Ouderwets koffiezetten met een pruttelpotje staat weer helemaal op de kaart. Of je nu thuis op de bank van een stevige kop koffie wilt genieten of de wildernis in trekt zonder toegang tot elektriciteit, het kan allemaal. Het enige wat je voor het gebruik van een percolator nodig hebt is een warmtebron, water, versgemalen koffie en een beetje geduld. In dit artikel wordt uitgelegd hoe je koffie zet met een percolator.

Wat is een Percolator?

Er bestaat wat verwarring over wat een percolator precies is. Zo gebruiken we in de volksmond deze term vaak als alternatief voor de moka express, oftewel de Italiaanse koffiepot. Dit is echter niet helemaal hetzelfde, al komt de werking in grote lijnen wel overeen. Een percolator bestaat uit vijf onderdelen:

  • Het waterreservoir
  • De filter waar de gemalen koffie ingaat
  • Het filterplaatje met de filterring
  • De percolatorkan waarmee de koffie tot slot uitgeschonken wordt

De percolator maakt middels stoomdruk sterke koffie met een zijdezachte en diepe smaak.

Stappenplan voor Koffiezetten met een Percolator

Het is heel gemakkelijk, maar een beetje houvast is natuurlijk altijd fijn. Hieronder een stappenplan voor het zetten van koffie met een percolator:

Stap 1: Vul het Waterreservoir

Het onderste deel van de percolator is het waterreservoir. Vul dit reservoir met de juiste hoeveelheid water, in veel gevallen tot het aangegeven streepje. Let op: het water mag nooit boven het ventiel van het reservoir uitkomen.

Hoeveelheid Water per Kopje

Er zijn al percolators vanaf 1 kop. Echter zijn de meeste percolators verkrijgbaar met een grootte tussen de 4 en 9 kopjes. Let wel op dat hierbij uitgegaan wordt van een espressomaatje (30 ml). Als hoeveelheid water kun je 30 ml per kopje aanhouden. De uiteindelijke hoeveelheid water is afhankelijk van de maat van de percolator.

Stap 2: Plaats de Filter en Vul deze met Koffie

Zodra het waterreservoir gevuld is plaats je de filter weer terug op de bovenkant van het reservoir. De volgende stap is om het filter te vullen met versgemalen koffie. Het is de bedoeling dat de filter tot aan de rand toe gevuld is. Tik de filter gevuld met koffie een paar keer zacht op het aanrechtblad en strijk de bovenkant glad.

Het is belangrijk dat het water er goed doorheen kan, anders bouwt de percolator te veel druk op wat resulteert in een bittere koffiesmaak en een stomend ventiel. Mocht het zo zijn dat het ventiel gaat stomen, zet dan onmiddellijk de warmtebron uit.

Stap 3: Kies de Juiste Koffie

Niet iedere koffie is geschikt voor een percolator. Gebruik altijd gemalen koffie, bij voorkeur versgebrand en zo kort mogelijk voor gebruik gemalen. Let op dat de koffie is gebrand voor filter (dit staat aangegeven op de verpakking), deze koffie is middelgrof in maling. Gebruik geen maling voor espresso, deze is te fijn.

  • Te grove koffie resulteert in een zure smaak
  • Te fijne koffie in een bittere smaak.

Koffiemolen voor Percolator

De ene koffiemolen is de andere niet. Kijk daarom goed of de koffiemolen die je in combinatie met een percolator wilt gebruiken, een instelbare maalgraad heeft. Hiermee kun je zelf aangeven hoe grof of fijn je de maling van de bonen wilt hebben. Wellicht verstandig om een handmatige bonenmolen te overwegen in plaats van een elektrische koffiemolen.

Stap 4: Plaats de Percolator op de Warmtebron

Zodra de percolator volledig in elkaar gezet is, kan deze op de warmtebron geplaatst worden. Gebruik hiervoor een gematigd vuur. Het is belangrijk dat het proces in de gaten wordt gehouden. Loop dus niet weg van de percolator tijdens het koffie zetten. Door koffie te zetten met een open vuur bestaat er een kans dat de koffie kan verbranden. Door het proces in de gaten te houden voorkom je dit. Hou het deksel open om het proces te volgen.

Warmtebron voor Percolator

Voor het gebruik van een percolator heb je een warmtebron nodig. Er zijn percolators van verschillende materialen: aluminium en roestvrijstaal. Let op: aluminium percolators zijn enkel geschikt voor gasfornuizen.

Tip: zorg ervoor, wanneer je met gas kookt, dat de gasvlam niet onder de percolator uitkomt. Is je percolator te klein voor de gaspit? Kies dan een vlamverdeler.

Stap 5: Laat de Koffie Doorsijpelen

Vervolgens is het belangrijk om de slow coffee door te laten sijpelen. Zodra de percolator in contact komt met de warmtebron herkennen we 3 fases tijdens het koffieproces.

  1. Fase 1: Er komt waterdamp uit het holle buisje.
  2. Fase 2: De koffie loopt langs het holle buisje in de uitschenkkan. Het extractieproces is begonnen.
  3. Fase 3: Er zijn weer koffiebelletjes te zien.

Zodra er geen nieuwe koffie meer in de kan loopt en de koffiebelletjes stoppen met pruttelen is het tijd om de percolator van de warmtebron af te halen. Laat de percolator niet te lang op het vuur staan.

Tip: het is belangrijk dat je regelmatig de percolatorring vervangt.

Stap 6: Schenk de Koffie Uit

Het is tijd om de koffie uit te schenken! Pas op met het vastpakken van de kan, want de percolator wordt erg heet. Doordat deze koffie wordt gezet middels stoomdruk heeft percolatorkoffie altijd een wat troebele uitstraling.

Het uitschenken van de koffie kan op twee verschillende manieren. Rechtstreeks vanuit de percolator, of door deze eerst over te schenken in een andere kan. De percolatorkan heeft een hoge temperatuur waardoor de kans groter is dat de smaak van de koffie bitter wordt. Met overschenken verklein je deze kans. Hoe langer je de koffie laat staan, hoe sneller de versheid achteruit gaat.

Tip: wil je nog een kan percolatorkoffie zetten? Plaats dan de percolator onder koud water zodat deze in rap tempo afkoelt. Zo wordt deze snel weer hanteerbaar.

Je ruikt nu de verse koffie aroma’s, dat betekent dat het tijd is om te genieten van jouw versgezette percolatorkoffie! Alleen of met gasten. Deze manier van koffiezetten brengt namelijk een hoop sfeer met zich mee.

Stap 7: Maak de Percolator Schoon

Zodra alle koffie is uitgeschonken en je de percolator niet meer wilt gebruiken, laat deze dan ongeveer 30 minuten staan voordat je hem uit elkaar haalt. Een percolator schoonmaken is heel gemakkelijk. Zorg dat de kan leeg is en draai de bovenkant los. Vervolgens haal je het filter eruit en spoel je deze af onder de kraan.

Let op: De percolator mag niet in de vaatwasser. Was deze ook niet met sop. Een zacht sponsje of een afwasborstel met heet water volstaat. Zo voorkom je dat de percolator gaat oxideren.

Gebruik je een aluminium percolator?

Mokkapot vs. Percolator

In de volksmond wordt een mokkapot vaak een ‘percolator’ genoemd. Eigenlijk klopt dit niet. Een percolator is namelijk slechts een potje met een zeef. Bij een percolator sijpelt de koffie naar beneden door middel van zwaartekracht. Een mokkapot werkt juist andersom: vanwege de druk stroomt het water - via de filter met gemalen koffie - naar boven.

De termen percolator en mokapot worden vaak door elkaar gebruikt. Best logisch ook, want ze lijken op het eerste gezicht erg op elkaar. Maar verschillen zijn er wel degelijk.

De Italiaan Alfonso Bialetti was de man die de techniek van de percolator in 1933 perfectioneerde. Hij noemde het apparaat toen de Moka Express, in de volksmond ook wel ‘mokapot’. De percolator zag er vanaf toen uit zoals we ‘m tegenwoordig kennen, met het bekende achthoekige design.

Een mokapot werkt met druk en maakt gebruik van stoom om heet water door de gemalen koffie te persen. Dit proces gebeurt maar één keer: het water stijgt door de koffie en eindigt in het bovenste reservoir. Dan is de koffie klaar om te schenken. Door deze enkele doorloop behoudt de mokapot de smaak van de koffie én wordt de koffie niet bitter. Het resultaat? Een sterke, espresso-achtige koffie.

In dit apparaat wordt heet water meerdere keren door de gemalen koffie gepompt, totdat de gewenste sterkte is bereikt. De koffie wordt dus meerdere keren geëxtraheerd. In vergelijking met koffie uit de mokapot is koffie uit de percolator meestal sterker van smaak, en met een beetje pech ook bitterder. Bovendien wordt percolatorkoffie nog langzamer gezet dan mokapotkoffie. Nog slower dus.

Mokapot Percolator
Werking Enkele doorloop met stoomdruk Herhaalde doorloop zonder druk
Smaak Sterk en zuiver Sterk en eventueel bitter
Intensiteit Espresso-achtig Sterker en vaker bitter

labels:

Zie ook: