De meeste Nederlanders hebben vaste koffiemomenten. Rond tien uur ’s ochtends en weer om een uur of drie: koffietijd. Kom je bij iemand op bezoek? Dan krijg je vrijwel altijd koffie aangeboden. En vaak ook een koekje erbij. Let op: één koekje. Thuis drinken veel mensen nog gewoon filterkoffie: zwart, heet en uit een stevige mok. Op kantoor is het koffieapparaat het sociale middelpunt.
Hoewel de klassieke koffietradities springlevend zijn, is er ook veel veranderd. Ook thee is een populair drankje, zeker bij jongere generaties. Met allerlei smaken en zetmethodes is er veel te ontdekken.
De liefde voor koffie zit ook diep in de Nederlandse taal. Koffie staat in de top 3 van dingen die je nodig hebt om een taal te leren. Dat blijkt uit een onderzoek dat we deden onder onze cursisten. Wist je dat thee zeer verschillend wordt gedronken over de hele wereld?
In veel Islamitische culturen is het heel gebruikelijk om je schoenen uit te doen, voordat je de woonkamer betreedt. Als ik dan op huisbezoek was, kreeg ik vaak een kopje thee aangeboden. Soms liet ik mijn cursisten thee maken in de klas waarin ze de kans kregen om iets te vertellen over hun land van herkomst en de bijbehorende thee-ceremonies.
Terug naar de thee-cultuur ik kwam er dus achter, dat andere samenlevingen een hele traditie hadden gebouwd rondom het thee drinken. Wat ik bijzonder vond was dat tijdens het theedrinken, even echt tijd voor elkaar werd vrij gemaakt. Kletsen en verbinden, lachen en je zorgen even vergeten.
Thee Variaties Wereldwijd
Als je van zoet houdt dan moet je beslist een keer Marrokaanse Muntthee proberen. Gemaakt van verse munt of van gedroogde munt samen met losse groene thee en suiker, heel veel suiker. Deze thee word geserveerd in kleine glaasjes. Je drinkt de thee langzaam op. De theepot zelf is niet alleen mooi om naar te kijken, maar heeft een lange smalle tuit om de thee in een lange straal in te serveren. Het vraagt misschien even oefenwerk, maar de kunst is om de thee in steeds hogere stralen te serveren. Het effect is dat de thee dan lekker gaat schuimen. Heb je geen verse munt in huis? Probeer dan eens Marroc Munt met essentiële oliën.
Mijn cursisten uit Syrië (en andere landen) genieten dan ook altijd volop van de thee-momenten die we tijdens de pauze hebben. Na het harde leren (ze zijn altijd super gemotiveerd) is het tijd om even te kletsen en zwarte thee te drinken, die ook hier gepaard gaat met veel suiker. Zoetigheden zoals dadels en koekjes komen te voorschijn en we proberen zoveel mogelijk Nederlands met elkaar te praten. Een van mijn cursisten, vertelt me dat Nederlanders veel bewuster omgaan met de hoeveel suiker die we consumeren, maar dat men in Syrië, houdt van zoet, zoeter, zoetst. Dat hij regelmatig naar de tandarts moet gaan, neemt hij voor lief :). Wil je ook een volle krachtige zwarte thee drinken? Probeer dan onze Ceylon of Darjeeling, beiden met een vol aroma.
Bubbelthee is afkomstig uit Taiwan en is regelatief nog niet zo lang bekend in Nederland. Het wordt in veel Aziatische landen gedronken en is inmiddels ook overgewaaid naar Australië, Amerika en Canada. In tegenstelling tot andere thee-ceremonies, is dit een dorstlesser die vaak buiten de deur gedronken wordt. Vooral onder jongeren is dit een hip drankje. Het wordt gemaakt met een basis van thee, fruit en tapioca balletjes die dan wel of niet zoet zijn. De thee wordt geschud waardoor de bubbels ontstaan. Over het algemeen is dit een verfrissend theedrankje, waar ijsklontjes aan zijn toegevoegd. Er zijn echt heel veel verschillende smaakjes verkrijgbaar, ook de mate van zoetheid verschilt.
Cream tea is een nieuwere trend, het is een koude thee met bovenop een laagje 'cream cheese', op de beker zit een aparte opening wanneer je alleen de room wilt proeven. Met een rietje drink je de rest van de thee. De eerste keer dat ik drankje wilde proberen was ik een beetje huiverig. Het klinkt namelijk een beetje raar, kaas in je thee. Maar mijn aarzeling verdween snel.
De lekkerste thee maak je met ons uitgebreide assortiment aan groene, zwarte, Rooibos én kruidenthee.
Fika: De Zweedse Koffiepauze Cultuur
Een paar keer per dag is het fika-tijd in Zweden, wat vrij vertaald ‘koffie drinken’ betekend. Maar vertaald wordt dit woord niet. De hele ‘cultuur’ rondom het fika-festijn kan namelijk niet worden meegenomen in de vertaling. Voor Zweden is fika dan ook niet zomaar een bakkie koffie drinken, het is een moment van rust waar dat kopje geurende, zwarte koffie in combinatie met een lekkernij centraal staat. Tijdens onze reis door Zweden hebben we menig fika momentjes gehad.
Nog geen jaar geleden nam het Nederlandse stel Egberd en Sandra Burträsk Camping over. Een rustige plek gelegen aan een schitterend meer. Ze hebben het Zweedse koffie momentje overgenomen, maar wel met een sterke bak koffie zoals die in Nederland vaker gezet wordt.
Met de kilometers die we maken tijdens onze reis, volgen ook de nodige bakken koffie op bijzondere plekken. We worden uitgenodigd voor een fika op Stormyrberget Farm in Piteå. Een plek waar de combinatie tussen het boerenleven en toerisme is gevonden.
Wanneer ik de eigenaresse vraag wat het verhaal achter fika is kijkt ze me ietwat verward aan. ‘Fika is gewoon een pauze momentje’ zegt ze. ‘Je komt even allemaal samen, drinkt koffie, eet wat..’ Ze doet alsof het niets bijzonders is en ik kijk naar mijn porseleinen kopje koffie in mijn ene hand en een schoteltje cloudberries met karamelsaus in mijn andere.
Tijdens ons bezoek aan Geunja Sámi Eco Lodge kregen we wederom koffie, iets wat de Sami (de inheemse bevolking van Sámpi, het gebied wat beter bekend staat als Lapland) hebben overgenomen van de Zweden. Ann-Kristine, onze host, vertelt dat Fika vroeger een dure aangelegenheid was: ‘Het was koffie drinken met keuze uit zeven verschillende soorten koekjes. Vandaag de dag is het gewoon koffie met iets lekkers wat je deelt met gasten, vrienden of familie’. Een cloudberrie-lekkernij stond wederom voor mijn neus te wachten om opgegeten te worden. Hoewel de koekjes-keuze dus ietwat veranderd is, wordt het rustmoment wat gepaard gaat met fika van generatie op generatie doorgegeven.
Zweden nemen bewust pauze om koffie (of thee) te drinken, even te socializen en met aandacht iets lekkers te nuttigen. Zelf zien de Zweden die ik er over sprak fika niet als iets speciaals; iedereen groeit er immers mee op.
Fika is zo ingeburgerd dat het zowel als zelfstandig naamwoord als werkwoord wordt gebruikt en een alledaagse uitdrukking is in het Zweeds. Je kunt een fika nemen (‘ta en fika’) of een koffiepauze nemen (‘fika’) - en iedereen begrijpt precies wat je bedoelt.
Wat is fika?
Hoewel fika misschien gewoon een pauze met koffie en cake lijkt, heeft het in Zweden een veel diepere culturele betekenis. Het is een moment om even te pauzeren, contact te maken en nieuwe energie op te doen - vaak gaat het meer om het gezelschap en het gesprek dan om de koffie zelf.
Fika kan op elk moment van de dag plaatsvinden en bestaat meestal uit vers gezette koffie met iets zoets, waarbij kaneelbroodjes (‘kanelbullar’) het populairst zijn. Het is ook een populaire en meer ontspannen keuze voor een date dan uit eten gaan. Hoewel sommigen misschien genieten van een rustige koffiepauze in hun eentje, wordt fika over het algemeen beschouwd als een sociaal ritueel dat je het beste met anderen kunt delen.
De geschiedenis van fika
Het woord zelf is waarschijnlijk een omkering van de lettergrepen in het woord ‘kaffi’, de oude spelling van koffie (tegenwoordig ‘kaffe’ in het Zweeds). Oorspronkelijk was het de koffie zelf, die in de 18e eeuw in Zweden werd geïntroduceerd, die als de echte fika werd beschouwd.
In de loop der jaren werden de bijbehorende gebakjes - vaak ‘fikabröd’ (fika-brood) genoemd - echter net zo belangrijk, samen met het sociale aspect van de gewoonte.
Angel Trinidad over Fika
Angel Trinidad is copywriter en design journalist. Ze komt uit de Filipijnen en woonde een tijdje in Nederland, Spanje en Duitsland en verhuisde een aantal jaar geleden naar het Zweedse Malmö. Angel: ‘Het is al sinds kleins af aan een droom van mij om in Zweden te wonen. Ik luisterde altijd naar Indie bands die allemaal Zweeds bleken te zijn. Dit wekte mijn nieuwsgierigheid naar het land. En hoe meer ik erover te weten kwam, hoe verliefder ik werd.
Fika is een pauze nemen van je dag en er echt van genieten. Het is eigenlijk een koffiepauze met iets zoets erbij: een plak cake, kaneelbroodje, snoepje, semla of een lussekatt. Voor anderen lijkt fika misschien op een eenvoudige koffiepauze, maar voor de Zweden is het specialer dan dat, omdat het voor hen gezelliger is. Het is een belangrijk onderdeel van de Zweedse cultuur. Wat het speciaal maakt, en iets anders dan een gewone koffiepauze, is dat de Zweden het zien als een bijna heilig moment om te ontspannen, een pauze te nemen en dit bijzondere moment met iemand te delen. Het is de gezellige factor die het anders maakt. En hun liefde ervoor zal zeker op jou overslaan.
‘Ik heb sindsdien in verschillende steden gewoond, dus het werd eigenlijk een dagboek van alle fika’s die ik had met vrienden en familie over de hele wereld. Fika is een mooie herinnering om altijd lief te zijn voor onszelf. We kunnen niet non-stop doorwerken - het is eigenlijk contraproductief om dat te doen. Een fika is een pauze in je dag om je geest even te laten ademen.
labels:
