Regelmatig krijgen we de vraag waarom er een natte puk overblijft na het zetten van een shot espresso. Een natte puk ziet er niet zo mooi uit, maar kan op zich geen kwaad. Wat is precies die natte puk? Is het erg? En wat zijn de oorzaken?
Wat is een koffiepuk?
De “koffiekoek” die overblijft na het zetten van koffie heet “de puk”. Dit bestaat uit de samengeperste koffiedrap en wat restwater. Een mooie droge puk is makkelijk uit het portafilter te kloppen en werkt dus makkelijk en prettig. Maar betekent dat ook automatisch dat een natte puk niet goed is? Niet per se!
Hoe werkt het?
Hieronder een uitleg over hoe een koffiebakje en het douchescherm van een espressomachine samenwerken:
Bij gebruik van een standaarddosis in een standaard dubbel portafilter bakje is er altijd iets van ruimte tussen het douchescherm van de espressomachine en het oppervlak van de koffie, maar niet veel.
Minder koffie
Op het moment dat de dosis koffie verlaagd wordt (of een groter bakje gebruikt wordt bij een gelijke dosis koffie) zal er dus meer ruimte ontstaan tussen douchescherm en koffieoppervlak. Daardoor kun je soms na een shot wat water zien op de koffiepuk, een natte puk dus.
Meer koffie
Nu hebben sommige portafilters standaard een wat groter koffiebakje dan andere. Vooral bij bottomless portafilters (ook wel naked portafilters genoemd) zie je dit vaak. Dit portafilter is open aan de onderzijde en een groter (21 grams) bakje geeft jou de ruimte om de dosering geheel naar eigen voorkeur te verhogen of te verlagen. Juist bij deze grotere bakjes zie je nog wel eens een natte puk, maar dit kan dus helemaal geen kwaad!
Weet je eenmaal wat jouw ideale dosering is en wil je toch graag die makkelijk uitklopbare puk? Bakjes zijn in alle soorten en maten te koop! Neem dan even contact op met een specialist voor een passend bakje.
Wat is nou “goed”?
Natte puk of niet, het belangrijkste is dat de smaak goed is. Om de extractie van de koffie te beoordelen, kijken we vooral naar de output, smaak en textuur van de koffie. Een natte puck kan aanwijzingen geven waar we de oorzaak moeten zoeken als er iets mis is met de smaak of textuur.
Oorzaken van een natte puk
- Te lage dosering: Bij een te lage dosering ontstaat er meer ruimte tussen de koffiepuck en de zetgroep. Bij een natte puck kijk je dus eerst naar de dosering. Is het mogelijk om meer koffie te gebruiken? Bij een pistonmachine voor thuis wordt vaak standaard 18 tot 21 gram gebruikt. Bij een professionele espressomachine wordt vaak standaard 21 tot 24 gram gebruikt.
- Het filterbakje is te groot: Sommige portafilters hebben standaard een groter bakje dan andere. Als je een droge puck wilt, is het belangrijk dat je een geschikt filterbakje gebruikt. Vaak staat op het filterbakje voor hoeveel gram koffie het bedoeld is. Wanneer het filterbakje te groot is, is de kans op een natte puck groot. Gelukkig zijn er allerlei soorten en maten filterbakjes te koop. Mocht je een nieuw filterbakje willen kopen, zorg er dan wel voor dat deze in je portafilter past. Vaak kun je kiezen uit 53 mm, 56 mm en 58 mm (dit is het standaardformaat).
- Koffiemaling: Wanneer je de molen een standje fijner zet, zal het oppervlak (ruimte) van de koffie afnemen. In dit geval neemt dezelfde hoeveelheid koffie minder ruimte in dan bij grof gemalen bonen. Dit betekent dat er meer ruimte ontstaat tussen de koffie en de zetgroep. Indien je de maalgraad fijner zet, zal je dus ook het aantal seconden van het malen moeten verhogen.
Eigenlijk hoeft een natte puck niet per se slecht te zijn. Het betekent vaak alleen dat er te veel ruimte tussen het douchescherm en jouw koffie zit. Mocht je liever een droge puck hebben, omdat je deze makkelijker kunt uitslaan, dan kun je kijken naar de dosering, het filterbakje of de koffiemaling. De echte indicatie voor een geslaagde extractie is de smaak.
Andere problemen met Saeco koffiemachines en oplossingen
Als er water of koffie uit het apparaat lekt, kan dat verschillende oorzaken hebben. Diverse onderdelen kunnen lek of verstopt zijn, waardoor het water niet daarheen stroomt waar het hoort - door de koffie en in je kopje - maar in plaats daarvan een klein meertje op je tafel vormt.
Lekkage opsporen
Bekijk het apparaat eerst van buiten. Het eerste kritieke punt is het waterreservoir. Controleer of er een scheur in zit. Bij elk zetproces ontstaat een beetje overtollig water, dat in de lekbak (ook wel lekrooster, lekbak of opvangbak genoemd) stroomt. Dat is normaal! De lekbak moet regelmatig geleegd worden, anders loopt deze over. Het kan ook gebeuren dat de lekbak een scheur heeft, bijvoorbeeld als hij een keer gevallen is.
Koffie-uitloop
In elke koffie zit koffievet. Dat vet hoopt zich bij voorkeur op in de koffie-uitloop. Eerst loopt de koffie langzaam of slechts aan één kant uit, uiteindelijk helemaal niet meer - dan stroomt hij binnenin het apparaat naar de lekbak. Een oplossing is het vervangen of schoonmaken van de koffie-uitloop. In het eenvoudigste geval kun je de openingen met een pijpenrager vrijmaken, maar dat is geen blijvende oplossing.
Interne lekkages
Waarschuwing! Trek eerst de stekker uit het stopcontact. Bij frequent gebruik kunnen de verbindingsslangen in het apparaat losraken of beschadigd raken. Maak de openingen schoon met een naald of een verbogen paperclip. Reinig vervolgens de binnenkant van de slangen met water, afwasmiddel en een smalle pijpenrager.
Let op: er liggen elektrische kabels bloot! Zet het apparaat in geopende toestand aan - vaak zie je dan waar het water precies vandaan komt. Als je lekbak steeds snel vol zit, kan dat komen doordat het water uit het reservoir rechtstreeks in de lekbak loopt, in plaats van naar de zetgroep.
Magnetventiel
Zoek het magnetventiel op (sommige apparaten hebben er twee). De ventielen liggen los in het bovenste gedeelte van het apparaat. Er lopen minstens twee hogedrukslangen en drie kabels naartoe, waaronder de geel-groene aardedraad. Bekijk de ventielen goed en test ze met de testmodus. Als ze functioneren, hoor je een zacht klikken. Controleer vervolgens de spoel van het ventiel met een multimeter. Meet de weerstand, die moet rond de 2 kilo-ohm liggen. Als dat klopt, kun je het ventiel reinigen of direct vervangen.
Supportventiel en functieventiel
Bij deze apparaten schuift de zetgroep bij het koffiezetten in het supportventiel en stroomt het hete water daarin de zetgroep binnen. Het supportventiel kan defect zijn, of de afdichtingen sluiten niet meer goed af. Haal het supportventiel eruit, vervang de afdichtingen en test de werking.
Apparaten van het type HD88.. hebben een "functieventiel" dat lek kan raken.
Pomp en doorstroomverwarmer
Controleer de pomp, vooral de uitgang met de dunnere hogedrukslang op sporen van water of kalk. Mogelijk moet je de afdichtingen vervangen. Controleer de doorstroomverwarmer zelf en zijn aansluitingen op lekkages en kalksporen.
Flowmeter
Elke volautomaat heeft een flowmeter. Zoek de flowmeter op - het is het eerste onderdeel na het waterreservoir: een ronde schijf met twee aansluitingen (in en uit) en een kabel voor de sensor. Al het water gaat via een smalle straalbuis langs een klein schoepenrad dat ronddraait. Op basis van het aantal omwentelingen weet de elektronica hoeveel water er is doorgestroomd.
De afdichting tussen de helften van de flowmeter kan na verloop van tijd uitharden en lek worden. De spuitmond in de flowmeter raakt vrij snel verstopt, bijvoorbeeld door een klein stukje koffieboon of door kalk. Trek de siliconenslangen los en blaas in de toevoer. Je zou het schoepenrad moeten horen zoemen.
Zetgroep
Verwijder de zetgroep en bekijk deze zorgvuldig. Loopt er opvallend veel vloeistof langs? Is de koffiekoek mooi gevormd en relatief droog, of eerder een natte drab? Bij natte koffiedrab: vervang sowieso de afdichtingen. Soms is er een scheur in het kunststof van de zetgroep - dan moet je dat onderdeel of de hele groep vervangen. Het cremaventiel bovenin zorgt voor een mooie schuimlaag op de espresso. De zetgroep heeft regelmatig onderhoud nodig om goed te blijven functioneren.
Onderhoud en reiniging
Netheid van de onderdelen van je machine speelt een grote rol. Resten en oliën van eerdere brouwsels kunnen zich ophopen, wat de extractie beïnvloedt en je puck een zompige bende maakt. Regelmatig de portafilter, zetgroep en stoompijp schoonmaken is een must. Mineraalafzettingen kunnen de doorgangen in je machine verstoppen, wat de waterdruk verstoort en leidt tot ongelijke extracties. Controleer bovendien de pakkingen en afdichtingen. Een vuile molen met botte messen kan zorgen voor inconsistente maalgroottes, wat bijdraagt aan een zompige puck.
Checklist voor probleemoplossing
- Controleer de dosering en pas deze aan.
- Gebruik het juiste filterbakje voor de hoeveelheid koffie.
- Pas de maalgraad aan.
- Reinig de zetgroep en andere onderdelen regelmatig.
- Ontkalk de machine.
- Vervang versleten onderdelen zoals afdichtingen en O-ringen.
Door deze stappen te volgen, kun je de oorzaak van een natte koffiepuk achterhalen en oplossen, en genieten van een heerlijke espresso.
labels:
