De percolator, ook wel bekend als mokapot, is een klassieke manier om koffie te zetten, die de laatste tijd weer aan populariteit wint. Het is een manier van slow coffee zetten, waarbij de tijd en aandacht die je eraan besteedt, bijdragen aan de ervaring. Maar wat zijn nu precies de voor- en nadelen van koffiezetten met een percolator?
Wat is een Percolator?
Een percolator is een koffiezetapparaat dat bestaat uit een metalen kan met een holle buis in het midden. In de volksmond wordt de term vaak gebruikt als alternatief voor de moka express, oftewel de Italiaanse koffiepot, hoewel er verschillen zijn in de werking. Het apparaat werkt door heet water herhaaldelijk door de gemalen koffie te pompen, waardoor een sterke, smaakvolle koffie ontstaat.
Hoe Werkt een Percolator?
Percoleren gaat als volgt: het waterreservoir van de percolator wordt gevuld met water en verwarmd door een warmtebron. Dit kan een gaspit zijn, maar er zijn ook percolators die geschikt zijn voor bijvoorbeeld inductie. De warmtebron verwarmt het waterreservoir. Zodra het water bijna het kookpunt heeft bereikt, wordt dit door het holle buisje in de kan naar boven gestuwd. Het water gaat, onder druk, via het filterzeefje langs de koffie naar de uitschenkkan.
Een percolator bestaat uit vijf onderdelen. Het waterreservoir, de filter waar de gemalen koffie ingaat, het filterplaatje met de filterring en de percolatorkan waarmee de koffie tot slot uitgeschonken wordt. De percolator maakt middels stoomdruk sterke koffie met een zijdezachte en diepe smaak.
De Verschillen tussen een Percolator en een Mokapot
Percolator en mokapot, is dat nou één pot nat of verschillen ze? De termen worden vaak door elkaar gebruikt. Best logisch ook, want ze lijken op het eerste gezicht erg op elkaar. Maar verschillen zijn er wel degelijk.
Allereerst even de geschiedenis in. De percolator was in de jaren vijftig en zestig ontzettend hip, maar bestaat al véél langer. Het apparaat werd namelijk in de achttiende eeuw al voor het eerst gebruikt. Over old school gesproken! De Italiaan Alfonso Bialetti was de man die de techniek van de percolator in 1933 perfectioneerde. Hij noemde het apparaat toen de Moka Express, in de volksmond ook wel ‘mokapot’. De percolator zag er vanaf toen uit zoals we ‘m tegenwoordig kennen, met het bekende achthoekige design
Een mokapot werkt met druk en maakt gebruik van stoom om heet water door de gemalen koffie te persen. Dit proces gebeurt maar één keer: het water stijgt door de koffie en eindigt in het bovenste reservoir. Dan is de koffie klaar om te schenken. Door deze enkele doorloop behoudt de mokapot de smaak van de koffie én wordt de koffie niet bitter. Het resultaat? Een sterke, espresso-achtige koffie.
De percolator heeft net een wat ander mechanisme. In dit apparaat wordt heet water meerdere keren door de gemalen koffie gepompt, totdat de gewenste sterkte is bereikt. De koffie wordt dus meerdere keren geëxtraheerd. In vergelijking met koffie uit de mokapot is koffie uit de percolator meestal sterker van smaak, en met een beetje pech ook bitterder. Bovendien wordt percolatorkoffie nog langzamer gezet dan mokapotkoffie. Nog slower dus.
| Mokapot | Percolator | |
|---|---|---|
| Werking | Enkele doorloop met stoomdruk | Herhaalde doorloop zonder druk |
| Smaak | Sterk en zuiver | Sterk en eventueel bitter |
| Intensiteit | Espresso-achtig | Sterker en vaker bitter |
Voordelen van Koffiezetten met een Percolator
- Sterke, Smaakvolle Koffie: Je zet er sterke, smaakvolle koffie mee. Geen slappe hap, maar een stevige bak. En dat ook nog eens supevers.
- Nostalgisch en Gezellig: Koffiezetten met de percolator is nostalgisch én gezellig. De koffie die zacht in het apparaat druppelt, de intense koffiegeur die langzaam de ruimte vult, het geduld dat je moet opbrengen… Echt een momentje voor jezelf.
- Eenvoudig Apparaat: Het is een makkelijk apparaat. Geen gedoe met ingewikkelde knoppen, maar rechttoe-rechtaan koffie. Plus, je maakt ‘m makkelijk schoon en kunt hem zelfs eenvoudig meenemen als je wil.
- Duurzaam: Je hebt geen filters nodig, wat kosten bespaart.
Nadelen van Koffiezetten met een Percolator
- Langere Bereidingstijd: Koffiezetten met de percolator duurt langer. Soms wil je gewoon snel even een kop koffie, en dan werkt slow coffee van de percolator eerder op je zenuwen dan dat je er geduldig op kunt wachten.
- Mogelijke Bitterheid: Door de continue circulatie van water door de koffie kan overextractie optreden, wat resulteert in een bittere smaak.
- Nauwlettend Toezicht Nodig: Je moet de percolator goed in de gaten houden om te voorkomen dat de koffie overkookt of verbrandt, wat het gebruik minder praktisch maakt.
- Minder Consistente Smaak: Het is moeilijker om een consistente smaak te bereiken, vooral vergeleken met methoden zoals een espressomachine.
Stappenplan: Zo Zet je Koffie met de Percolator
Koffiezetten met een percolator is niet moeilijk. Je moet alleen even weten hoe je het apparaat moet gebruiken. Net zoals je ooit gewend bent geraakt aan je huidige koffiezetapparaat, zo zal de percolator ook snel wennen. Met onderstaand stappenplan lukt het je gegarandeerd!
- Vul het waterreservoir (verhouding ongeveer 1:7).
- Kies de juiste versgemalen koffie. Namelijk middelgrof gemalen koffie (ongeveer 15 tot 17 gram voor een 4-kops mokapot). Je kunt ook eventueel fijner malen, maar let op: hierdoor smaakt de koffie bitterder.
- Vul het filter tot de rand met de versgemalen koffie. Strijk de bovenkant glad, maar druk niet aan.
- Zet de percolator in elkaar.
- Plaats hem op matig vuur. Laat het deksel van de percolator open, zodat je het proces in de gaten kunt houden. (Let op: heb je een aluminium percolator? Dan kun je deze enkel op gas verwarmen. Rvs-percolators zijn geschikt voor alle warmtebronnen.)
- Laat de koffie doorsijpelen. Dit gaat in drie fases:
- Eerst komt er waterdamp uit het buisje. De koffie begint te pruttelen en je ziet langzaam wat koffiebelletjes opkomen.
- Vervolgens loopt de koffie langs de holle buis in de uitschenkkan. De koffiebelletjes zijn gestopt. Let op: de koffie kan gaan spetteren.
- In de laatste fase zie je weer wat koffiebelletjes opkomen en hoor je de percolator sissen. Het sissende geluid betekent dat de koffie klaar is.
- Schenk de koffie vanuit de percolator voorzichtig over in een ander kannetje. Pas op, de koffie is hot hot hot!
- Schenk de koffie vervolgens uit in hoeveelheden van ongeveer 30 milliliter. Dat is een perfecte hoeveelheid voor espressokopjes.
Welke Koffie is Geschikt?
Niet iedere koffie is geschikt voor een percolator. Gebruik altijd gemalen koffie, bij voorkeur versgebrand en zo kort mogelijk voor gebruik gemalen. Let op dat de koffie is gebrand voor filter (dit staat aangegeven op de verpakking), deze koffie is middelgrof in maling. Gebruik geen maling voor espresso, deze is te fijn. Te grove koffie resulteert in een zure smaak, te fijne koffie in een bittere smaak.
Kan je Percolatorkoffie op Inductie Zetten?
Ja, dat kan - maar wel afhankelijk van het materiaal waarvan de percolator is gemaakt. Inductie werkt namelijk alleen met magnetische metalen, zoals roestvrijstaal. Aluminium bijvoorbeeld niet. En laten veel traditionele percolators nou precies van aluminium zijn gemaakt. Kies dus óf specifiek voor een percolator van roestvrijstaal óf eentje die is ontworpen speciaal voor inductieplaten; een medewerker in een gespecialiseerde winkel kan je hierbij helpen. Een laatste optie is om een inductie-adapterplaat aan te schaffen. Daar kun je ook aluminium percolators op plaatsen.
Bekende Merken voor Percolators
- Bialetti: Het originele merk van uitvinder Alfonso Bialetti. Vooral de Moka Express is erg populair.
- Alessi: Maakt vooral mooie, stijlvolle percolators, zoals het 9090-model.
- GAT: Biedt modellen die leuk zijn om te zien en verkrijgbaar in verschillende kleuren.
Tips voor het Vermijden van Bittere Koffie
Om bittere percolatorkoffie te voorkomen, is het belangrijk dat je de juiste maling gebruikt (middelgrof). Te fijn gemalen koffie kan namelijk over-extractie veroorzaken. Zorg er ook voor dat je de percolator direct van het vuur haalt zodra het borrelende geluid stopt. Te lang doorwarmen kan de koffie verbranden; ook iets dat een bittere smaak geeft.
Hoe Maak je een Percolator Schoon?
Spoel de percolator na elk gebruik af met warm water. Let op: gebruik géén afwasmiddel! Dat kan namelijk de smaak van toekomstige kopjes beïnvloeden. Maak regelmatig alle onderdelen los en controleer die op koffieresten of kalkafzetting. Voor een flinke reiniging vul je de percolator eens in de zoveel tijd met een mengsel van water en witte azijn, en zet je die even op het fornuis. Spoel de percolator daarna goed om, zodat je de azijnresten verwijdert.
labels: #Koken
