Jaarlijks wordt er per persoon gemiddeld zo'n 148 liter koffie gedronken. Al sinds het ontstaan van koffie buitelen gebruikers over elkaar heen met theorieën over de voor- en nadelen van de cafeïnerijke drank. Naar de gevolgen van koffie en koffiegebruik wordt al jarenlang onderzoek gedaan. Vooral het belangrijkste bestanddeel, cafeïne, is daarbij onderwerp van discussie.

De Voordelen van Koffie

Buiten de cafeïne worden er ook nog voordelen aan koffie in het algemeen toegeschreven. Zo beschermt het de hersenen tegen veroudering, remt het de vorming van bloedstolsels en verlaagt het cholesterol. Koffie voorziet je lichaam net als andere dranken van vocht. Het drinken van 2 tot 4 koppen koffie per dag hangt samen met een ongeveer 10% lager risico op hartziekten en een ongeveer 10% lager risico op een beroerte. Daarnaast is er sterk bewijs dat het drinken van 5 koppen koffie per dag in vergelijking tot geen koffie drinken samenhangt met een 30% lager risico op diabetes type 2. Dit laatste verband is vergelijkbaar voor koffie met cafeïne en decaf. Het American Institute for Cancer Research/World Cancer Research Fund (AICR/WCRF) concludeerde in 2018 juist dat het drinken van koffie het risico op lever- en baarmoederkanker verlaagt.

Cafeïne zorgt voor scherpte en energie en dat is erg handig tijdens trainingen, die als doel hebben vet te verbranden. Cafeïne helpt bovendien spierpijn te onderdrukken en verkleint de kans op huidkanker.

Door het drinken van koffie krijg je ook wat vitamines en mineralen binnen, zoals vitamine B en magnesium.

Hoe beter de koffie gefilterd, hoe gezonder, want hoe minder cafestol erin zit. Gefilterde koffie zonder suiker staat in de Schijf van Vijf.

De Nadelen van Koffie

Het maakt koffie allemaal geen wondermiddel, want er kleeft wel een belangrijk nadeel aan het gebruik ervan. Iedereen die meer dan drie koppen koffie per dag drinkt en daar opeens mee stopt, zou de gevolgen moeten merken. Hoofdpijn en concentratieproblemen zijn de meest gebruikelijke klachten.

Sommige mensen zijn gevoelig voor koffie, of beter gezegd voor cafeïne. Zeker in de avond kan dat als minder prettig worden ervaren en zelfs leiden tot slapeloosheid, oorsuizen of duizeligheid.

Cafeïne zorgt voor een versnelde hartslag en ademhaling en een verhoging van de lichaamstemperatuur. Met andere woorden: het verhoogt het energieverbruik en zorgt ervoor dat er sneller vetten in de bloedbaan worden gelanceerd. Te veel cafeïne kan zorgen voor rusteloosheid, hoofdpijn en slaapproblemen.

Koffie beïnvloedt wel de opname van de spoorelementen ijzer, zink, mangaan en chroom, en zorgt voor wat meer verlies van calcium via de urine, maar dit is niet zo groot dat ze leiden tot een tekort. Koffie kan de opname verminderen.

Op koffie kan een licht tot donkerbruin laagje liggen. Dit schuimlaagje, ook wel crema genoemd, bestaat uit een mengsel van gas- en waterdampbelletjes, hele kleine oliedruppeltjes, met nog andere stofjes die in de koffie zitten zoals delen van de cellen van de koffiebonen, suikers, zuren, eiwitten en cafeïne.

In kleine hoeveelheden kan cafeïne je alertheid en concentratie verhogen, en je sportprestaties verbeteren. In grote hoeveelheden kan vooral cafestol in koffie het LDL-cholesterol, ook wel het slechte cholesterol genoemd, verhogen. Een teveel aan LDL-cholesterol in je bloed blijft plakken aan de binnenkant van je bloedvaten. Dat vergroot de kans op bijvoorbeeld een hartaanval of beroerte.

In koffie zit een kleine hoeveelheid van de stof acrylamide. Bij dierstudies is aangetoond dat acrylamide schadelijk is. Bij mensen kan een hogere inname van de stof mogelijk schadelijk zijn. Tijdens het roosteren van koffiebonen ontstaat acrylamide. De hoeveelheid acrylamide die in de koffie zit die je drinkt, hangt af van hoe de koffiebonen gebrand worden, de soort koffie, de methode waarop de koffie gezet is en de hoeveelheid water die is gebruikt bij het zetten van de koffie.

Gebruik water uit loden leidingen zo min mogelijk of niet voor eten en drinken, ook niet voor het zetten van koffie. Door loden waterleidingen kun je namelijk te veel lood binnenkrijgen. Het advies voor zwangeren is om niet meer dan 2 koppen cafeïnevrije koffie te drinken op een dag.

Koffievarianten en hun effecten

De smaak van koffie hangt af van onder andere de soort koffiebonen, bijvoorbeeld Robusta- en Arabicabonen, de kwaliteit van de bonen, het brandproces en hoe fijn de bonen gemalen worden. Ook de manier waarop je koffie zet heeft veel invloed op de smaak.

Bijvoorbeeld de gebruikte koffieboonsoort: in koffie van Robustabonen zit 2 tot 3 keer zoveel cafeïne dan in koffie van Arabicabonen. Ook de zetmethode, hoe sterk de koffie is gezet en de grootte van de kop hebben invloed.

Cafeïnevrije koffie, ook wel decaf genoemd, is niet helemaal cafeïnevrij. Het bevat nog ongeveer 3 milligram cafeïne per kopje (125 milliliter). In koffievervangers, zoals Bambu, zit geen cafeïne. Meestal zijn ze gemaakt van geroosterde en gemalen cichoreiwortel, eventueel met zetmeelstroop, geroosterd voorgekiemd graan of mengsels van deze grondstoffen.

Gefilterde koffie zonder suiker staat in de Schijf van Vijf. Zit er geen filter dan blijft de cafestol achter in het filter, en is dit de gezondste keus. Er zit meer cafestol in koffie van koffiepads, koffie uit een percolator en oploskoffie. De hoeveelheid cafestol in koffie wordt bepaald door de zetmethode en in welke mate de koffie is gefilterd.

Robusta bonen bevatten bijvoorbeeld meestal meer acrylamide dan Arabica bonen. Oploskoffie poeder en vooral koffievervangers, die meestal bestaan uit een mengsel van granen en cichorei, bevatten gemiddeld meer acrylamide dan gemalen koffiebonen.

Aanbevelingen voor koffieconsumptie

Hoeveel koffie je gemiddeld kunt drinken op een dag hangt onder andere af van de manier waarop deze is gezet. Een aantal kopjes gefilterde koffie (zowel met als zonder cafeïne) per dag past in een gezond voedingspatroon. Neem vanwege de cafeïne, naast 3 kopjes groene of zwarte thee op een dag, niet meer dan 5 kopjes koffie per dag (1 kopje is 125 milliliter).

Neem geen kookkoffie, ook wel Turkse of Griekse koffie genoemd. Er is een advies om minder koffie te drinken, afhankelijk van de soort koffie.

Drink niet te laat op de dag koffie als je gevoelig bent voor de effecten van cafeïne. Vooral niet vlak voordat je gaat slapen, het kan bijvoorbeeld invloed hebben op slaap.

Als je verpakte koffie koopt: let erop dat de verpakking vacuüm is. Bewaar het product droog en goed afgesloten. Koffie wordt vaak puur gedronken, eventueel met melk en/of suiker. Probeer het eens op een andere manier, bijvoorbeeld met een snufje cacao of kaneel direct op je bakje gestrooid of in de koffiefilter. Of drink je het eens met kokosmelk en/of chai kruiden.

Alternatieven voor Koffie

Mensen die geen koffie willen drinken, maar wel van de voordelen van cafeïne willen profiteren, kunnen ook thee of cola nemen. Ook nu geldt: drink met mate, want te veel cola levert te veel suiker op. En dat maakt het juist lastig om je te concentreren.

Er zijn ook natuurlijke energiedranken die je kunt maken met ingrediënten die je thuis hebt. Zo kun je kiezen voor vers geperst fruitsap en smoothies, waarvan bekend is dat het de energie verbetert. Je kunt ook energie krijgen door het eten van gezonde snacks, zoals noten, zaden, granen, fruit, groenten en volkoren producten.

Eerlijke Handel en Duurzaamheid

Diverse koffiesoorten worden op de markt gebracht volgens de normen van eerlijke handel. Eerlijke handel zorgt ervoor dat boeren uit arme landen een eerlijke prijs krijgen voor hun product. Deze koffie is herkenbaar aan het keurmerk Fairtrade en ook het Rainforest Alliance keurmerk houdt rekening met de arbeidsomstandigheden.

Koffie heeft een lage belasting op het milieu. Het drinken van kraanwater is het meest duurzaam. Het verwarmen of koken van het water voor het maken van koffie heeft meer impact op het energieverbruik.

Samenvatting van Voordelen en Nadelen

Voordelen Nadelen
Beschermt de hersenen tegen veroudering Kan leiden tot slapeloosheid en nervositeit
Remt de vorming van bloedstolsels Kan de bloeddruk verhogen
Verlaagt het cholesterol Kan de opname van bepaalde mineralen verminderen
Verlaagt risico op hartziekten en beroerte Bevat cafestol, dat LDL-cholesterol kan verhogen
Verlaagt risico op diabetes type 2 Bevat acrylamide, een mogelijk kankerverwekkende stof
Verlaagt risico op lever- en baarmoederkanker Kan verslavend zijn
Verbetert alertheid en concentratie Kan leiden tot ontwenningsverschijnselen

Zoals alles, moet dus ook het drinken van koffie met mate gebeuren.

labels:

Zie ook: