Jaarlijks wordt er per persoon gemiddeld zo'n 148 liter koffie gedronken. Al sinds het ontstaan van koffie buitelen gebruikers over elkaar heen met theorieën over de voor- en nadelen van de cafeïnerijke drank. Naar de gevolgen van koffie en koffiegebruik wordt al jarenlang onderzoek gedaan. Vooral het belangrijkste bestanddeel, cafeïne, is daarbij onderwerp van discussie.

De Effecten van Cafeïne

Niet geheel ten onrechte, want cafeïne heeft een belangrijk nadeel. Cafeïne zorgt voor een versnelde hartslag en ademhaling en een verhoging van de lichaamstemperatuur. Met andere woorden: het verhoogt het energieverbruik en zorgt ervoor dat er sneller vetten in de bloedbaan worden gelanceerd. Een ander voordeel: cafeïne zorgt voor scherpte en energie en dat is erg handig tijdens trainingen, die als doel hebben vet te verbranden. Cafeïne helpt bovendien spierpijn te onderdrukken en verkleint de kans op huidkanker.

Sommige mensen zijn gevoelig voor koffie, of beter gezegd voor cafeïne. Zeker in de avond kan dat als minder prettig worden ervaren en zelfs leiden tot slapeloosheid, oorsuizen of duizeligheid. Mensen die geen koffie willen drinken, maar wel van de voordelen van cafeïne willen profiteren, kunnen ook thee of cola nemen. Ook nu geldt: drink met mate, want te veel cola levert te veel suiker op. En dat maakt het juist lastig om je te concentreren.

Voordelen van Koffie Buiten Cafeïne Om

Buiten de cafeïne worden er ook nog voordelen aan koffie in het algemeen toegeschreven. Zo beschermt het de hersenen tegen veroudering, remt het de vorming van bloedstolsels en verlaagt het cholesterol. Het maakt koffie allemaal geen wondermiddel, want er kleeft wel een belangrijk nadeel aan het gebruik ervan. Iedereen die meer dan drie koppen koffie per dag drinkt en daar opeens mee stopt, zou de gevolgen moeten merken. Hoofdpijn en concentratieproblemen zijn de meest gebruikelijke klachten. Zoals alles, moet dus ook het drinken van koffie met mate gebeuren.

Verder is er geen verband tussen het dagelijks drinken van koffie en een hoger risico op overlijden. Koffie onttrekt geen vocht aan het lichaam en help dus ook niet tegen een kater: de alcohol zul je er echt uit moeten zweten.

Koffie en de Darmflora

Bijna alle koffieliefhebbers herkennen de situatie wel waarbij je geniet van een bakkie en een paar minuten later op het toilet zit. Yes, van koffie moet je soms poepen. Is het de cafeïne, is het een stofje in de koffie? Op de redactie gaan de nodige mornings coffees er goed in. Daarom waren we maar wat benieuwd naar het antwoord op de vraag waarom je van koffie soms moet poepen.

Je stapt ’s ochtends uit bed en die kop koffie kan er niet snel genoeg in. Filterkoffie, een strenge espresso of een schuimige cappuccino: alles om wakker te worden. Een paar slokken verder…en je moet rennen naar de wc. En dat nog voor het ontbijt! Feit of fabel: moet je écht poepen van koffie? Een laxerend drankje. Of niet? Een bakkie drinken als het niet wil lukken met de stoelgang. De koffiedrinker kent het! Maar stimuleert ‘het zwarte goud’ je darmen echt?

In je darmen krioelt het van de bacteriën, gisten en schimmels. Het darmmicrobioom speelt een belangrijke rol bij de spijsvertering, de opname van voedingsstoffen en de stoelgang. Het heeft zelfs impact op je psychische gezondheid en je immuunsysteem. Dit microbioom is niet iets statisch. Het verandert onder invloed van ons eetpatroon, onze omgeving en zelfs de darmen van mensen om ons heen.

Wetenschappers van ZOE, het voedingswetenschapsbedrijf dat het onderzoek uitvoerde, kozen ervoor zich op koffie te richten om de relatie tussen ons dieet en ons darmmicrobioom te onderzoeken. “De gezondheidsvoordelen van koffie zijn waarschijnlijk te danken aan de complexe chemische samenstelling”, legt Spector uit. “Koffie, dat wordt gemaakt door bonen te fermenteren, bevat honderden verbindingen die aanwezig zijn in zowel cafeïnehoudende als cafeïnevrije koffie.

Eerder onderzoek door dezelfde wetenschappers heeft aangetoond dat, van 150 verschillende voedingsmiddelen, koffie het sterkst leek te zijn verbonden met de samenstelling van het darmmicrobioom. Ze vergeleken onder meer poepsamples en vonden één groot verschil tussen koffiedrinkers en niet-koffiedrinkers: het aantal bacteriën van de soort Lawsonibacter asaccharolyticus. Het onderzoeksteam weet niet welke impact hogere niveaus van L. asaccharolyticus op mensen kunnen hebben, maar stellen dat het waarschijnlijk verband houdt met de gezondheidsvoordelen van koffie.

Onderzoek naar de Darmactiviteit

Bij een oud onderzoek van de University of Iowa kwam naar voren dat de darmactiviteit van proefpersonen na een kop koffie toenam. Dus werkt koffie laxerend? Kort gezegd heeft de wetenschap er nog geen duidelijk antwoord op. Volgens sommige studies zou je door koffie meer van het gastrine-hormoon aanmaken, die je spijsvertering versnelt. Andere wetenschappers zijn het daar niet mee eens. In de praktijk (lees: na een bakkie) wordt koffie wel degelijk vaak ervaren als…poep-opwekkend. Maar waarom dat zo is, is simpelweg nog niet duidelijk.

Voor de wetenschap rustten ze dertien proefpersonen uit met een manometrische sonde. Dit slangetje werd zestig centimeter diep in de anus ingebracht om de darmactiviteit op verschillende punten te meten. Gedurende de dag dronken de proefpersonen koffie of water en aten ze een maaltijd. Na het koffiedrinken bleek de darmactiviteit inderdaad flink toe te nemen, sterker dan bij water. Al enkele minuten na het drinken werden de darmen actiever, zo berichtte de sonde.

Uit onderzoek bleek dat meerdere deelnemers na het drinken van koffie de drang hadden om naar de wc te gaan. Maar belandt koffie dan razendsnel in de dikke darm? Nee, legt dr. Kyle Staller aan CNN uit. Hij is neurogastro-enteroloog, onderzoeker en epidemioloog in het Amerikaanse Massachusetts General Hospital. Staller vertelt aan CNN dat koffie ook het hormoon gastrine stimuleert. Dat hormoon heeft invloed op de productie van maagzuur, bleek weer uit ander onderzoek. Kortom: een ‘bakkie’ versnelt de boel.

Tegelijkertijd zijn er volgens Singh twee factoren die het maagdarmkanaal stimuleren, namelijk eten en wakker worden. Het is daarom ook niet gek dat je kort na het opstaan en het drinken van een warme drank naar de wc moet.

Cafeïne is Niet de Enige Oorzaak

Niet de cafeïne, zo lijkt het. Ook een kopje ‘decaf’ kon proefpersonen (iets minder snel) van de koffiepot naar de toiletpot sturen. En binnen enkele minuten kan koffie nog niet in de darmen zitten. Het lijkt erop dat koffie de maag stimuleert om de vertering te versnellen, net als na een maaltijd.

In zowel decaf als gewone koffie zitten chemicaliën (o.a.). Ook wijzen sommige onderzoeken uit dat het hormoon gastrine wordt aangemaakt in je lichaam nadat je een kopje koffie drinkt, lezen we op Quest.nl. Het hormoon is betrokken bij de snelheid van de spijsvertering. De uitwerpselen van de ratten na het drinken van koffie bleken minder bacteriën te bevatten dan de ratten die geen koffie dronken.

Maar ondanks dat er nog geen hard bewijs is, is het wel duidelijk dat koffie de activiteit in de darmen daadwerkelijk verhoogt. Neem nog een bakkie als het niet wil vlotten met de stoelgang.

Staller legt uit dat bij verstopping, oftewel obstipatie, koffie de boel wellicht kan helpen. Maar volgens hem werkt het ook de andere kant op. Dringende of onverwachtse stoelgang kan getriggerd worden door koffie en dat is niet altijd even aangenaam. Maar voedingsdeskundige Jones waarschuwt dat niet alle darmproblemen te verhelpen zijn met een bakkie pleur.

Koffie en Maag- en Darmklachten

Heb je last van je maag of darmen na het drinken van koffie? Dat is niet zo gek. Koffie heeft voor veel mensen een laxerende werking. Na een ‘koffietje in de ochtend’ helpt cafeïne je stoelgang misschien wel een handje op weg. Of niet, want voor een grote groep mensen zorgt cafeïne juist voor vervelende maag- en darmklachten. Maar hoe ontstaan deze vervelende klachten én kun je er wat aan doen?

Cafeïne stimuleert de samentrekking van de spieren in je maagdarmkanaal. Hierdoor geeft je maag z’n inhoud al te vroeg door aan je dunne darm. Door cafeïne geeft je maag voedsel wat nog niet volledig verteerd is al door aan je dunne darm. Dit onverteerde voedsel gaat vervolgens rotten in je dunne darm. Dit vormt een warm nest voor slechte bacteriën. Op de lange termijn kan dit zelfs resulteren in het beschadigen van de dunne darmwand.

Daarnaast zorgt cafeïne ook voor het versnelt voortduwen van voedsel in de dikke darm. Dit effect zorgt ervoor dat je snel en nodig moet poepen of zelfs last krijgt van diarree. Recent onderzoek toont aan dat de activiteit van de dikke darm binnen 4 minuten toeneemt na het drinken van cafeïne. Het welbekende laxerende effect van koffie. Onderzoek toont aan dat cafeïne de dikke darm 60% actiever maakt dan water.

Cafeïne zorgt ervoor dat al het voedsel in je maag te snel naar je dunne darm verplaatst en vervolgens laat het je voedsel in je dikke darm versneld uitpoepen. Daarna vertraagt je spijsvertering. Dat komt doordat cafeïne de aanmaak van de stresshormonen cortisol en adrenaline stimuleert.

Twee koppen koffie (met cafeïne) veroorzaken al voor een stijging van 30% van je cortisolspiegel. Cortisol en adrenaline zorgen ervoor dat je in gevaarlijke situaties kan ‘vechten of vluchten’ door je hart sneller te laten kloppen en de bloedtoevoer naar je hersenen te verhogen. Hierdoor stroomt er minder bloed naar je maagdarmstelsel waardoor je spijsvertering vertraagt. Een vertraagde spijsvertering geeft klachten als een opgeblazen gevoel, buikpijn en misselijkheid.

Het is wetenschappelijk aangetoond dat cafeïne de symptomen (zoals diarree, buikpijn en zure oprispingen) verergert van chronische darmaandoeningen als het prikkelbare darm syndroom (PDS) en de ziekte van Crohn. Mensen met deze aandoeningen worden daarom afgeraden om koffie met cafeïne te drinken. Cafeïne speelt echter geen rol in het ontwikkelen van deze aandoeningen.

Hoe (on)gezond is koffie?

Koffie zonder suiker staat in de Schijf van Vijf. Dat zijn de richtlijnen voor een gezond eetpatroon, opgesteld door het Voedingscentrum. Volgens het centrum ‘voorziet koffie je lichaam op een gezonde manier van vocht’. Maar hoeveel kopjes mag je maximaal per dag drinken? Dat verschilt van zo’n één tot vier koppen per dag, afhankelijk van wat voor soort koffie je drinkt.

Filterkoffie wordt beschouwd als het gezondst. Gefilterde koffie bevat namelijk minder cafestol en kahweol. Die stoffen verhogen je LDL-cholesterol. Bij een hoog LDL-cholesterol heb je meer kans dat slagaders vernauwen, en daarmee méér kans op een hartaanval of beroerte. Van andere koffiesoorten (die geen filterkoffie zijn) kun je daarom beter niet meer dan één kopje per dag drinken.

In dit blog vertel ik een aantal dingen over koffie en gezondheid. Is dat kopje koffie wat u elke dag drinkt nou goed of slecht voor je. En welke verhalen zijn waar en welke niet. U leest het allemaal in dit blog. Benieuwd naar hoe het zit? Koffie kan een gezond effect hebben op uw leven. Dit is vooral het geval als u 2 tot 4 koppen per dag drinkt. Er is veel wetenschappelijk onderzoek geweest naar dit vraagstuk en daar is dit uit gebleken. Er zijn een aantal feiten die uit het onderzoek zijn gekomen. Bij 2-4 koppen per dag is dit het geval. Volgens o.a. Veel mensen denken dat koffie je lichaam uitdroogt. Dit is niet het geval. Koffie is licht vocht afdrijvend, maar draagt gewoon bij aan je vochtinname. Volgens sommigen zou koffie hartkloppingen en hartproblemen veroorzaken. Dit is bij normaal gebruik niet normaal. Sterker nog, koffie wordt gelinkt aan een lager risico op hartziekten. Omdat espresso bitter smaakt, denken veel mensen dat er ook meer cafeïne in zit. Per milliliter klopt dat, maar een grote mok filterkoffie bevat zelfs meer cafeïne dan een espresso shot. Volgens velen zou koffie slecht zijn voor je maagwanden en maagzuur veroorzaken. Koffie is best gezond, maar niet in alle gevallen. Drink jij 3-4 koppen koffie op een dag, dan heeft koffie een goede invloed op je gezondheid. Uiteraard niet wanneer je er veel melk en suiker in doet. Als je koffie in overmaten drinkt dan zal het niet meer positief effect hebben op je gezondheid.

Advies bij Buikpijn

Heb jij snel last van je maag of darmen? Loop niet langer onnodig door met deze klachten en probeer eens cafeïne te vermijden door over te stappen op cafeïnevrije koffie. Je zal niet de eerste zijn waarbij cafeïne de oorzaak is van maag- en darmklachten. Ook de lactose in melkproducten veroorzaken bij veel mensen maag- en darmklachten. Drink jij je koffie het liefst als cappuccino of latte? Dan is het zeker de moeite waard om eens te kijken hoe jij reageert als jij de (koe)melk weglaat. Vervang de melk voor bijvoorbeeld een plantaardige variant.

Probeer vandaag nog of cafeïnevrije koffie jouw buikklachten kan verminderen.

Gevoeligheid voor Cafeïne

Waar de een moeiteloos vijf koppen koffie per dag wegtikt, ligt de ander uren later nog te stuiteren in bed. Niet gek, want mensen reageren nu eenmaal verschillend op koffie. Of beter gezegd: op cafeïne. Van veel cafeïne kun je hoofdpijn krijgen, duizelig worden, hartkloppingen krijgen, slecht slapen en je angstig voelen. Er is geen precies advies of limiet aan cafeïne (per dag) vastgesteld. Hoe gevoelig (of juist tolerant) jij bent voor cafeïne, zul je zelf moeten ontdekken.

Koffie op een Lege Maag

Een bakkie pleur drinken nog vóór je een ontbijt hebt gegeten: veel van ons doen het. Sommige mensen doen dat bewust om hun bezoek aan het toilet wat…soepeler te laten verlopen. Maar wat doet koffie op een nuchtere maag eigenlijk voor je lichaam? En is dat schadelijk?

Het oordeel daarover verschilt. Echter, er is nooit bewezen dat koffiedrinken op de lege maag klachten geeft of maagproblemen veroorzaakt. Uit het onderzoek van een maag-darm-leverarts naar de effecten van koffie op het maag- en darmstelsel, kwam naar voren dat koffie op de lege maag niét schadelijk is voor het maagslijmvlies. Ons maagvlies is bestand tegen maagzuur, en ook tegen koffie. Wél bleek dat koffie je darmen meer kan stimuleren, dan bijvoorbeeld water of thee. Hoe dat komt, is nog niet bekend.

Maar of koffie (nog voor je ontbijtje) voor jou een goede optie is? Menig koffiedrinker deelt het gevoel: een goede kop brengt de darmen op gang.

Overzicht van Onderzoeksresultaten

Hieronder een tabel met een overzicht van enkele belangrijke bevindingen uit wetenschappelijk onderzoek naar koffie en de stoelgang:

Onderzoek Bevinding
University of Iowa (1999) Darmactiviteit neemt significant toe na koffieconsumptie
Oregon State University (2006) Koffie veroorzaakt geen maagproblemen
ZOE Koffie is sterk verbonden met de samenstelling van het darmmicrobioom
Diverse studies Cafeïne kan de symptomen van chronische darmaandoeningen verergeren

labels:

Zie ook: