Espresso, cappuccino, latte macchiato of lungo, koffie in al zijn verleidelijke vormen is populair. Genieten van een goede opkikker, en dat bij voorkeur gezet in een handomdraai, is wat we vaak het liefst willen.
Espressomachine: Volautomaat versus Halfautomaat
Espressomachines zijn onder te verdelen in volautomaten en halfautomaten. Het verschil tussen deze automaten is de volledige controle over het zetproces van je koffie ten opzichte van de controle die je overlaat aan de machine zelf.
En gemak dient de mens met een volautomaat. Je stelt op de machine in hoe je jouw kopje koffie wilt drinken, je drukt op de knop, wacht een paar seconden en... genieten maar. Je past de sterkte van je espresso of andere koffiespecialiteit makkelijk aan door de maling van de bonen op grof, gemiddeld of fijn te zetten.
Als je het zetproces zelf in de hand wil houden heb je het over een halfautomaat, ook wel pistonmachine genoemd. Het perfecte kopje koffie drink je gewoon thuis.
Koffie zetten met een Halfautomaat: Stappenplan
Met een halfautomaat kun je zelf helemaal bepalen hoe het kopje koffie gaat smaken. Er zijn gigantisch veel mogelijkheden bij een halfautomaat. Je kunt bijvoorbeeld de maling naar eigen wens instellen of de watertemperatuur. Hieronder staan dan ook de stappen voor het zetten van een kopje espresso met een halfautomaat.
- Zet de (porseleinen) koffiekopjes van tevoren op het warmhoudplaatje van je espressomachine, of vul deze kopjes met warm water. Want wanneer je dit niet doet valt de koffie in een koud kopje. De temperatuur van de koffie daalt dan met 10 tot 15 graden, waardoor het cremalaagje van de espresso verdwijnt.
- Gebruik schoon en vers water. Een kopje espresso bestaat voornamelijk uit 93 á 97 procent water. Barista’s gebruiken vaak mineraalwater. Ontdek en experimenteer zelf welk water jij het allerbeste vindt voor jouw espresso.
- Zorg ervoor dat je de koffiebonen fijn maalt en laat de gemalen koffie in de piston vallen. De meeste barista’s gebruiken rond de 7 gram gemalen koffiebonen voor een espresso.
- Druk de gemalen koffie licht (met een druk van ongeveer 5 kilo) aan met een tamper in de piston. Verwijder daarna met je vinger de overtollige koffie die op de rand van de piston ligt. Doe dit nog een keer, maar nu vrij stevig. De druk die je uitoefent moet nu ongeveer 20 kilo zijn.
- Voordat je de piston in de espressomachine plaatst, laat je nog een paar seconden het hete water doorlopen. Dit doe je zodat eventuele resten koffie van de vorige keer verwijderd worden.
- Nadat je de piston in de espressomachine hebt geplaatst, start je meteen de machine. Meet de tijd en stop na 25 á 30 seconden. Het doel is dat je uiteindelijk 25 - 30 ml espresso hebt in 25 - 30 seconden. Als alles is gelukt heb je nu een espresso van ongeveer 30 ml, waarbij een lichte tot stevige crema is ontstaan met daarbij een bruine kleur.
25 á 30 seconden? Ja. Deze tijd klok je van het moment dat je het espresso-apparaat aanzet. Dan kom je uit 30 seconden.
Zoals het spreekwoord luidt: Oefening baart kunst. Dat geldt ook voor het zetten van een espresso. Door veel te oefenen, te proberen en te proeven ontdek je zelf de lekkerste espresso of koffiespecialiteit.
Tips voor het Gebruik van je Espressomachine
Volg een paar eenvoudige stappen en je kunt al gauw een heerlijk kopje koffie zetten! Deze tips kunnen de levensduur van je machine verlengen:
- Je kan de sterkte van de koffiesmaak instellen voor aan de maalmolen te draaien. Let wel op, dit kan maar 1 stand per zetbeurt. Draai je meerdere standen in één keer dan kan de maalmolen kapot gaan.
- Draai ook pas wanneer de machine bezig is met het zetten van koffie en de molen aan het malen is. Doe je dat niet dan is de kans groot dat je de maalmolen kapot draait.
- Vergeet nooit de AquaClean te installeren. Dit voorkomt het regelmatig ontkalken.
- Stop geen bonen in het ontluchtingsvakje, stop ze alleen in de bonencontainer.
De Sterkte en Smaak van je Koffie Aanpassen
Je kunt de maalinstellingen aanpassen met de knop in de koffiebonenbak. Van een fijne maling voor een pittige espresso tot een grove maling voor een lichtere koffiesmaak. Pas de maalinstellingen alleen aan wanneer de machine koffiebonen maalt. Druk de knop in en draai langzaam. Belangrijk: je kan hem maar 1 stand per keer draaien. De maalmolen kan kapot gaan als je dit niet doet.
Plaats een kop onder de koffietuit voordat je de maalstand aanpast. Druk op de knop 'Espresso‘ en verander de instelling met de hiervoor bestemde toets wanneer het malen begint.
Personalisatie van Drankjes
Tik op het drankje dat je wilt personaliseren. De aromasterkte en kwaliteitslampjes gaan branden. Je kan de aromasterkte aanpassen door op het aromasterkte-icoon te tikken. Ook de hoeveelheid koffie en melk kan aangepast worden door op de icoontjes te tikken. De machine slaat de eerder geselecteerde instellingen automatisch op voor de volgende zetbeurt.
De Basis voor een Lekkere Espresso
In deze blog wil ik jou hetzelfde leren, zodat je morgenochtend een heerlijk bakje koffie kan zetten. Let erop dat een espressomachine instellen best even kan duren en dat er behoorlijk wat bonen doorheen gaan. Ik heb zelf wel eens 400 gram bonen nodig gehad om de juist afstelling te vinden. Het is het waard, geloof me.
Benodigdheden:
- Vers gebrande bonen
- Espresso shotglas
De Espresso
- Cappuccino: Enkele espresso met opgeschuimde melk
- Flat white: Dubbele espresso met opschuimde melk
In deze blog ga ik jou leren hoe jij je espressomachine en bonenmaler afstelt voor het zetten van een heerlijke dubbele espresso. Maar waarom een dubbele espresso als jij andere soorten koffie lekkerder vindt? Dit heeft ermee te maken dat bij een dubbele espresso de verhoudingen aan koffie die erin gaat én eruit gaat kloppen. Je werkt namelijk altijd met een 18 gram filterbakje (of een twee kops filterbakje) waar 19 gram gemalen koffie in gaat en vervolgens 40 gram espresso weer uitkomt met een doorlooptijd van 25 seconden.
Zelf gooi ik dus wel eens een enkele espresso weg als ik niet te veel cafeïne naar binnen wil krijgen. Zonde zou je denken, maar het is niet zo dat je bij een enkele espresso 2x zo weinig koffie nodig hebt. Qua koffie die erin gaat scheelt het niet zo heel erg veel. En mocht je de overgebleven espresso niet willen weggooien kun je altijd natuurlijk even bij je buurman, huisgenoot of echtgenoot aankloppen of zij ook een bakje koffie willen. Ik heb zo heel wat vrienden gemaakt kan ik je vertellen ?
Espresso zetten en Espressomachine Afstellen
Het is tijd om de espresso te zetten! Het kan zijn dat je nu een hele slappe of hele sterke bak koffie krijgt. Dit is niet erg, want in de volgende stap “maalgraad afstellen” gaan wij met de waarden aan de slag om voor jou de juiste afstelling te vinden
- Plaats je filterdrager in je espressomachine en zorg dat deze goed “gelockt” zit
- Pak de barista weegschaal en leg deze op de tray van je espressomachine.
- Druk op “tare” zodat alle waarden van de weegschaal op 0 staan
- Start de machine en druk tegelijkertijd op “start” op de weegschaal zodat de timer gaat lopen
- Laat de koffie doorstromen totdat er in totaal 40 gram koffie in je kopje zit. Stop dan direct jouw machine én de timer op de weegschaal. Noteer het aantal seconden dat nu op de timer staat.
Bonenmaler Afstellen
Op basis van de waarden in stap 11 kunnen wij vervolgens jouw bonemaler afstellen. De regels zijn als volgt:
- Duurde het langer dan 27 seconden totdat er 40 gram koffie in jouw kopje is beland? Of komt er überhaupt nauwelijks water uit de filterdrager? Dit betekend dat het water te moeilijk door de koffie heen heeft kunnen lopen. De koffie is nu over geëxtraheerd en heeft waarschijnlijk een hele bittere smaak. Stel nu jouw bonenmaler zo in dat de koffie grover gemalen wordt. Doorloop nu weer alle stappen vanaf stap 1.
- Duurde het korter dan 23 seconden totdat er 40 gram koffie in jou wkopje is beland? Dit betekend dat het water te makkelijk door de koffie heen is gelopen. De koffie is nu (met een duur woord) onder geëxtraheerd en geeft een hele zure smaak. Stel nu jouw bonenmaler zo in dat de koffie fijner gemalen wordt. Doorloop nu weer alle stappen vanaf stap 1.
- Is het gelukt en heb jij 40 gram espresso weten te krijgen uit 19 gram koffie in een doorlooptijd van ongeveer 25 seconden? Gefeliciteerd! Je hebt nu de basis te pakken voor een lekkere koffie en smaakt hij waarschijnlijk beter dan voorheen.
- Snel! Je espresso’s worden koud! Het is nu tijd om de melk op te schuimen om jouw espresso’s om te toveren tot een heerlijke cappuccino, flat white of latte macchiato. Of je drinkt ze puur natuurlijk om de smaken van je koffie écht te proeven.
Schoonmaken
Je hebt dan wel een lekkere espresso gedronken, maar het schoonhouden van je espressomachine is even zo belangrijk.
Smaak Verfijnen
Ben jij een echte fijnproever en ga jij de zoektocht voortzetten om de échte aroma’s van jouw koffieboon te ontdekken? Dan heb je nu de basis in huis om door te pakken. De grammen waar wij mee hebben gewerkt zijn standaardwaarden, maar elke boon heeft weer zijn eigen recept waar de smaken het beste tot zijn recht komen. Raadpleeg jouw koffiebrander welke verhoudingen zij aanraden.
Espresso maken met een Espressomachine: Perfectie is mogelijk
Italianen zijn oprechte levensgenieters en echte fijnproevers. Als vanzelf raak je dus gewend aan de échte Italiaanse espresso. Die uiteraard geen onaangename bitters of zuren bevat. De espresso die je in Nederland in de horeca krijgt is vaak helaas teleurstellend. En ook thuis krijg je uit je mooie espresso-apparaat vaak niet dat wat je voor ogen hebt. Zo verging het aanvankelijk ook mij. Maar na een tijdje had ook ik het espresso maken met espressomachine onder de knie. Perfecte espresso maken met je espressomachine is echt voor iedereen prima te leren. Maar houd rekening met vallen en opstaan.
Deze handleiding over espresso maken met espressomachine is in principe geschreven voor machines met een portafilter. De onderstaande tips zullen je helpen om het espresso maken met de hand te beheersen.
Water: Een Essentieel Ingrediënt
Water is naast koffiebonen het belangrijkste ingrediënt voor je espresso. Gebruik ontkalkt water. Kalk in het water absorbeert smaakelementen. Heb je in jouw gemeente zeer zacht water(0 tot 4º dH*) dan heb je geluk. * De hardheid van water wordt in Nederland uitgedrukt in Duitse graden hardheid (ºdH). Dit geeft de hoeveelheid kalk in water aan.
Heb je geen heel zacht leidingwater, dan kun je mineraalwater gebruiken of zelf water ontkalken. Om zelf water te ontkalken is een handige kan te koop van Brita. Deze kost ca. Verder ben je ca. € 5, - per maand kwijt voor een nieuw filter. De waterkan en filters kun je o.a. Natuurlijk moet het water dat je gebruikt vers water zijn. En dus niet het water van gisteren gebruiken om vandaag koffie te zetten!
Reiniging van je Espressomachine
En dan natuurlijk niet alleen maar aan de buitenkant. Koffie is in sommige opzichten een smerig goedje. Het is vettig en plakt graag overal aan. Dus goede koffiebonen en goed water gebruiken. Maar er ook voor zorgen dat de machine schoon is. Veel apparaten hebben hiervoor speciale reinigingsmiddelen en soms automatische programma’s. Hoe moet dat dan? Het staat in de gebruiksaanwijzing van je espresso apparaat. Het is namelijk afhankelijk van het specifieke type machine dat je hebt. Belangrijk is dat het regelmatig moet gebeuren.
Ik heb het in mijn agenda gezet wanneer ik de machine weer schoon moet maken. Maar hoe vaker hoe beter. Maak hier een gewoonte van. Uiteraard geldt dit ook voor je bonenmaler als je die hebt. Gemalen koffiebonen zijn zeer vettig en gaan dus overal tussen zitten. Dit oude maalsel geeft aroma’s en smaakelementen af die je niet in je espresso wilt hebben. Om de maalschijven te reinigen kun je ongekookte rijst gebruiken. Laat zoveel malen totdat de gemalen rijst weer wit is.
Espressokopjes Voorverwarmen
Ook dit is een zeer belangrijke, vaak onderschatte, smaakmaker van je espresso. Ik hoop dat je een espresso apparaat hebt met een goed warmhoudplaatje. Zet hierop dan ruim van te voren je espresso kopjes. De kopjes moeten namelijk door en door warm zijn voor de espresso er in gaat. De espresso kopjes moeten er rechtop op staan. Denk niet dat het alleen maar gevolgen heeft voor de temperatuur van je kopje espresso. Dit is slechts één aspect, hoewel wel een belangrijke. Daarbij gaat ook je crema beslist niet lukken!
Het kan natuurlijk dat je een espresso apparaat hebt dat geen (goed) warmhoudplaatje heeft. Doe dit wel minimaal enkele minuten van te voren, zodat ook de watertemperatuur in de boiler zich weer kan stabiliseren. De kopjes moeten niet zó heet worden dat je ze niet meer in je handen kunt houden.
Aansluitend op de temperatuur van espresso kopjes, nog iets over de kwaliteit hiervan. Porselein houdt namelijk de warmte langer vast dan bijvoorbeeld aardewerk en het is bovendien sterker. Het mooiste is als ze ook geglazuurd zijn. Goede merken die ik ken zijn: Porcellane d’Ancap en Porcellane ACF. Een porseleinen espresso kopje houdt dus de warmte lang vast, maar het duurt ook even voor dat het door en door heet is.
Dit om er voor te zorgen dat je espresso kopjes goed warm zijn en dat ook de boiler, leidingen en portafilter (filterdrager) goed op temperatuur zijn.De portafilter met filterbakje kun je trouwens het beste altijd op het apparaat laten zitten.
Koffiebonen van Topkwaliteit
Succesvol espresso maken met espressomachine lukt alleen met topkwaliteit koffiebonen. Er is een wereld van verschil in de kwaliteit van koffiebonen. Bijna iedereen roept dat Arabicabonen de beste bonen zijn. Maar geloof me, van een matige kwaliteit Arabicabonen maak je nooit een lekkere espresso. Intensiteit van smaak betekent of een product veel of weinig smaak heeft. Een glas water heeft bijvoorbeeld een lage smaakintensiteit. Maar belangrijker is de complexiteit van een product. Dat wil zeggen het aantal smaakjes dat je proeft in een product. In dit verhaal dus je uiteindelijke kopje espresso. Zo niet, dan is een kopje espresso al snel saai en ga je op zoek naar andere koffiebonen.
Om een kopje espresso te krijgen met een hoge complexiteit zou je de allerbeste koffiebonen moeten gebruiken. Probeer ook eens een melange met een (hoger) percentage Robustabonen. Maak je meestal cappuccino, dan is een melange met een percentage Robustabonen in ieder geval aan te bevelen. De wat pittigere espresso zorgt namelijk voor wat tegenwicht aan het wat zoetige melk en melkschuim. De conclusie is dus dat je niet moet bezuinigen op de kwaliteit van je koffiebonen. Goede kwaliteit koffiebonen zijn toch veel duurder? Het prijsverschil tussen een goedkopere, meestal slechte kwaliteit koffiebonen en de wat duurdere kwaliteitsbonen is hooguit € 0,10 per kopje! Mijn favoriet is koffie van Caffè New York. Een sympathieke kleine familie-koffiebranderij uit Toscane. Met deze koffie ga je gegarandeerd de allerlekkerste espresso en cappuccino maken. Van harte beveel ik dit merk aan en je kunt eenvoudig deze koffie online bestellen.
Bereiding
Maak niet de fout door hier maar gelijk de hele verpakking in te gooien. Zodra de koffiebonen gemalen zijn worden ze aan de lucht blootgesteld. Er vindt dan oxidatie plaats. Heel even blijft het nog wel goed, maar al na 2 uur blootstelling aan de lucht gaat het maalsel snel in kwaliteit achteruit.
Maal de koffiebonen. De maalgraad is hierbij van zeer groot belang. Als het water te vlug door het maalsel loopt is er geen optimaal contact geweest met de koffie. De gemalen koffiebonen hebben hun smaak niet goed af kunnen geven en de espresso zal dan te slap worden. Loopt het water te langzaam door het maalsel heen, dan wordt de espresso te bitter.
- Maak een espresso en stop exact na 30 seconden.
- Heb je meer dan 30 cc dan moet je wat fijner malen.
- Uiteindelijk heb je de ideale maalgraad gevonden.
- Gebruik van andere koffiebonen.
- Daarna de portafilter slechts enkele seconden met water uitspoelen en droogmaken.
- 7 - 9 Gram is afhankelijk van je persoonlijke voorkeur. Misschien heb je een brievenweger die je hiervoor kunt gebruiken.
Zorgvuldig de koffie egaal in het filterbakje verdelen. Dit doe je met een vinger. Dit is een belangrijke stap. Zo meteen wordt onder hoge druk (15 bar) water door de koffie geperst. Het water zoekt dan de weg van de minste weerstand. Als er dus ergens een gedeelte van het oppervlak zwakker is, dan zal daar (een gedeelte van) het water door heen gaan. Dit is niet de bedoeling. De bedoeling is dat de koffielaag overal even sterk is zo dat het water gelijkmatig door de koffie wordt geperst.
Met een ‘tamper’ (gebruik een wat zwaarder model, niet eentje van plastic) de koffie met een lichte kracht van ca. 5 kg aandrukken. Maar wat is nu een druk van 5 kg? Eenvoudig gezegd heel licht aandrukken. Ken je je eigen kracht niet? Nogmaals, maar nu vrij stevig, met de tamper aandrukken. De druk die je uitoefent moet nu ca.
Het doucheplaatje, dat net boven de koffie zit en waardoor het water geperst wordt, is zeer heet. Als je te lang wacht met het starten van je watertoevoer dan zal je koffiemaalsel verschroeien door het hete doucheplaatje. Meet de tijd en stop na 25 - 30 seconden. Als het goed is heb je dan een espresso hoeveelheid van 30 cc. Er zijn trouwens ook speciale espresso glaasjes te koop die o.a.
Beetje vaag 25 - 30 seconden? Klopt. Het hangt er van af wanneer je de tijd gaat meten. Meet je vanaf het moment dat je het apparaat opstart.
Vergeet niet te roeren! Zo zorg je ervoor dat alle smaakeigenschappen goed verdeeld worden over de koffie. Super. Altijd weer een kick als het lukt.
- Is je espresso te bitter?
- Is je espresso te zuur?
Loop nog eens rustig de hele cyclus door en kijk waar je nog wat kunt aanpassen. bewaar koffiebonen op een donkere en luchtdichte plaats. Bijvoorbeeld in een blik dat luchtdicht kan worden afgesloten. Dit blik bevat 100% gemalen Arabicakoffie van Caffè New York. Dit blik is afsluitbaar met een plastic deksel.
Voor een goede espresso is natuurlijk een goed espresso-apparaat van belang. Ik heb deze onderwerpen (druk en ideale temperatuur) niet opgenomen in het hoofdstuk Voorbereiding. Ik ben er van uit gegaan dat deze in orde zijn. Zo niet, dan valt hier ook weinig aan aan te passen. Ga hier niet zelf aan sleutelen. Ik wil hoe dan ook aanbevelen je espresso apparaat regelmatig voor een onderhoudsbeurt aan te bieden.
De keuze van het espresso apparaat zelf heb ik in dit verhaal ook niet nader besproken. Niet omdat deze niet van belang is. Nog tips of opmerkingen over espresso maken met espresso-machine?
In 8 stappen een perfecte espresso:
- Maak de portafilter schoon. Verwijder vocht en overgebleven koffiedik voor het malen. Deze maken de smaak astringent en bitter.
- Zorg voor de juiste dosering. De meeste on demand-molens geven de juiste dosering af met één druk op de knop. Weeg het shot af op een weegschaal voor maximale controle.
- Verdeel de koffie evenredig. Tijdens het malen valt de koffie vaak in een piramidevorm in de portafilter. Verspreid deze evenredig met de hand voor een gelijkmatige extractie.
- Tamp gelijkmatig en consistent. Het doel van tampen is om eventuele luchtbellen in de koffiepuck te verwijderen. Hierbij is het vooral belangrijk om recht te tampen.
- Spoel de groep voor. Verwijder oude koffieresten door de groep één keer voor te spoelen.
- Druk direct op de knop. Plaats de portafilter in de groep en start de extractie. Als je dit niet direct doet, kan de hitte van de groepskop het oppervlak van het koffiebed ‘verbranden’.
- Time de doorlooptijd, weeg het shot. Tel (eventueel via een timer) mee voor de doorlooptijd en bekijk aandachtig hoe de espresso uit de machine vloeit: geen druppels of een stortvloed, maar een dikke, goudkleurige straal.
- Weggooien, reinigen en naspoelen. Bekijk bij het weggooien de puck: is-ie nat, precies goed of te droog? Stel aan de hand hiervan de variabelen bij.
Thuis de perfecte espresso zetten kan met de juiste apparatuur en kennis zo makkelijk zijn. Wij zijn bij LeRine liefhebber van de espressomachines van Sage. Deze espressomachines zijn versimpeld voor thuisgebruik en dus perfect voor de beginnende thuisbarista. Je kunt zelf de maalgraad, -seconden en milliliters afstellen, zodat elke espressoboon met de juiste afstelling de machine uitloopt. Maar, hoe werkt dit dan precies? En hoe zet je de perfecte espresso met een Sage Barista espressomachine? Deze uitleg is geschikt voor de Sage Barista Express, Sage Barista Pro en de Solis espressomachines.
De Basis van Espresso
Met een espressomachine zet je -heel logisch- espresso. Dit is de basis van vrijwel iedere koffievariatie. Een americano is bijvoorbeeld een espresso aangevuld met heet water en een cappuccino is dezelfde espresso maar dan aangevuld met gestoomde melk en melkschuim. Wil je deze, en andere variaties thuis kunnen maken, hoef je er dus alleen maar voor te zorgen dat de espresso die uit je machine loopt altijd lekker smaakt.
Gebruik altijd het dubbele espresso filter en zet alleen dubbele espresso’s. Met een dubbele espressofilter kun je veel consistenter espresso’s zetten.
- Stel de milliliters in. Een dubbele espresso bestaat doorgaans uit 45 - 70 milliliter. Het is het handigst om te starten met de dubbele hoeveelheid water van de hoeveelheid gemalen koffie die je gebruikt. Dus: je maalt bijvoorbeeld 15 gram koffie, dan willen we dat er 30 milliliter espresso uit de machine komt.
- Voer een 0-meting uit.
- Proef de espresso.
Maalgraad Aanpassen
- Zure smaak? Stel de maling iets fijner af.
- Bittere smaak? Stel de maling iets grover af.
Zet weer een dubbele espresso, proef en meet hoe snel de espresso uit de machine loopt. Loopt de espresso heel snel (minder dan 20 seconden)? Dan zit er waarschijnlijk te weinig maling in, of is de maling te grof. Loopt de espresso heel langzaam (meer dan 30 seconden) dan is de maling waarschijnlijk te fijn of zit er te veel maling in het filterbakje.
Probeer niet te veel vast te houden aan alle regels. Misschien ben je er al tegenaan gelopen dat de koffieboon op maalstand 1 nog steeds te grof is en dus te snel doorloopt. Dit betekent niet dat de boon niet goed is, of dat de Sage espressomachine deze boon niet goed kan zetten. Wanneer je het koffiebonen reservoir eraf draait en alle bonen met een stofzuiger uit de machine zuigt, zie je de maalschijven zitten. Je ziet als het goed is ook een hendeltje, til deze omhoog en draai de maalschijf los. Je hebt nu de buitenste maalschijf te pakken. Op de maalschijf zie je nummertjes staan, als het goed is staat deze nu op 6. Wanneer je de ring naar 1 draait, heb je er 6 fijnere maalstanden bij.
labels:




