We houden waarschijnlijk allemaal wel van een heerlijk kopje koffie. Lekker om de dag mee te beginnen of gewoon om de dag door te komen. Koffie kost eigenlijk niet zo gek veel geld. De huidige koffiemarkt staat lager dan deze in tientallen jaren heeft gestaan en een kilo ruwe koffie kost is afhankelijk van het soort, al te koop vanaf anderhalve euro. Toch zijn er ook koffies te koop die duizenden euro's per kilo kosten. In dit stuk gaan we daar verder op in. Waarom zijn sommige koffies zo duur? Wat is daar de oorzaak van?
Wat is Kopi Luwak?
Ooit gehoord van kopi Luwak? Kopi Luwak is de meest exclusieve én de duurste koffie ter wereld. Benieuwd waarom kopi Luwak de duurste koffie ter wereld is? Kopi betekent koffie in het Indonesisch, Luwak is de Sumatraanse naam voor de Aziatische civetkat.
Kopi Luwak is de duurste koffie ter wereld. Deze uit Indonesië afkomstige koffie (kopi) kost tussen de € 90,- en € 450,- per 500 gram en wordt daarom ook wel de kaviaar onder de koffiesoorten genoemd. De koffie wordt tegenwoordig niet alleen maar in Indonesië geproduceerd, maar ook in de Filippijnen en Vietnam.
Kopi Luwak is gemaakt van Robusta of Arabica bonen. De koffieplant produceert bessen waar pitten (koffiebonen) inzitten. Deze bonen worden verbouwd op plantages in Indonesië. In Indonesië lopen op deze plantages van oudsher civetkatten (ook wel bekend als de Luwak) rond. De civetkat eet van alles, in eerste instantie vlees, maar daarnaast ook vis, fruit, eieren en insecten. Eén onderdeel van zijn dieet is de koffiebes, die door de enzymen in zijn verteringskanaal zo bewerkt wordt, dat deze er gefermenteerd weer uitkomt. Hij poept dus ‘gebrande’ koffiebomen, waarvan de koffie (Kopi Loewak) een zachte, karamelachtige smaak heeft die kennelijk niet bereikt kan worden met bonen die wel echt gebrand zijn.
Kopi Luwak is vooral ook bekend om het verhaal achter de koffie. Deze beruchte koffie heeft een interessante geschiedenis. Dat zit zo: de civetkatten die op de plantages rondlopen eten de bessen op zodra ze rijp zijn. De luwak zijn dol op het vruchtvlees van de koffiebessen. Echter verteren zij alleen het vruchtvlees, de bonen poepen zij weer uit. De koffiebonen worden door de lokale bevolking handmatig uit de uitwerpselen gehaald. De koffiebonen worden vier tot zeven dagen gedroogd. Daarna worden de koffiebonen gewassen en licht gebrand.
Aangezien de ontlaste bessen van de civetkat worden verzameld, is het proces arbeidsintensief en exclusief. Jaarlijks wordt er slechts een beperkte hoeveelheid kg kopi loewak geproduceerd, wat bijdraagt aan de zeldzaamheid en hoge prijs.
Waar wordt Kopi Luwak geproduceerd?
Kopi Luwak wordt voornamelijk geproduceerd op Bali, Oost-Timor, Sulawesi, Sumatra en Java. Ook in de Filippijnen en Vietnam wordt deze exclusieve koffie geproduceerd. In de Filippijnen heeft de koffie verschillende namen. In vietnam staat Kopi Luwak bekend als cà phê chồn (wezel-koffie).
Waarom is Kopi Luwak zo duur?
De duurste koffie ter wereld kost tussen de 90 en 550 euro per 500 gram. Absurde bedragen als je het ons vraagt. Vooral als je bedenkt dat het om een kopje koffie gaat. Benieuwd wat een kopje Kopi Luwak kost? Daar mag je tussen de 5 en 16 euro voor neerleggen.
Dit heeft vooral te maken met een combinatie van de productiemethode en de populariteit van de Kopi Luwak. Hoe populairder de koffie is, hoe meer vraag er is. En de productie kan de vraag naar het product niet altijd bijhouden. Je bent uiteindelijk toch afhankelijk van dieren. Het is een natuurlijk proces wat je immers niet kan versnellen zonder dat het dierenmishandeling wordt. Deze (zeldzame) productiemethode zorgt voor een zeldzame koffie.
In het koffieseizoen verzamelt de lokale bevolking de uitwerpselen van de Luwak. Aangezien dit moeilijk te vinden is, is de prijs zeer hoog en heeft de koffie een exclusief karakter. De civetkatten leven vaak onder erbarmelijke omstandigheden, wat de kwaliteit van de koffie beïnvloedt.
Per jaar wordt er slechts zo’n 200 tot 250 kilogram Kopi Luwak bonen geoogst. De vraag is echter vele malen hoger dan het aanbod en hierdoor worden Luwaks tegenwoordig uitgezet op de plantages. Desondanks is Kopi Luwak nog steeds schaars en blijft het de allerduurste koffie ter wereld.
Daarnaast is het, aangezien het verkrijgen van de Kopi Luwak koffiebonen zo een tijdrovend en duur proces is, zaak dat de koffiebonen niet oud worden na het branden. Om deze reden worden Kopi Luwak koffiebonen veelal in kleine hoeveelheden en op bestelling gebrand, wat de prijs nog verder opdrijft.
Hoe smaakt Kopi Luwak?
Iedereen zou een keer Kopi Luwak moeten proberen. Vooral de échte koffieliefhebbers moeten eens proeven van de duurste koffie ter wereld. De smaak van Kopi Luwak is stroopachtig, aard-achtig, zacht en vooral rijk van smaak. Men omschrijft de geur als: ‘’prachtig, de perfecte combinatie tussen zoet en fris.’’ Dacht je dat Kopi Luwak naar poep zou ruiken? Nee dus.
Deze bijzondere koffie dankt zijn unieke smaak aan het feit dat zuren, maagsappen en enzymen van de Luwak even hebben kunnen inwerken op de bonen tijdens het verteringsproces. Door de hitte bij het koffiebranden werken deze zuren sterk op elkaar in, wat zorgt voor de specifieke smaak.
Ethische aspecten
Aanvankelijk leek de handel in civetkoffie, zoals kopi loewak ook wel wordt genoemd, goed nieuws voor deze beestjes. Zo zette men zich in Indonesië steeds vaker in voor de bescherming van de gewone palmcivetkat, omwille van zijn kostbare uitwerpselen.
Maar met de toenemende populariteit van civetkoffie en de groei van het toerisme in Indonesië worden steeds meer wilde civetkatten opgesloten in hokken op koffieplantages. Deels om de productie van koffie, maar ook om een toeristisch slaatje te slaan uit betalende toeristen die de dieren willen zien.
Onderzoekers van de University of Oxford en World Animal Protection in Londen brachten de leefomstandigheden in kaart van bijna vijftig wilde civetkatten die in kooien werden gehouden op zestien plantages op Bali. De resultaten werden in 2016 gepubliceerd in Animal Welfare en schetsen een somber beeld. Geen van de plantages die werden bezocht, voldeed aan basale regels op het gebied van dierenwelzijn. De hokken waren te klein en vies. Daarnaast hadden veel civetkatten geen toegang tot schoon drinkwater en leefden ze afgezonderd van soortgenoten. Bovendien werden ze overdag blootgesteld aan lawaai van verkeer en toeristen, wat voor nachtdieren als de civetkat erg storend is.
Los van de talloze ethische bezwaren zorgt het houden van civetkatten in gevangenschap voor een mindere kwaliteit koffie. Desondanks bestaat er geen keurmerk om vast te stellen dat een zak kopi loewak afkomstig is van poep van wilde of gekooide civetkatten.
Het duurzame landbouwcertificaat van het SAN (Sustainable Agriculture Network) verbiedt het jagen en vangen van wilde dieren op boerderijen. Het verbod op gekooide civetkatten is opgenomen in de SAN-richtlijnen voor koffie in Indonesië.
Alex Morgan van Rainforest Alliance, dat zich inzet voor duurzame landbouw en het tegengaan van ontbossing, zegt dat het onbegonnen werk is om kopi loewak te certificeren. Het is simpelweg niet met zekerheid vast te stellen of bonen afkomstig zijn van dieren in het wild of niet. ‘Mijn persoonlijke advies is om het product links te laten liggen,’ zegt hij. ‘Het is meer dan waarschijnlijk afkomstig van gekooide productie.’
Alternatieven voor Kopi Luwak
Sommige koffieliefhebbers kunnen de smaak (of het verhaal) van Kopi Luwak koffie niet waarderen of vinden het simpelweg te duur. Voor deze mensen zijn er gelukkig een ruim assortiment aan andere lekkere en unieke koffiebonen!
Een tweetal exclusieve koffies springen er dan wat ons betreft in het oog, de Jamaican Blue Mountain en de Hawain Kona. Hier heb je het absoluut niet over koffies die vermalen worden in iets wat je in de supermarkt koopt.
Op Jamaica bevindt zich ten noorden van de hoofdstad Kingston de Blue Mountain regio. De export vindt plaats via slechts een centraal handelskantoor en verdwijnt grotendeels richting Japan. Deze arabica koffie is bekend vanwege zijn milde en niet-bittere smaak en wordt verbouwd op een hoogte tussen de 910 en 1.700 meter boven zeeniveau. Doordat het klimaat koel en vochtig is met veel neerslag leidt dit samen met de vruchtbare, goed gedraineerde bodem tot ideale omstandigheden voor de teelt van deze Arabica koffieplanten.
De andere exclusieve koffie die in het oog springt is de Hawain Kona. Kona is een gebied van circa 9 vierkante kilometer, ook hier gedomineerd door Japanners. De koffie kent drie gradaties waarbij de Kona prime of Kona select het hoogste is. De laagste gradatie mag zelfs geen Kona heten. Vaak wordt de Kona vermengt met andere koffies. De Kona kent zijn eigen proces. Binnen 24 uur van plukken wordt de koffie ontdaan van zijn pulp en 12 uur lang in een fermentatie tank gelegd.
Toch zijn geiten niet de enige dieren die koffie eten. Sterker nog, tegenwoordig worden er dieren speciaal gehouden om koffiebessen te eten en vervolgens weer uit te scheiden. Een ander voorbeeld daarvan is de Jacu bird. Deze koffie kost slechts 1.100 USD per kilogram.
Koffie van wilde civetkatten is dermate zeldzaam dat het rond de 6.600 USD per kilogram kost. Zo zijn er nog een aantal voorbeelden te geven van zeldzame door dieren uitgepoepte koffies.
labels:
