Koffie is al generaties lang een onmisbaar onderdeel van onze dagelijkse routine.

Het ochtendritueel van het zetten van een vers kopje koffie om de dag te beginnen, heeft een tijdloze aantrekkingskracht. Terwijl de koffiecultuur voortdurend evolueert met nieuwe trends en smaken, is er iets bijzonders aan het teruggaan naar de vertrouwde koffiemerken van vroeger. Deze reis door de tijd nodigt je uit om de aroma’s en herinneringen op te roepen die met deze klassieke koffiemerken verbonden zijn.

In de rubriek de geschiedenis van portretteert FranchisePlus een in Nederland actieve franchiseorganisatie die zijn bestaansrecht al over een lange periode heeft bewezen, nationaal en of internationaal. Ditmaal familiebedrijf Simon Levelt.

Simon Lévelt: Een Wereld van Smaak sinds 1826

Dit merk, met zijn rijke erfenis die teruggaat tot 1826, was de hoeksteen van de koffiecultuur voor vele generaties.

Simon Lévelt belichaamde de kunst van het selecteren en branden van koffiebonen, en bracht kwaliteit en vakmanschap rechtstreeks naar de keukens van families in heel Nederland.

Herinner je je nog de geur van versgemalen koffiebonen in de ochtend, terwijl de zon langzaam opkwam? Simon Lévelt bracht die aroma’s en smaken rechtstreeks naar je ontbijttafel.

De slogan “Een wereld van smaak” ving perfect de belofte van het merk om elke kop koffie een avontuur te maken.

Of je nu koos voor hun klassieke melanges of hun unieke single-origin koffies, elke slok was een reis naar verre landen en een herinnering aan gezellige momenten met dierbaren. En ook vandaag de dag, blijft Simon Lévelt een synoniem voor de tijdloze smaak van traditie, een merk dat ons herinnert aan de eenvoudige geneugten van het leven, geserveerd in een warme mok.

De stek is perfect. Aan het water in de haven van Amsterdam.

Simon Lévelt besluit hier in 1817 aan de Prins Hendrikkade een winkeltje in kruidenierswaren te beginnen.

Met een eigen koffiebranderij. Zo kan hij de bonen die van ver overzee komen direct gebruiksklaar maken voor zijn klanten.

Zoon Jacob breidt de activiteiten fors uit wanneer hij in 1857 de zaak overneemt. Hij gaat zelf de markt op en werft veel nieuwe klanten. Niet alleen particulieren maar ook winkels en horecagelegenheden.

De zaak groeit hard onder zijn leiding en er wordt tevens flink geïnvesteerd. Zo doet de stoomkoffiebranderij zijn intrede.

Na veertig jaar neemt zoon Henry het bedrijf over van zijn vader (het blijken overigens steeds cycli van ongeveer veertig jaar aan de top van het familiebedrijf). Hij laat het bedrijfspand renoveren.

De stoombranderij wordt vervangen door een kolenbranderij. Ondernemers uit Amsterdam weten Henry te vinden voor een advies of starterskapitaal.

In 1925 komen de twee zonen van Henry aan het roer, Jacobus en Wilhelmus. De eerste is een meester in het proeven en keuren van koffie en thee, Willem is van huis uit scheikundige en wordt ook wel ‘de dokter’ genoemd. Hij experimenteert graag en introduceert in 1926 de cafeïnevrije koffie in Nederland.

Tijdens hun bewind komen de eerste merken en verpakkingen op de markt. ‘De Ster’ is het eigen merk van Simon Lévelt.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog voorkomen de twee broers gedwongen ontslagen. Bij gebrek aan koffie en thee ontwikkelen zij surrogaatproducten die aan chique hotels worden geleverd.

Zodra de oorlog voorbij is, leeft het bedrijf weer helemaal op, vooral dankzij de komst van supermarkt Spar als grote klant.

Die hoogtij duurt tot 16 januari 1964, de dag dat de zonen van Jacobus en Wilhelmus, Simon en Hans, de zaak overnemen. Vanwege de verplichte centrale inkoop gaat Spar als klant verloren.

Maar de nieuwe eigenaren zijn net zoals hun voorvaderen creatief. Ze bedenken nieuwe afzetmarkten.

In 1969 stapt Simon uit het bedrijf en gaat Hans alleen verder. Hij maakt een belangrijke stap voorwaarts door een koffiebranderij met bijbehorende winkels van Keyzer over te nemen. Zo wordt de basis gelegd voor de huidige koffie- en theewinkels van Simon Lévelt.

Tot dan toe is het bedrijf een echte tussenhandel. Daar komt onder de vleugels van Hans Levelt verandering in. Hij gaat in 1976 als eerste op bezoek bij koffieproducenten. Het uitje naar Kaapverdië maakt grote indruk op hem en zal de koers van het familiebedrijf verder bepalen. De arbeidsomstandigheden komen uiterst belabberd op hem over.

En het gebruik van chemicaliën stuit hem ook tegen de borst. Hij legt contact met de stichting Solidaridad om producenten te ondersteunen bij de omschakeling naar een andere vorm van landbouw.

Hij reist naar koffieboeren in Mexico en theeplantages in India en koopt daar begin jaren ’80 zijn eerste biologische koffie en thee in. En wederom is een Levelt daarmee een pionier in Nederland en zelfs in Europa.

Veel huidige internationale klanten stammen dan ook uit die periode. Ze zijn de voorloper trouw gebleven.

In 1988 is Hans Levelt medeoprichter van de stichting Max Havelaar, een keurmerk voor zuivere koffie. De inkoop vindt vanaf die tijd voornamelijk rechtstreeks bij de boer plaats.

In 1994, wanneer dochter Mikkel Levelt vanuit haar studeerkamer boven de branderij dagelijks de koffiegeuren opsnuift, opent Simon Lévelt in de Ferdinand Bolstraat in Amsterdam de pilot koffie- en theespeciaalzaak op basis van een winkelformule.

Datzelfde jaar wordt in Utrecht de eerste franchisevestiging geopend.

In 1995 vindt de noodzakelijke verhuizing naar een bedrijventerrein in Haarlem plaats. Het pand uit 1600 in Amsterdam kan het dagelijks takelen van pallets met koffie en thee eenvoudigweg niet meer aan.

Op de nieuwe locatie gebeuren alle activiteiten op de begane grond: het lossen van thee en ruwe koffie in silo’s, het branden, verpakken en de opslag in het magazijn. De franchiseformule groeit ondertussen gestaag door.

In 2001 wordt de formule bekroond met de Retail Jaarprijs in de categorie Winkelinrichting. De jury is vooral onder de indruk van de combinatie van ethisch ondernemerschap en rendabele winkeloperatie.

In 2004 gaat de zesde generatie Levelt de scepter zwaaien. En de eerste vrouw. Maar Mikkel Levelt wil het niet alleen doen en vindt in de ervaren Rob Sikkema een mede-directeur.

De doelstelling is om in 2016 de huidige 47 winkels naar zestig winkels te hebben uitgebreid, waaronder een flink aantal in België. De volgende stap is de gang naar Frankrijk. Daarnaast staat de groei van het aantal café’s op de agenda. Daar zijn er nu twee van, één in Groningen en één in Utrecht, vlakbij de winkels van Simon Lévelt.

Zo versterken winkel en café elkaar. De rek is er nog lang niet uit bij Simon Lévelt. Het huidige pand biedt genoeg capaciteit om door te groeien, maar wel in een slakkengang, benadrukt Mikkel Levelt. “Zodat iedereen meekan in die beweging.” Zij is overtuigd van het franchiseconcept als vehikel daarvoor. “Want ondernemers maken van de vestiging sneller een goedlopende zaak, ze zijn actiever in de verkoop dan werknemers en spelen in op lokale ontwikkelingen.”

Als afgestudeerd orthopedagoog koos zij in 1999 vastbesloten voor het familiebedrijf. Het commerciële proces trok haar, en de diversiteit. “Het is nooit saai, geen dag is hetzelfde.

Inmiddels ondersteunt Simon Lévelt biologische boeren niet alleen door de afname van koffie en thee, maar ook met hulp bij bijvoorbeeld de bouw van scholen en ziekenhuizen rond de plantages. Hans Levelt heeft zijn eigen projecten. Met Tierra Nova Foods stimuleert hij duurzame initiatieven die met koffie en thee te maken hebben, momenteel in Brazilië en Darjeeling in India.

Af en toe voorziet hij zijn dochter van deskundig commentaar bij de bedrijfsvoering.

Over twee jaar bestaat het familiebedrijf tweehonderd jaar. De historie ligt opgeslagen op twee pallets in het magazijn.

Mikkel Levelt: “Daar moeten we wel mee aan de slag.

Rond 1970 kende het assortiment van Simon Lévelt drie theesoorten afkomstig uit Indonesië, ex-koloniaal gebied, en vijf soorten koffie.

Anno 2015 voeren de winkels 180 theesoorten en zijn India, Ceylon en China de belangrijkste productiegebieden. De thee is voor zeventig procent duurzaam ingekocht. Van de 24 koffiesoorten is 85 procent duurzaam, waarvan de helft biologisch gecertificeerd. De doelstelling van het bedrijf is om de thee en koffie volledig duurzaam in te kopen.

Maar de milieubewuste benadering gaat verder. Zuinige verlichting, herbruikbare verpakkingen, een gemeenschappelijke bedrijfsauto met A-label en stimuli om het openbaar vervoer te gebruiken, somt Mikkel Levelt op. “We richten het bedrijf zodanig in dat we zo min mogelijk vervuilend bezig zijn. Zo’n beleid zit genesteld in ons DNA en vindt nu meer navolging in de koffie- en theesector.

Inmiddels heeft zij gemerkt dat het imago van biologische producten ‘helemaal gekanteld is’. “In Nederland hadden dat soort koffie en thee een geitenwollensokken-imago. Dat dronk men liever niet.

De bruine tasjes van toen vonden de mensen vreselijk, nu vragen ze er naar.” En in India werd de eerste biologische theeproducent in de jaren negentig uitgelachen door zijn collega’s. Inmiddels zijn veel van hen ook omgeschakeld naar biologische landbouw. “Het begint meer een vanzelfsprekendheid te worden.”

Het is niet alleen op idealistische leest geschoeid, de duurzame bedrijfsvoering. “Ons primaire doel is om heerlijke koffie en thee te maken die bij onze klanten past en waar zij net als wij ook gelukkig van worden. Mensen die met zorg koffie en thee verbouwen, zorgen ook voor een betere kwaliteit.

Andere iconische Nederlandse koffiemerken

Naast Simon Lévelt zijn er nog tal van andere koffiemerken die een belangrijke rol hebben gespeeld in de Nederlandse koffiecultuur. Hieronder een overzicht van enkele bekende namen:

  1. Douwe Egberts (1753): Een nationaal icoon met een rijke geschiedenis.
  2. Tiktak (1780): Oer-Hollandse koffie, ook wel bekend als de ‘’suyvere koffij’’ van Klaas Tiktak.
  3. Buisman (1867): Beroemd om zijn koffiearoma, dat in het verleden vaak gebruikt werd om koffie een extra smaakdimensie te geven.
  4. Peeze (1879): Een van de eerste koffiebranderijen in Nederland die overstapte op 100% Fairtrade koffie.
  5. Kanis & Gunnink (1881): In de 20e eeuw was Kanis & Gunnink een van de meest geliefde koffiemerken in Nederland.
  6. Van Nelle (1883): Bekend van de wereldberoemde Van Nellefabriek en succesvolle reclamefiguren als Piggelmee.
  7. Drie Mollen (1879): De naam ‘Drie Mollen‘ verwijst naar de drie molens die oorspronkelijk in de buurt van de koffiebranderij in ‘s-Hertogenbosch stonden.
  8. Neuteboom Koffie (1891): Een Nederlands koffiemerk dat in 1891 werd opgericht in Almelo.
  9. De Gruyter Koffie (1818/1912): In 1912 werd gestart met het branden van koffiebonen.
  10. Albert Heijn / Perla koffie (1895/1963): Perla werd synoniem met kwaliteitskoffie en bleef een vertrouwd en populair merk in Nederlandse huishoudens.

Douwe Egberts: Een Pionier in de Nederlandse Koffiewereld

Als we denken aan koffie doordrenkt met nostalgie, is er geen merk dat dieper in de geschiedenis van de Nederlandse koffiecultuur doordringt dan Douwe Egberts.

Opgericht in 1753 in het Friese dorpje Joure, is Douwe Egberts uitgegroeid tot een nationaal icoon. Wat begon als een lokale ambachtelijke koffiebranderij groeide uit tot een vertrouwde metgezel in Nederlandse huishoudens.

Het kenmerkende rode en gouden logo van Douwe Egberts was een vertrouwd gezicht op koffieverpakkingen en advertenties.

Douwe Egberts is een van de grootste koffiebedrijven ter wereld.

Het bedrijf heeft vandaag de dag een uitgebreid portfolio van koffiemerken, waaronder Douwe Egberts, Jacobs Douwe Egberts (JDE), Kanis & Gunnink, Perla, Senseo, Peet’s Coffee en L’Or. Douwe Egberts is actief in meer dan 100 landen. Het bedrijf is sinds 1919 gevestigd in Utrecht.

De slogan “En dan is er koffie, Douwe Egberts Koffie, Lekkere Koffie” zit nog steeds in het collectieve geheugen van velen.

Of het nu ging om de kenmerkende Aroma Rood blend of andere variëteiten, Douwe Egberts bood een scala aan smaken die perfect aansloten bij de voorkeuren van koffiedrinkers.

Het was niet alleen de kwaliteit van de koffie zelf, maar ook het gevoel van vertrouwdheid en gezelligheid dat het merk met zich meebracht. Hoewel de koffiecultuur in de loop der jaren is geëvolueerd, blijft Douwe Egberts een nostalgische favoriet voor velen, een herinnering aan de eenvoudige genoegens van het leven waarin een kopje koffie een moment van troost en samenzijn vertegenwoordigt.

Douwe Egberts was een van de pioniers als het gaat om het gebruik van spaarpunten bij koffieaankopen. Het merk introduceerde in 1924 het zogenaamde “Douwe Egberts-geschenken”-systeem. Bij elke aankoop van Douwe Egberts-koffie ontvingen klanten punten op speciale waardepuntenkaarten.

Deze punten konden vervolgens worden ingewisseld voor diverse geschenken en producten die werden aangeboden in het Douwe Egberts-waardepuntenassortiment.

Dit spaarpuntensysteem was een innovatieve marketingstrategie en werd een groot succes. Het zorgde ervoor dat klanten terugkwamen voor Douwe Egberts-koffie en stimuleerde de merkloyaliteit.

Het was ook een van de vroegste vormen van loyaliteitsprogramma’s in de consumentenmarkt in Nederland.

Het gebruik van spaarpunten bij koffieaankopen bleek later een inspiratie te zijn voor veel andere merken en bedrijven om soortgelijke loyaliteitsprogramma’s te introduceren. Het systeem van Douwe Egberts heeft een blijvende impact gehad op de manier waarop merken klanten betrokken en beloonden voor hun trouw.

Albert Heijn / Perla: Koffie voor de Arbeidersklasse

Perla is een Nederlands koffiemerk dat in 1895 werd opgericht door Albert Heijn en als vanaf die tijd begon Heijn sr. met het branden van eigen koffie in een washok in de winkel in Oostzaan.

Het bedrijf verhuisde in 1907 naar Den Haag.

Albert Heijn’s koffie heet niet vanaf het ontstaan van het bedrijf al Perla.

Voor de komst van de naam Perla was dat Albert Heijn’s koffie, Delicata, of Boffie koffie.

De rebranding en herpositionering van het koffiemerk onder de naam Perla (in 1963) hebben bijgedragen aan de groeiende populariteit ervan gedurende de jaren ’60 en ’70, vooral bij huishoudens. De nieuwe naam en marketingstrategie hebben bijgedragen aan het aantrekken van een breder publiek, waaronder vooral ook de arbeidersklasse.

Perla werd synoniem met kwaliteitskoffie en bleef een vertrouwd en populair merk in Nederlandse huishoudens, en dat is tot op de dag van vandaag zo gebleven.

Het bedrijf gebruikte onder meer de slogan “Perla: de koffie van de arbeidersklasse” om zijn betaalbaarheid te benadrukken.

De populariteit van Perla is mede dankzij de commerciële activiteiten in 2004 en 2005 en de koffiepads weer stijgende. Perla is inmiddels, na DE, het tweede koffiemerk in Nederland.

En dat terwijl het alleen bij Albert Heijn verkocht wordt.

Perla-koffie is dan ook nog steeds een populair product in Nederland. Het is een symbool van gezelligheid en samenzijn.

Tijdens de Duitse bezetting moest Albert Heijn zijn assortiment sterk inkrimpen. Grondstoffen en producten werden door de Duitsers gevorderd.

Zoveel mogelijk voorraden werden naar de winkels gestuurd om de kans op inbeslagname zo klein mogelijk te maken. Vooral in het geval van koffie ging de inbeslagname velen aan het hart, omdat Albert Heijn koffie een flinke opmars had gemaakt dankzij de Boffie-reclames.

Het was een tijd van improviseren op vele vlakken. Op koffiegebied slaagde Albert Heijn erin met surrogaten de opgebouwde koffiefaam te behouden.

Uit magere melkpoeder en menging met geroosterde chicorei, rogge of gerst werden koffievervangingsmiddelen gemaakt waar Boffie zich niet voor hoefde te schamen.

De koffie werd ook wel Smalsko genoemd.

‘Stop, hier is Boffie met Albert Heijn’s koffie’ was een van de slogans waarmee de Kuifje van de koffie Nederland veroverde.

Ober Boffie, een olijke stripfiguur, beleefde allerlei avonturen die de koffiedrinker enthousiasmeerde tot aankoop van de koffies die hij serveerde. Hij was de kleine held in een kwartetspel, op koffieaffiches en in kinderboeken, waaronder De Koddige Avonturen van Boffie, en muze in een liedje van Louis Davids.

Boffie werd later ook voor andere Albert Heijn marketingcampagnes ingezet.

In 1956 begon Albert Heijn met een smaakpanel van huisvrouwen om te horen welke koffiemelanges zij het liefst dronken.

In plaats van op prijs, die intussen danig fluctueerde door de grillige wereldkoffiehandel, werd de koffie neergezet op smaaktype. Dat ging zo: consulentes reisden door het land en verkochten koffie tegen gereduceerd tarief, zodat gezinnen thuis smaaktestjes konden verrichten. De reacties kwamen terug via bijgesloten antwoordkaarten.

Klanten bleken ervan gecharmeerd dat zij zelf konden uitzoeken tot welke smaakgroep ze behoorden. En dat mondde uit in de introductie van vier koffiemelanges met uiteenlopende smaken. Elke smaak was voorzien van een standaardkleur om de herkenbaarheid in de winkel te vergroten.

Perla was niet altijd al Perla. Perla was eerder Albert Heijn’s koffie, Delicata en zelfs Boffie koffie.

De naam Perla duikt voor het eerst op als koffie-inkoper Gerard Hermanides een nieuwe koffiesoort ‘Perla de Columbia’ gaat noemen; Spaans voor parel van Columbia, het land waar de bonen voor deze melange vandaan kwamen.

De koffie werd innovatief in vacuümblikken verpakt - vacuümpakken bestonden tot dan toe nog niet. De blikken werden ook wel ‘Allerhande pffft’-blikken genoemd.

Het blik dat met een zucht, als het ware, zijn inhoud prijsgaf als het werd geopend.

Sinds 1989 prijkt op alle koffie van Albert Heijn de naam Perla.

Conclusie

Terwijl we terugblikten op de rijke geschiedenis van koffie in Nederland, valt één naam op als een onwrikbare pionier en een dominante kracht: Douwe Egberts. Al sinds de oprichting in 1753 heeft Douwe Egberts de harten van koffieliefhebbers veroverd en de Nederlandse koffiecultuur diepgaand beïnvloed.

Hoewel we hebben gekeken naar verschillende koffiemerken die in de loop der jaren opkwamen en een plaats in onze harten veroverden, blijft Douwe Egberts de onbetwiste leider in de Nederlandse koffiewereld.

labels:

Zie ook: