Na een griep, verkoudheid of COVID-19 kan je smaak veranderen. Dingen die je normaal lekker vindt, smaken ineens anders of vies. Koffie is een van de producten waarvan de smaak vaak verandert. Hieronder lees je hoe dat komt en wat je eraan kunt doen.
Smaakverandering door een Virus
Griep, verkoudheid en COVID-19 zijn virusziekten die verschillende symptomen kunnen veroorzaken, waaronder veranderingen in smaak en reuk. COVID-19 wordt veroorzaakt door het coronavirus SARS-CoV-2. Veel mensen met COVID-19 hebben last van benauwdheid en verlies van reuk en/of smaak.
Veranderingen in smaak en reuk komen veel voor. Patiënten geven aan hier last van te hebben, zowel voordat de diagnose gesteld wordt, als tijdens en na afloop van de behandeling. Bij veel patiënten herstellen de smaak en reuk zich na afloop van de totale behandeling. Als de smaak verstoord is, kan dat een negatieve invloed hebben op het eten.
Hoe Werkt Smaak?
Proeven is onderzoeken hoe iets smaakt. Als iets lekker smaakt, is dat een belangrijke motivatie om het te eten. Je proeft vooral met je tong. Daar zitten kleine bobbeltjes op, de smaakpupillen, die zorgen dat je zoet, zuur, zout, bitter kunt proeven. Als je iets eet of drinkt, proef je bijna altijd verschillende basissmaken tegelijk. Een dropje is bijvoorbeeld zoet én zout. Je smaak wordt ‘geholpen’ door je reuk en het speeksel. Als je een verstopte neus of een droge mond hebt, kun je minder goed proeven.
Oorzaken van Smaakverandering
Bij alle vormen van kanker kunnen smaakproblemen ontstaan door veranderingen in de smaakdrempels voor zout, zuur, zoet en bitter. Een smaakdrempel wordt bepaald door het moment dat u een bepaalde smaak zoals zout, zuur en bitter proeft. Bij kanker kunnen deze smaakdrempels verhoogd of verlaagd zijn. Hierdoor verandert ook de reuk- en smaakbeleving. Daarnaast kan de smaak veranderen door de ligging van de tumor (bijvoorbeeld in de mond), door bestraling in het hoofd- halsgebied en door bepaalde chemokuren.
Klachten die kunnen optreden zijn een vieze smaak, minder smaak, veranderingen in smaakbeleving en -geheugen. Als u genoeg drinkt (minimaal 1,5 liter per dag), voorkomt u dat u uitdroogt. Ook heeft u minder snel last van een vieze smaak, een droge mond en misselijkheid. Daarbij zorgt u er zo ook voor dat de nieren alle afvalstoffen af kunnen voeren die ontstaan bij chemotherapie en bestraling.
Afkeer (aversie) van bepaalde voedingsmiddelen kan ontstaan doordat de smaak verandert. Waardoor de smaak verandert is onbekend. Vaak krijgen mensen een afkeer van warme producten die sterk ruiken. Koffie staat meestal het eerste tegen, al snel gevolgd door de warme maaltijd, waarbij gebakken vlees, bouillon of soep de meeste problemen geven.
Veel patiënten die behandeld worden met chemotherapie zeggen tijdens en soms ook geruime tijd na de behandeling dat hun reukvermogen is veranderd. Bepaalde geuren ruiken opeens veel sterker en/of minder lekker. Als gevolg van de behandeling bij kanker of door de ziekte zelf, kan het gebeuren dat uw reuk niet goed werkt. Als u niet goed meer kunt ruiken, proeft u het eten ook minder goed (net als bij een verstopte neus). Reukveranderingen zijn meestal tijdelijk.
COVID-19 en Smaakverlies
Al aan het begin van de corona-uitbraak in Nederland rapporteerden mensen dat ze hun smaak en reuk verloren. Soms zelfs voordat ze ziek werden, en ook zonder verstopte neus. Inmiddels zijn er mensen die al maanden niet goed proeven en ruiken.
Bij Covid-19 zien we dat het reukverlies losstaat van een verstopte neus. Bovendien verlies je ook je smaak: zoet, zout, zuur en bitter, die je normaal op je tong proeft, vallen dan ook weg. Niet de geurreceptoren zelf, maar de ondersteunende cellen eromheen worden aangevallen en daardoor verlies je ook je reuk. Vaak van de ene op de andere dag. Mensen worden wakker en denken: wat smaakt de koffie raar, of ik proef ’m zelfs helemaal niet meer. Wat ik vooral opvallend vind, is hoeveel mensen het overkomt.
Wat Kun Je Eraan Doen?
Als de oorzaak van de smaakproblemen bekend is, is het belangrijk om die aan te pakken. Als de oorzaak onbekend is, niet behandeld kan worden of als behandeling van de oorzaak te weinig helpt, richt de behandeling zich op het verminderen van de klachten. Dat kan door goede mondverzorging en het schoonmaken van de tong met een zachte tandenborstel of tongschraper. De dokter kan je ook doorverwijzen naar een diëtist, tandarts, mondhygiënist, KNO-arts (keel-, neus- en oorarts), neuroloog of logopedist. Zorg dat je mond schoon en vochtig is. En als je rookt: roken heeft erg veel invloed op je smaak. Dus als je kunt stoppen, kan dat veel helpen. Verder kunnen jij en je naasten kijken wat je wél lekker vindt. Probeer hapjes te vinden die je nog wel kunt proeven en waar je van kunt genieten.
Tips voor een Betere Smaakbeleving
- U kunt de speekselklieren stimuleren om dun, waterig speeksel te produceren door te kauwen en te zuigen. Hierdoor wordt proeven gemakkelijker. Neem iets fris-zuurs om op te kauwen of om op te zuigen, bijvoorbeeld: een zuurtje, pepermunt, (suikervrije) kauwgom, zacht snoep of een waterijsje.
- Experimenteer met voedingsmiddelen en probeer ze uit!
- Gebruik het liefst porseleinen of aardewerken servies.
- Een goede mondverzorging helpt (tijdelijk) de vieze smaak te verminderen.
- Probeer voedingsmiddelen of gerechten met een sterke smaak, bijvoorbeeld nasi of bami.
- Probeer ook voedingsmiddelen uit die u voor uw ziekte niet lekker vond.
- Breng afwisseling aan in de verschillende smaken.
- Bepaal voor uzelf op welke temperatuur gerechten u het beste smaken.
- Als vruchtensappen zorgen voor irritatie in uw mond, dan zijn limonadesiropen zoals Roosvicee of Karvan Cévitam een goede vervanging.
- Als koffie niet meer lekker vindt, probeer dan ook eens thee, chocolademelk, karnemelk, vruchtensap of frisdrank.
Reuktraining
Heeft u langer dan 4 weken problemen met ruiken? Dan kunt u reuktraining doen. U kunt dit zelf doen. U moet 2 keer op een dag aan 4 flesjes met sterke geuren ruiken. En dat 3 tot 6 maanden blijven doen. Het is niet absoluut zeker dat reuktraining helpt om weer beter te ruiken na corona. Maar artsen denken wel dat het kan helpen, omdat het bij andere ziekten door virussen ook helpt.
Hoe werkt reuktraining:
- Koop 4 flesjes met geurolie met de geuren: roos, eucalyptus, citroen en kruidnagel.
- Ga rustig zitten of staan.
- Pak 1 flesje en haal de dop eraf.
- Houd het flesje ongeveer 3 centimeter onder uw neus. Raak uw neus niet aan met het flesje.
- Haal 5 keer diep en rustig adem door uw neus. Houd het flesje de hele tijd onder uw neus. Adem niet te snel.
- Doe hetzelfde met de andere 3 flesjes.
- Ruik 1 keer in de ochtend en 1 keer in de avond aan de 4 flesjes.
- Doe dat 3 maanden lang.
- Blijf ook doorgaan met de reuktraining als u wel weer iets ruikt.
- Ruikt u na 3 maanden nog niet (helemaal) goed? Stap dan over op 4 nieuwe geuren: jasmijn, mandarijn, mint en tijm.
Alternatieven voor Koffie
Als je koffie niet meer lekker vindt, zijn er genoeg alternatieven die je kunt proberen:
- Thee
- Chocolademelk
- Karnemelk
- Vruchtensap
- Frisdrank
Mocht je ondanks deze tips problemen blijven houden met je smaak, raadpleeg dan een arts of diëtist.
labels:
