Wat doe je als je om medische redenen wekenlang alleen zacht of vloeibaar voedsel mag eten? Na een ongeval waarbij mijn kaak gebroken bleek, stond ik voor deze uitdaging. Zes weken lang uitsluitend zacht en vloeibaar voedsel, daar laat een culinair schrijfster zich natuurlijk niet door kisten. Om te voorkomen dat ook anderen in dezelfde situatie het wiel moeten gaan lopen uitvinden, staan al mijn tips en recepten nu online in dit ‘Dossier zacht voedsel’.

Omdat mijn kaak gelukkig niet helemaal vast zat, hoefde niet alles vloeibaar door een rietje, maar kon ik al sabbelend uit de voeten met een theelepeltje en gebaksvorkje. Dat maakt het al een stuk makkelijker.

Ontbijt Ideeën

Wie gewend is te ontbijten met boterhammen met kaas of hagelslag, die moet iets anders verzinnen als er wegens bijvoorbeeld kaakproblemen alleen zacht voedsel mogelijk is. Broodkorstjes zijn zeer uit den boze en op plakjes kaas valt niet te sabbelen, dat wordt een soort plastic in je mond waar je maar niet vanaf komt. Over hagelslag zal ik het maar helemaal niet hebben.

De smeerkaas werd thuis al snel vervangen door roomkaas. Pindakaas en chocopasta werken ook goed. Als het maar smeuïg is. Maar waar smeer je dat op? Het beste brood is een doodgewoon halfje fijn volkoren. Geen witbrood, want je hebt alle vezels hard nodig, je darmen raken toch al compleet de kluts kwijt van al dat vloeibare spul. Korstjes eraf, smeersel erop (dik!), en dan in zo klein mogelijke stukjes. Het eet dan ook het handigst met een gebaksvorkje.

Weet je wat ook goed werkt? Roomkaas op eierkoek. Ja, ook weer in piepkleine stukjes. Lekkere eierkoek, van de bakker. Wat voor brood je ook probeert: je zult merken dat eten op deze manier lang duurt, dus heb geduld.

Er zijn natuurlijk nog andere mogelijkheden voor het ontbijt. Sterker nog, die zijn juist reuze feestelijk. Niet alleen voor jezelf, maar ook voor overige huisgenoten. Mijn favoriete zachte ontbijt: American pancakes. Van die fluffy, kleine gevallen. Die zijn zo zacht, dat gaat prima naar binnen, in kleine stukjes weliswaar. Zelfs blauwe bessen in het beslag zijn goed te doen, want die springen open tijdens het bakken en worden heel zacht - en dat terwijl een gewone losse blauwe bes nu echt niet te eten valt.

Recept voor American Pancakes (10 stuks):

  • Meng 125 g bloem met 2 theel bakpoeder en een snufje zout.
  • Klop er met een garde of mixer 1 ei en 200 ml karnemelk of kefir (de vloeibare variant) doorheen.
  • Voeg een doosje blauwe bessen toe.
  • Smelt roomboter in 2 koekenpannen.
  • Laat 3 à 4 bergjes beslag in de pan vallen.
  • Bak tot de bovenkant droog begint te vallen, draai dan om en bak ook de andere kant nog even.

En dan hebben we natuurlijk ook nog wentelteefjes. Ik maak ze het liefst van oud briochebrood, dat is van zichzelf al lekker luchtig, maar met gewoon brood kan het ook. Zonder korstjes, al kun je die er ook na het bakken afsnijden (er zijn altijd wel liefhebbers te vinden die ze vervolgens graag wegsnaaien). Let op: met vers brood werkt het niet, hoe ouder hoe beter, want dan neemt het brood goed al het vocht op. En zompigheid, dat willen we, dan is het lekker zacht. Ook weer te serveren met maple syrup. Een beetje geprakte aardbeien erbij zijn trouwens ook lekker.

Nog een idee, niet chique, wel lekker: bananenkoek. Iets tussen een pannenkoek en een omelet in.

Recept voor Bananenkoek:

  • Meng 2 eieren, 1 rijpe banaan, 2 eetl havermout plus een snufje zout met de staafmixer of in de blender.
  • Bak hiermee een omelet in boter. Liefst in een kleine koekenpan, dan wordt ‘ie lekker dik.
  • Vooral geduld hebben en het vuur niet te hoog zetten; je wilt in dit geval een smeuïg geheel en juist geen knapperig randje.
  • Leg eventueel een deksel op de pan voor nog betere garing.

Is dit allemaal te zoet naar je smaak? Dan is er nog redding in de vorm van eieren.

Lunch en Diner Suggesties

Na een tijdje snak je als een dolle naar troostrijk maar vooral warm en hartig eten. Als de geprakte bananen en yoghurt je neus uit komen. En dan nadert het moment dat je onvermijdelijk toch aan de pap gaat. Om te beginnen: hartige havermoutpap gebaseerd op een recept uit het kookboek Havermoutje.

Recept voor Hartige Havermoutpap (1 persoon):

  • Doe 50 g havermout (volkoren vlokken) met 200 ml water plus zout en peper in een pan.
  • Breng aan de kook en laat op zacht vuur onder regelmatig roeren 10-15 minuten garen.
  • Roerbak intussen 100 g spinazie in wat olijfolie in een hapjespan. Er mag een uitgeperste knoflookteen bij en wat zout en peper.
  • Hak daarna goed fijn, anders is het niet te doen.
  • Meng dit door de warme havermout.
  • Breng op smaak met een kneep citroensap, een scheut lekkere olijfolie en een handje geraspte parmezaan.
  • Oplepelen.

Maar nog veel verslavender is de Thaise rijstepap joek (of jook). Het komt neer op heel lang gekookte rijst, die dan op het laatste moment opgeleukt wordt met compleet arsenaal aan knapperige toppings: lente-uitjes, ringetjes rode peper, gebakken plakjes knoflook, luciferreepjes verse gember, verse blaadjes koriander. Die toppings, die zijn natuurlijk geen optie, als het zacht moet wezen. Maar ik verzon een list: ik pureerde de hele bups tot een soort pesto.

Recept voor Thaise Rijstepap Joek:

  • Zet 150 g pandanrijst op met 1 liter vocht.
  • Leng aan met water tot je 1 liter hebt. Doe dit bij de rijst in de pan, plus wat zout.
  • Breng aan de kook en zet dan op het allerkleinste pitje met een sudderplaatje eronder.
  • Stamp een keer of tien en de rijst breekt vanzelf.
  • Geef ‘m nog een half uur tot het pappig genoeg is naar je zin.

Recept voor Korianderpesto:

  • Doe een bos koriander, een uitgeperste knoflookteen, wat geraspte gember, een scheut sriracha, een ferme scheut vissaus, een ferme scheut Japanse sojasaus, een scheutje sesamolie en het sap van een halve limoen bij elkaar.
  • Pureer.

Samenstellen: schep de nu fluwelig-papperige rijst in een kom, met een flinke schep korianderpesto erop. Roer door elkaar.

Pasta Ideeën

Wij eten hier thuis best vaak ‘een pastaatje’. Dat kan van alles zijn, pasta is namelijk ideale kliekjesverwerking. Van zo’n beetje alles wat er nog rondslingert in de koelkast kun je nog wel een sausje fabrieken in de tijd dat de pasta kookt. Niet getreurd, pasta met saus kan prima door de blender. Je moet de boel wel goed vloeibaar maken, maar dat werkt uitstekend met een ferme scheut pastawater. Giet dus altijd de pasta af boven een pan, en niet door de gootsteen.

Je wilt liever een variant met extra veel groente, want je hebt dezer dagen alle vitamines en vezels hard nodig. Van een mede-ervaringsdeskundige kreeg ik de tip dat lasagne ook heel goed door de blender kan, ook weer met een fikse scheut bouillon.

Puree als Uitkomst

Voor wie in de puree zit, is puree namelijk een uitkomst. Om te beginnen aardappelpuree. En dan bedoel ik uiteraard niet die treurige versie in een pakje, maar echte puree, van echte aardappels. Die je vervolgens door de pureeknijper of roerzeef haalt (nooit door de blender of met de mixer, dat wordt behangplak!). Belangrijk: maak de puree supersmeuïg met warme melk of room en boter.

Ook alle mogelijke groentes lenen zich uitstekend voor puree. Het basisrecept is simpel: groente in stukjes snijden, koken (of stomen) en dan met een ferme scheut kookwater in de blender. Maak het zo vloeibaar of juist stevig als je zelf wilt (of aankunt). Hoe meer vocht, hoe sneller het richting soep gaat. De mogelijkheden zijn eindeloos.

Dat principe geldt trouwens ook voor vlees. Kijk, dit is gepureerd stoofvlees met zoete-aardappelpuree. Alles door elkaar mikken levert één grote vuilbruine massa, dat moet je zien te voorkomen. Dit eet veel prettiger.

Ook geroosterde groente uit de oven (bloemkool! pompoen! wortel! pastinaak!) zijn heerlijk om te verpureeën, die hebben nóg meer smaak. Dan heb je alleen geen kookwater voor de blender, maar met een scheut bouillon of zelfs alleen wat kokend water, maak je ook daar binnen no time puree van.

Mijn tip: maak altijd ruime hoeveelheden. Een kliekje puree in de koelkast is altijd fijn. Even opwarmen in de magnetron en je hebt weer een tussendoorhapje, want zoals gezegd: je eet maar weinig, en de honger komt op de gekste tijden opzetten.

En als je geen puree meer kunt zien, en je bent niet meer in de hele prille beginfase dat alles alleen maar zeer doet, kun je er ook nog zachte (hartige) pureekoekjes mee bakken.

Kliekjesrecept voor Pureekoekjes:

  • Kluts een restje puree in een kom los met 1 of 2 eieren.
  • Voeg lekker wat fijngehakte tuinkruiden toe en breng de boel flink op smaak met zout en peper uit de molen.
  • Voor de bakstevigheid doe ik er nog een volle lepel bloem bij.
  • Verhit boter in een koekenpan en laat er drie bergjes beslag in vallen.
  • Bak heel rustig, ze mogen niet aanbakken. Keer om als het kan en bak ook de andere kant.

Snacks en Tussendoortjes

Bijkomend effect van verplicht zacht voedsel eten is dat je maar kleine porties tegelijk kunt verstouwen, en dat het ook nog eens lang duurt voor je dat beetje bij beetje naar binnen hebt gefoezeld. Het gevolg daarvan is dat je de hele dag honger hebt.

De baby-klassieker: geprakte banaan. Yoghurt of kwark. Frambozen! Het enige fruit dat ik zo naar binnen kon schuiven, althans, de kleintjes. Het is fijn om op de bank te zitten en losse dingen uit een bakje te kunnen eten. Je wilt namelijk niet altijd steeds alles eerst hoeven blenderen of prakken.

Chocola kan best. Ook bonbonnetjes, ook paaseitjes. Als het maar in kleine stukjes snijdt. Zachte cake gaat ook goed, mits weer in duizend kleine stukjes.

Snelle guacamole: rijpe avocado pureren met de staafmixer met wat koriander, stukjes tomaat, sjalotje, kneepje limoensap, zout en peper tot een gladde puree. Eventueel te dippen met kleine stukjes brood en dan sabbelen maar.

Chips gaan niet lukken, maar kroepoek daarentegen wél, dat is lekker bros en valt in je mond uiteen. Hier in Nederland heb je wellicht weinig aan deze tip, maar ik was zielsgelukkig toen ik een weekje in Frankrijk was en ontdekte dat mijn favoriete zoutje, de minizza, ook heel goed sabbelbaar was. Chips en crackers zijn vooral knapperig, die krijg je ook in kleine stukjes niet echt weg als je niet mag bijten, maar zoutjes met een zekere brosheidsfactor wél. Die vallen in je mond uiteen.

Nog eentje dan: bitterballen. Die kun je heel goed uitlepelen, zo blijkt. Kun je ook eens gezellig meeborrelen. Het handigst is om een dierbare bij de hand te hebben die er één hapje voor je afbijt, zodat je een opening hebt. Vervolgens uitlepelen met een klein lepeltje. En die dierbare mag dan vervolgens de lege paneerkorst weer opeten. Ja, ook in een horeca-etablissement kun je gewoon om een lepeltje vragen, dat vinden ze helemaal niet raar. Sterker nog, de serveerster had zo met me te doen dat toen de keuken ineens per ongeluk een portie bitterballen te veel had gebakken, ze die aan onze tafel kwam brengen als cadeautje.

Algemene Tips

Gun jezelf rust. Na een ongeval heb je domweg tijd nodig om weer te herstellen. Zeg alles af en doe eerst eens een tijdje helemaal niks. Of je nu wel of niet officieel een hersenschudding hebt. Gewoon met een dekentje op de bank en de boel de boel. Waarbij die bank natuurlijk ook een gewoon een tuinstoel kan zijn. Heus, te snel weer van alles doen zorgt onherroepelijk voor een terugslag, dus gun jezelf nu gewoon even niks, nada, noppes.

Je gaat onherroepelijk afvallen als je wekenlang alleen maar zacht voedsel mag. Ten eerste krijg je maar weinig naar binnen en ten tweede duurt het allemaal veel langer, dat gefrut met een klein theelepeltje, dus je eet maar kleine porties. Het is niet anders. Of misschien komt het juist wel goed uit, een paar kilootjes eraf?

Ook je darmen raken flink van slag van alleen maar zacht en vloeibaar voedsel. Je zou denken dat je met al dat vloeibare spul de boel eens lekker doorspoelt, maar het tegendeel is het geval: verstopping ligt onvermijdelijk op de loer. Dus let erop dat je voldoende vezels binnenkrijgt, uit volkorenproducten maar natuurlijk vooral uit groente en fruit.

Omdat eten zoals gezegd lang duurt, koelt je maaltijd snel af. Zelf vond ik dat niet zo’n probleem, soep hoeft van mij niet loeiheet naar binnen, maar wie dat wel een punt vindt, heeft wellicht baat bij een warmhoudbord.

Last but not least: nee, het is niet leuk als je verplicht zacht moet eten door een ongeval of anderszins. Maar door te zitten sippen, gaat de tijd niet sneller voorbij, integendeel. Dus probeer er het beste van te maken en zie de lol ervan in. Blender eens een tompouce! Lepel eens een portie bitterballen leeg! Voel je weer een baby en prak eens ongegeneerd een liga met banaan. Laat je de attenties en pannetjes soep van andere mensen vooral aanleunen.

labels: #Koken

Zie ook: