er bestaat geen wondermiddel tegen een kater. Het feit dat je een kater hebt, heeft volgens Noijen volledig te maken met de hoeveelheid alcohol in jouw bloed. Alcohol werkt namelijk vochtafdrijvend, waardoor je iets uitgedroogd raakt. Er is volgens Noijen niets dat je kunt doen om alcohol sneller af te breken, en dat is nou juist waar mensen zo vaak naar op zoek zijn.

„Mensen willen de alcohol sneller uit hun lijf hebben, omdat ze zich dan beter zouden voelen. Zoiets bestaat gewoon niet. De beste remedie is toch echt minder, of helemaal niet drinken. Is koffiedrinken als je een kater hebt dan een slecht idee? Dat valt volgens haar wel mee. Koffie bevat natuurlijk ook gewoon water. Als je je vochthuishouding weer op peil wilt brengen, dan kan koffie daar bij helpen. Koffie zou ook vochtafdrijvend werken, maar dat valt eigenlijk heel erg mee. Daarnaast benoemt Noijen ook het mentale effect van een kop koffie drinken.

„Als je je moe, misselijk of draaierig voelt van de dag ervoor, dan voel je je ook mentaal niet zo lekker. Voor sommige mensen helpt een kop koffie drinken, omdat ze dat koppelen aan meer energie en zich goed voelen. Op die manier kan het mentaal misschien wél een positief effect hebben, maar dat heeft dus niet zozeer met de cafeïne in koffie te maken.

Koffie geeft je een oppepper. Koffie werkt bloedvatvernauwend en gaat dus het bloedvatverwijdende effect van alcohol tegen. Maar die vernauwende werking van koffie kan echter wel hoofdpijn opleveren.

Wat helpt dan wel tegen een kater?

  • Drink veel water: Alcohol zorgt er namelijk voor dat je vocht tekort komt en daarom is het zaak om dit zo snel mogelijk weer aan te vullen.
  • Eet iets: Het eten van koolhydraten zoals in brood, pasta en aardappelen helpt om de bloedsuikerspiegel weer op gezond niveau te krijgen na het drinken van alcohol. Eieren zitten namelijk boordevol hardwerkende aminozuren zoals cysteïne en taurine. Taurine verhoogt je leverfunctie en zorgt ervoor dat je minder kans krijgt op een leveraandoening door de nadelige effecten van alcohol. Cysteïne breekt de stoffen af die vrijkomen bij de lever na het drinken, waardoor je later op de dag minder hoofdpijn zult krijgen.
  • Neem paracetamol: Heb je veel last van hoofdpijn, buikpijn of maagpijn? Dan kan een paracetamol helpen.
  • Rust uit: Zo zorgt één glas alcohol er al voor dat je slechter slaapt.

Voedingsmiddelen die je beter kunt vermijden bij een kater

  • Sinaasappelsap: Zure citrusvruchten zoals sinaasappels en grapefruit kunnen je maag, die al geïrriteerd is door de drank, nog meer irriteren.
  • Nog meer alcohol: Meteen weer gaan zuipen in de ochtend is niet de oplossing voor een kater.
  • Vet eten: Een vette maaltijd kun je beter mijden omdat gebakken of gefrituurd voedsel de maag kan irriteren.

Anti-Katermiddelen en Voedingssupplementen

Er bestaan veel verhalen over voeding en voedingsmiddelen die zouden helpen tegen een kater. Je kunt zelfs speciale anti-katermiddelen kopen. Wetenschappers hebben onderzocht of bepaalde voeding en voedingssupplementen kunnen helpen bij een kater. Zij vonden dat sommige stoffen inderdaad een effect kunnen hebben op de kater. Bijvoorbeeld: voeding met veel vitamine B3 (niacine) en zink kan ervoor zorgen dat de alcohol sneller uit het lichaam verdwijnt.

De stof cysteïne kan ervoor zorgen dat misselijkheid, hoofdpijn, angst en stress van de kater minder wordt. Of deze stoffen echt werken en of ze bij iedereen werken is niet zeker. Dit komt omdat ieder lichaam anders is. En of de stoffen ook werken als je ze in voedingssupplementen neemt, is ook onzeker.

Stof Mogelijke Effecten
Vitamine B3 (Niacine) Kan ervoor zorgen dat de alcohol sneller uit het lichaam verdwijnt.
Zink Kan ervoor zorgen dat de alcohol sneller uit het lichaam verdwijnt.
Cysteïne Kan misselijkheid, hoofdpijn, angst en stress van de kater verminderen.

labels:

Zie ook: