Als ik eerder had geweten dat het gebruik van een snelkookpan zo gemakkelijk was, dan was ik er veel eerder mee begonnen. De snelkookpan, ook wel hogedrukpan genoemd, is een huishoudelijk apparaat dat het mogelijk maakt om voedsel sneller te bereiden. Maar wat zijn nu precies de voor- en nadelen van koken met een snelkookpan?

Wat is een Snelkookpan?

Een snelkookpan combineert druk, volume en temperatuur. De druk neemt toe, terwijl het volume constant blijft en de temperatuur hoger is dan 100°C. Het is een gesloten pan met een deksel dat de dampspanning binnenin regelt. Wanneer de pan opwarmt, vormt de vloeistof aan de binnenkant stoom en neemt de druk toe. Deze hogedrukstoom heeft 2 effecten:

  • Het verhoogt het kookpunt in de pan.
  • Dit zorgt dat de druk stijgt, waardoor vocht uit het voedsel wordt gehaald.

Voordelen van een Snelkookpan

De belangrijkste is het verminderen van de kooktijd van voedsel. In een snelkookpan is je kooktijd maar 1/3e ten opzichte van koken in een gewone pan. Gemiddeld is een maaltijd in de snelkookpan 70% sneller gaar.

Je bespaart niet alleen veel tijd door je aardappels, stamppot, groenten of peulvruchten in een snelkookpan te koken, maar ook nog eens veel gas of energie. Doordat je in een snelkookpan ideaal eenpansgerechten klaar kunt maken in veel minder tijd bespaar je energie. Met de hoge gas- en energieprijzen bespaar je ook nog eens veel geld. Maar het belangrijkste is toch wel dat het lekker duurzaam is.

Bovendien blijven er meer vitaminen, voedingsstoffen én smaak behouden. Het eten dat je klaarmaakt in een snelkookpan heeft minder water nodig dan een traditionele bereidingsmethode. Het is bovendien sneller waardoor de ingredienten hun voedingswaardes beter behouden.

Door het gebruik van stoommandjes kun je aardappels en groente tegelijk koken. Je kunt vaak meerdere gerechten tegelijk klaar maken door de bijgeleverde mandjes en toebehoren. Hierdoor ben je niet alleen sneller klaar maar denk ook eens aan de afwas die je jezelf bespaart. Eten smaakt vaak beter omdat de voedingsstoffen meer geconcentreerd worden.

Nadelen van een Snelkookpan

Desondanks zul je bij het gebruik van dit apparaat rekening moeten houden met een aantal aspecten.

  • Hij is groot en moet dus ergens staan als je ‘m niet gebruikt
  • Je doet ‘m liever niet in de vaatwasmachine (en misschien maar beter ook, want die raakt snel vol met zo’n grote pan)

Vereist het leren van een nieuwe manier van koken. Je kunt tussendoor niet makkelijk controleren wat de status van het voedsel is. Als je de deksel opent, wordt de druk vrij gelaten en moet je opnieuw beginnen. Als je met ingrediënten die verschillende kooktijden hebben kookt, moet je de druk vrijlaten, het voedsel dat klaar is uit de pan halen en opnieuw druk opbouwen. Je moet de kooktijden netjes volgen, zodat de ingrediënten niet te gaar worden.

De rubber ring moet je af en toe vervangen. Afhankelijk van het aantal keren gebruik of om de paar jaar. Kijk in de handleiding.

Een snelkookpan is niet voor elk type gerecht geschikt, zachte groentes kook je al gauw tot ‘snot’. Bepaalde recepten moet je zelf aanpassen om het met de snelkookpan te maken.

Het kost tijd om te leren werken met een snelkookpan. Veel mensen vinden het openen van de snelkookpan na het koken spannend.

De keuzes die je hebt voor het kopen van een snelkookpan bestaan ten eerste uit een elektrisch apparaat of een pan die je gewoon op het fornuis zet. De eerste is vaak duurder en kan minder druk opbouwen. De tweede is meestal een stuk goedkoper en kan meer druk opbouwen. Zeker iets om rekening mee te houden als je al veel recepten hebt liggen. De recepten van een electrische snelkookpan zullen namelijk iets afwijken. Door de verminderde druk heb je net iets langer nodig dan bij een traditionele snelkookpan op het vuur.

Overzicht van Voordelen en Nadelen

Voordelen Nadelen
Bereidt voedsel sneller (50-70%) Vereist nieuwe kooktechnieken
Behoudt meer voedingsstoffen Controle tijdens het koken is lastig
Bespaart energie (tot 75%) Verschillende kooktijden vereisen aanpassingen
Eten smaakt beter door concentratie van voedingsstoffen Kooktijden moeten nauwkeurig worden gevolgd
Moderne pannen zijn veiliger Regelmatig onderhoud is noodzakelijk

Hoe Werkt een Snelkookpan?

In een snelkookpan wordt de inhoud onder hoge druk gaar. Doordat de temperatuur in de pan hoger wordt dan 100 graden; zo’n 120 graden, gaart je eten sneller, maar blijven ook meer vitaminen behouden. De pan is vaak van rvs en heeft een deksel met een rubberen afsluitring erin en een ventiel.

Korte uitleg om bijvoorbeeld stamppot te bereiden in je snelkookpan:

Disclaimer: lees altijd de handleiding van jouw snelkookpan zodat je goed weet hoe die werkt.

  1. Je doet je eten in de pan met een klein laagje water. Vul de pan tot maximaal 2/3e van de inhoud. Gebruik het mandje onderin tegen aanbranden, bij soep is dit niet nodig.
  2. Deksel op de pan en goed afsluiten.
  3. Dan zet je de pan op hoog vuur en wacht tot de pan op druk komt. Dit duurt wel iets langer dan het aan de kook brengen van je eten in een normale pan.
  4. Zodra de pan door het ventiel stoom laat ontsnappen zet je het vuur zachter, maar wel zo dat het nog wel blijft stomen.
  5. Je kookt je eten hierdoor al in 1/3e van de kooktijd gaar. Stamppot hoef je maar 10 minuten op druk te koken.
  6. Zodra het klaar is, moet je eerst zorgen dat de druk van de pan is voor je hem opent. Sommige pannen hebben daarvoor een ventiel, bij de meeste pannen kun je ‘m afkoelen onder koud stromend water.

Op deze manier bespaar je dus al veel tijd en gas of stroom.

Extra Tip om Nog Meer Energie te Besparen

Breng de snelkookpan op druk en zet na een aantal minuten de warmtebron uit en laat deze gesloten op het fornuis staan. De pan blijft nog lange tijd heet en onder druk, waardoor de inhoud nagaart. In dit geval koel je de pan dus niet met koud water en haal je de druk er nog niet af. Dit duurt dan wel langer dan als je de warmtebron aan zou laten staan, maar het voordeel hiervan is dat je veel minder gas of stroom verbruikt. Daarnaast vind ik het een voordeel dat je niet de hele tijd bij je pan in de buurt hoeft te zijn omdat het vuur nog aanstaat, bijvoorbeeld als je bonen of peulvruchten kookt.

Aardappelen en groente leg je op het mandje onderin tegen aanbranden.

Kooktijden en Nagaartijden bij Gebruik van de Snelkookpan

  • Peulvruchten zoals bonen of kikkererwten: op druk 15 minuten koken - 45 minuten nagaren (langer is vaak ook geen probleem omdat de pan dan al flink afgekoeld is). Let op dat je bij peulvruchten de pan maar tot de helft vol doet i.v.m. schuimvorming.
  • Aardappels, stamppot, combi groenten/aardappels op druk 3 minuten koken - 20 minuten nagaren. Pas op met zachte groenten als bloemkool en broccoli, die kook je liever nog korter. Aardappels en groenten kunnen tegelijk in de pan, ik zet een stalen stoommandje op de aardappels waar ik de groenten op leg.

Veiligheidstips voor het Gebruik van een Snelkookpan

Een onjuist gebruik van snelkookpannen kan voor ongelukken binnenshuis zorgen. Het is daarom noodzakelijk om de aanbevelingen van de fabrikant van de pan te volgen. Hieronder vind je de belangrijkste maatregelen die je moet volgen om ongelukken te voorkomen:

  • Houd de stoomuitlaatklep schoon. Voorkom dat de uitgang wordt belemmerd door voedsel. Het is raadzaam om de conditie van de pan te controleren voordat je deze gebruikt.
  • Vermijd om de pan te vol te stoppen. Vul de pan niet tot het randje met voedsel. Deskundigen adviseren om niet meer dan twee derde van de pan te vullen. Met bepaalde voedingsmiddelen is het zelfs raadzaam om niet meer dan de helft van de pan te vullen. De pan mag echter ook niet leeg zijn als je hem gebruikt, er moet tenminste 200 ml (milliliter) vocht in zitten.
  • Pas op als je de pan opent. Wees niet ongeduldig en open de snelkookpan pas zodra de bereidingstijd daadwerkelijk is verstreken. Wacht nog even tot de pan is afgekoeld, anders kan er nog een hoge druk in zitten. Plotselinge temperatuurveranderingen worden ook afgeraden. Zet de pan dus niet onder de kraan, maar wacht tot deze vanzelf afkoelt.
  • Zet de temperatuur zachter. Het is noodzakelijk om de warmte-intensiteit te verlagen zodra de deksel omhoog komt. Als je dat niet doet, zal de druk te hoog oplopen en kan er een explosie ontstaan.
  • Vervang de afdichtring met regelmaat. Bij constant gebruik slijt de afdichtring beetje bij beetje. Het is daarom belangrijk dat je deze regelmatig vervangt om zo onaangename verassingen te voorkomen.
  • Houd de snelkookpan continue in de gaten. De snelkookpan moet tijdens het koken altijd in het zicht worden gehouden. Laat in geen geval het vuur aan als je de kamer verlaat.
  • Zorg voor het apparaat. Ten slotte is het belangrijk om de snelkookpan niet te gebruiken als er een lek in zit, of als het deksel niet goed past.

Waar Moet je Op Letten Bij de Aankoop?

Om de snelkookpan te kiezen die het beste bij je past, is het belangrijk om van tevoren een aantal criteria te beoordelen. De aankoopcriteria die je in gedachten moet houden, zijn de volgende:

  • Materiaal
  • Bodem
  • Drukmeter
  • Veiligheid
  • Maat
  • Garantie
  • Prijs

Alternatieven voor de Snelkookpan

Heb je geen snelkookpan of kan je er nog geen tweedehands vinden? Dan kun je ongeveer dezelfde methode toepassen met een hooimadam, maar ook een koelbox. Dat heeft ongeveer hetzelfde effect, maar kan niet bij alle gerechten. Je kunt voor het koken ongeveer dezelfde tijden aanhouden, alleen het nagaren duurt flink langer: bij peulvruchten minimaal 4 uur en bij stamppot heb ik het eerlijk gezegd niet op deze manier geprobeerd.

Conclusie

De snelkookpan is een aanrader in de keuken voor iedereen die van vers en gezond eten houdt. Het is in het begin wennen maar wordt na een tijdje onmisbaar.

labels: #Koken

Zie ook: