Misschien heb je gehoord dat als je de dag begint met koffie - zonder eerst iets te eten - dat schadelijk kan zijn voor je maag, maar klopt dat wel? Dit is wat de experts te zeggen hebben.

De Effecten van Koffie op een Lege Maag

Eerst het goede nieuws: koffie drinken op een lege maag is meestal geen groot probleem. Onze magen kunnen meer aan dan je zou denken. Sterker nog, koffie is al heel lang onderdeel van onze ochtendroutine en heeft zelfs een aantal gezondheidsvoordelen.

Maar dat geldt helaas niet voor iedereen… Bij sommigen veroorzaakt het ongemakken zoals buikpijn. Koffie bevat cafeïne (dé reden waarom we het zo graag drinken) en fenolen; stofjes die het zuur in onze magen beïnvloeden. Cafeïne stimuleert bijvoorbeeld de productie van gastrine, een hormoon dat de uitscheiding van maagzuur bevordert. Handig, want dat bevordert de vertering, maar het maakt de maag ook zuurder.

Het is dus duidelijk dat onze magen zuur nodig hebben bij het verteren van voedsel. Koffie is eigenlijk niet veel zuurder dan dit maagzuur, dus onze magen zijn er meestal tegenop gewassen. Toch kan een enkele koffiedrinker last krijgen van een kop koffie op een lege maag. Ze kunnen zich opgeblazen voelen, hun bovenbuik doet zeer, en misselijkheid ligt op de loer.

Sla niet direct alarm, want dit betekent niet dat koffie slecht voor je is. Je maag kan het prima aan, alleen het voelt misschien wat minder aangenaam. Onderzoek laat zien dat koffie een deel van onze maag, de zogenaamde onderste slokdarmsfincter, te veel kan laten ontspannen. Hierdoor kan voedsel omhoog worden gestuwd waardoor je last krijgt van brandend maagzuur.

Wat te doen bij Oncomfortabele Gevoelens

Mocht je daar last van hebben, dan kun je proberen eerst een klein beetje te ontbijten. Eten kan namelijk helpen om de effecten van het zuur te verminderen, en werkt als een soort buffer die het zuur van de koffie opneemt. Ook een scheutje (opgeklopte) melk in de koffie of donkerder gebrande koffie kan helpen de pH-levels te verlagen.

Als koffie je toch dwarszit, kun je overwegen om thee te drinken of voor een decaf koffie te kiezen. Omdat er minder tot geen cafeïne inzit, zijn ze ook minder zuur en daarmee zachter voor je maag. Koffie op een lege maag is dus niet slecht of schadelijk, maar kan wel in een enkel geval voor ongemakken zorgen.

Aanbevelingen van het Voedingscentrum

Koffie zonder suiker staat in de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum. Zwarte koffie bevat minder dan 1 kcal per 100 ml. Afhankelijk van het soort koffie is het advies er maximaal 1 tot 4 kopjes per dag van te drinken. Het gezondst is filterkoffie. Hoe beter de koffie namelijk is gefilterd, hoe minder van de stoffen cafestol en kahweol erin zit. Deze stoffen verhogen het LDL-cholesterol.

Een teveel aan LDL-cholesterol in uw bloed blijft plakken aan de binnenkant van de bloedvaten. Dat vergroot de kans op bijvoorbeeld een hartaanval of beroerte. Van koffie uit een cafetière wordt daarom aangeraden er slechts 1 kop per dag van te drinken.

Vanwege de gunstige eigenschappen, zoals een verbeterde concentratie en het tegengaan van vermoeidheid is het volgens het Voedingscentrum een prima drankje om de dag mee te starten. Wel reageert iedereen anders op (de cafeïne in de) koffie.

Maag-darm-leverarts Paul Boekema heeft onderzocht wat de effecten van koffie op het maag- en darmstelsel zijn. Daarbij zijn vrijwel geen negatieve effecten ontdekt. Ook heeft hij geconstateerd dat koffie op de lege maag niet schadelijk is voor het maagslijmvlies. Het vlies is bestand tegen maagzuur en koffie kan het dan ook makkelijk hebben. Wel is aangetoond dat koffie in tegenstelling tot bijvoorbeeld water of thee de darmen licht kan stimuleren.

Of koffie voor u wel of niet een goede optie is om op de lege maag te drinken is vooral heel persoonlijk. Ondanks dat het niet bewezen is dat het klachten kan geven kan dat voor u wel gelden en dan kunt u beter naar een alternatief zoeken. Of pas een kop nemen als u wat gegeten heeft.

Cortisol en Koffie: Het Beste Tijdstip om te Drinken

Volgens gewichtsconsulente en afslank- en vitaliteitscoach Esther Hurioglu is het vanwege een andere reden verstandig om pas rond 10.00 uur de 1e kop te drinken. Tegenover Linda Magazine legt zij uit dat cafeïne de werking van cortisol kan verstoren. Dit stresshormoon regelt onder andere het waak- en slaapritme en piekt tussen 8 en 9 uur ’s ochtends, om u wakker te laten worden.

“Als je de balans verstoort door meteen een kop koffie te drinken, reageert je lichaam op den duur minder op cortisol. Dan heb je uiteindelijk steeds meer cafeïne nodig om wakker te worden”, aldus de consulente.

Onderzoek heeft echter wel laten zien dat je het beste een kop koffie zou kunnen nemen als het hormoon cortisol in je lichaam laag is. Door koffie te drinken wanneer je cortisolgehalte hoog is, zou je namelijk cafeïnetolerantie kunnen ontwikkelen.

Het hormoon cortisol stimuleert de alertheid en regelt de interne klok in het lichaam. Van nature is het cortisolgehalte hoog na het ontwaken en kan het tot een uur daarna hoog blijven, met een piek tussen acht en negen uur 's morgens.

Volgens de Amerikaanse wetenschapper Steven Miller is het daarom beter om pas na deze hormoonpiek van cortisol koffie te drinken. Als je koffie drinkt terwijl je cortisolgehalte hoog is, zal je sterkere koffie nodig hebben om hetzelfde effect te bereiken.

Ook koffie drinken tussen twaalf en een uur 's middags en half zes en half zeven 's avonds heeft weinig nut, want ook dan is het cortisolgehalte in het bloed hoger en ben je van nature al alerter.

Maagpijn en Koffie: Wat zijn de Oorzaken?

De smaak van koffie en het energieke gevoel zijn fantastisch, maar hoe pijnlijk is het - letterlijk en figuurlijk - als je dat moet bekopen met buikkrampen? Wij zijn benieuwd hoe die maagpijn nu precies ontstaat. Komt het bijvoorbeeld omdat je koffie op een nuchtere maag drinkt? Of ligt het aan de cafeïne?

Het is voor veel mensen een logische eerste verklaring: de maagpijn die koffie veroorzaakt, komt door de cafeïne die erin zit. Toch is dat niet helemaal waar. Cafeïne kan inderdaad de maagwand irriteren en brandend maagzuur veroorzaken, maar het is niet het enige stofje dat voor maagpijn zorgt. Het gaat om een combinatie van meerdere stoffen die de maagzuurafscheiding in de maagcellen stimuleren, namelijk:

  • catecholen (lichtzure verbindingen die in water opgelost kunnen worden);
  • de chemische stoffen N-alkanoly-5-hydroxtryptamiden (C5HTs);
  • en cafeïne.

Er zijn dus meerdere stofjes die in combinatie met elkaar maagpijn kunnen veroorzaken. Maar is er ook een stofje dat die maagklachten dan weer tegengaat? Jazeker! Doctor Somoza (Universiteit van Wenen) en haar collega’s ontdekten per toeval dat N-methylpyridium (NMP) de productie van zuur door de maagcellen blokkeert. Dat is een stofje dat vrijkomt als koffiebonen geroosterd worden. Omdat dark roast-koffie en espresso’s gemaakt zijn van donker gebrande bonen, bevatten ze meer van NMP én minder catecholen en C5HTs. Je kunt daarom beter voor deze koffiesoorten gaan als je maagpijn krijgt van koffie.

De Rol van Aciditeit

Koffie heeft een bepaalde aciditeit, oftewel zuurtegraad. Dat is onvermijdelijk. Sterker nog, er is aciditeit nodig om een gebalanceerde koffie te krijgen. Zo heeft koffie ook een bepaalde zoet- en bitterheid nodig om in balans te raken. Maar die aciditeit kan wel maagpijn veroorzaken, zeker bij mensen die al vaker last hebben van brandend maagzuur.

Goed nieuws: niet elke koffiesoort heeft een hoge zuurgraad. Er zijn dus ook bepaalde koffies die je maag makkelijker kan verwerken en minder maagpijn veroorzaken. Een voorbeeld is cold brew coffee: een koffie die wordt gebrouwen met koud water, waardoor de zuurtegraad maar liefst 66% lager is ten opzichte van ‘normaal’ gebrouwen koffie. Een betere keuze dus als je je maagpijn na een kop koffie wil aanpakken!

De hoge zuurgraad van koffie maakt dat het niet verstandig is om dit drankje te drinken op een nuchtere maag. Maar dat is niet de enige reden. Drink je namelijk koffie op een nuchtere maag, dan laat je maag extra HCL-zuur vrij. Dat is een stofje dat in principe vrijkomt als er voedsel in de maag komt dat verteerd moet worden. Koffie is alleen geen vast voedsel, dus zal het HCL-zuur zich voornamelijk te goed doen aan je maagwanden. En dat veroorzaakt brandend maagzuur en pijn.

Je kunt daarom beter zorgen voor een buffer in je maag als je koffie wil drinken. Die buffer creëer je bijvoorbeeld door iets kleins te eten, maar ook een simpel glas water met citroen kan er al voor zorgen dat de maagpijn door koffie minder wordt.

Conclusie: Is Koffie Slecht voor je Maag?

Hoewel bovenstaande informatie misschien in eerste instantie anders doet vermoeden, is koffie niet slecht voor je maag. Ja, het verhoogt de zuurgraad in de maag en daardoor kunnen mensen die last hebben van brandend maagzuur eerder maagpijn krijgen. Maar schadelijk is het niet. Het is ook zeker niet zo dat iedereen die koffiedrinkt last krijgt van zijn of haar maag. Sommigen zullen zelfs na 6 koppen koffie helemaal niets merken aan hun buik!

Mocht je wel maagklachten krijgen nadat je koffie hebt gedronken, kies dan voor donker gebrande bonen. Daar zitten minder catecholen en C5HTs in (die maagpijn kunnen veroorzaken) en meer van NMP (dat maagpijn tegen kan gaan).

Alternatieve Perspectieven en Adviezen

Diëtist Carlyn Rosenblum is geen voorstander van het drinken van koffie op een lege maag. “Er zijn meerdere redenen waarom het starten van je dag met koffie geen goed idee is, zeker voor vrouwen”, aldus Rosenblum. Om te beginnen is het niet goed voor je cortisolgehalte. Dit kan invloed hebben op je ovulatie, gewicht en hormoonbalans volgens Rosenblum.

Rosenblum zegt daarentegen: “Koffie drinken op een lege maag kan zorgen voor darmklachten.” De onderzoeken naar de effecten van koffie op de microbioom van je darmen lopen dus nogal uiteen. Wat wel duidelijk is is dat koffie de maagzuurproductie stimuleert. Heb je vaker last van maagdarmproblemen of van maagzuur? Houd dan in de gaten of deze klachten erger worden na het drinken van koffie.

Heb je snel last van maagdarmproblemen? Het eten van calciumrijke voeding kan helpen om de zuurgraad in je darmen te neutraliseren. Ook kun je een cold brew proberen. Volgens Rosenblum is koud gezette koffie zeventig procent minder zuur dan hete koffie.

Wat gebeurt er als je koffie drinkt op een lege maag?

Koffie stimuleert, dankzij het cafeïnegehalte, de productie van cortisol, beter bekend als het stresshormoon. Normaal gesproken is het cortisolniveau in de ochtend het hoogst als we wakker worden, maar koffie drinken op een lege maag kan het nog verder verhogen. Dit kan een overdaad aan stress in het lichaam veroorzaken. Een overschot aan cortisol kan ook je humeur beïnvloeden, wat kan leiden tot een zenuwachtig gevoel of prikkelbaarheid. Na verloop van tijd kan een te hoog cortisolgehalte de stofwisseling veranderen en je slaapcyclus verstoren.

Koffie drinken op een lege maag kan ook de zuurtegraad in de maag verhogen. Koffie stimuleert de productie van maagzuur, dat, als het niet in evenwicht wordt gehouden door een goede bodem, de maagslijmvliezen kan irriteren. Dit kan leiden tot een branderig gevoel, gastro-oesofageale reflux (wanneer maagzuur terugkomt in de slokdarm en soms de keel) en maagontsteking. Dit komt vooral voor bij mensen die al gevoelig zijn voor maagklachten.

Naast zuurproductie stimuleert cafeïne ook de darmmotiliteit. Als koffie op een lege maag wordt gedronken, kan het buikkrampen, een opgeblazen gevoel en darmproblemen veroorzaken - vooral bij mensen met gevoelige darmen of die lijden aan het prikkelbare darm syndroom. Ook kan het de stoelgang versnellen, wat kan leiden tot ongemak en een verstoorde spijsvertering. Niet wat je wil dus.

Koffie drinken op een lege maag kan ook de bloedsuikerspiegel veranderen, dankzij de cafeïne die tijdelijke pieken veroorzaakt. Zonder een ontbijt dat de bloedsuikerspiegel stabiliseert, kan deze piek gevolgd worden door een plotselinge daling van de bloedsuikerspiegel, wat kan leiden tot vermoeidheid, een hongerig gevoel en prikkelbaarheid. In sommige gevallen kunnen dit soort pieken problematisch zijn voor mensen met diabetes of bloedsuiker-gerelateerde aandoeningen.

Algemene Voordelen en Nadelen van Koffie

Koffie is zo’n populaire drank dat het consumptieniveau in sommige landen op de tweede plaats komt na water (1). Naast het feit dat de cafeïne in koffie helpt om je minder moe en alerter te maken, kan het je stemming, hersenfunctie en sportprestaties verbeteren. Het kan ook gewichtsverlies stimuleren en beschermen tegen ziekten zoals diabetes type 2, alzheimer en hartziekten (2, 3).

Ondanks hardnekkige mythes is er weinig wetenschappelijk bewijs dat het drinken ervan op een lege maag schadelijk is. Het heeft waarschijnlijk eerder dezelfde effecten op je lichaam, onafhankelijk van hoe je het consumeert. Maar toch, als je spijsverteringsproblemen ondervindt bij het drinken van koffie op een lege maag, probeer het dan eens te drinken met iets te eten erbij.

Koffie kan ook een paar negatieve bijwerkingen hebben, ongeacht of je het op een lege maag drinkt. Zo kan cafeïne bijvoorbeeld verslavend zijn, en sommige mensen kunnen er genetisch gezien bijzonder gevoelig voor zijn (11, 12). Dat komt omdat regelmatige koffie-inname je hersenchemie kan veranderen, waardoor steeds grotere hoeveelheden cafeïne nodig zijn om dezelfde effecten te produceren (13).

Het drinken van te grote hoeveelheden kan leiden tot angst, rusteloosheid, hartkloppingen en verergerde paniekaanvallen. Het kan zelfs leiden tot hoofdpijn, migraine en hoge bloeddruk bij sommigen (1, 14, 15). Om deze reden zijn de meeste deskundigen het erover eens dat je je cafeïne-inname moet beperken tot ongeveer 400 mg per dag - het equivalent van 4-5 kopjes (0,95-1,12 liter) koffie (16, 17).

Aangezien de effecten bij volwassenen tot 7 uur lang kunnen aanhouden, kan koffie ook je slaap verstoren, vooral als je het laat op de dag drinkt (1). Tenslotte kan cafeïne gemakkelijk in de placenta terechtkomen, en de effecten daarvan kunnen bij zwangere vrouwen en hun baby’s tot 16 uur langer duren dan normaal. Daarom worden zwangere vrouwen aangemoedigd om hun koffie-inname te beperken tot 1-2 kopjes (240-480 ml) per dag (1, 18).

Samenvatting:

Te veel koffie drinken kan leiden tot angst, rusteloosheid, migraine en een slechte nachtrust.

labels:

Zie ook: