Volgens de eeuwenoude traditionele Chinese geneeskunde kan alles in de wereld onderverdeeld worden in 5 elementen: water, hout, vuur, aarde en metaal. Ons lichaam is en blijft in balans wanneer er een evenwicht is tussen deze vijf elementen (yin en yang). Evenwicht betekent levensenergie (Qi).

Hoe werkt eten volgens de vijf elementen?

In ons lichaam vertegenwoordigen deze vijf elementen een aantal belangrijke organen. Dit zijn de nieren en de blaas (water), de lever en de galblaas (hout), het hart en de dunne darm (vuur), de milt/maag/pancreas (aarde) en de longen en de dikke darm (metaal). Deze organen zijn nodig om te kunnen overleven.

De vijf elementen vertegenwoordigen ook vijf verschillende kleuren: wit/grijs (metaal), groen (hout), zwart/blauw (water), rood (vuur) en geel (aarde). Tussen de vijf elementen bestaat er een constante wisselwerking.

Artsen die volgens de Chinese geneeskunde werken, kunnen al uit subtiele symptomen, zoals bijvoorbeeld lichaamsgeur, sensorische reacties, veranderingen in de huidskleur, halen dat het lichaam van hun patiënt uit balans is. Op basis hiervan krijgen patiënten medicinale voedingsadviezen gebaseerd op de vijf elementen om het lichaam en de gezondheid weer in balans te brengen.

Verdere verfijning met de 5 elementen

Eten volgens de vijf elementen is nog verder te verfijnen door ook op hete, warme (thermische), neutrale, frisse en koude, voedingsmiddelen te letten. Het wordt dan namelijk lastiger om voedingsmiddelen in te delen.

Wel wordt er uitgelegd wat het effect is van warme en koude voedingsmiddelen op uw spijsvertering. Een ontbijt met bijvoorbeeld yoghurt direct uit de koelkast, helpt niet echt mee om uw spijsverteringsvuur hoog te houden. Daarom is de Chinese Geneeskunde voorstander van een warm en gekookt ontbijt. Zeker nu het winter is, is het goed om te kijken of uw spijsvertering hierin niet wat hulp kan gebruiken. In de recepten zijn veel kruiden en specerijen verwerkt, omdat deze het spijsverteringsvuur ook helpen versterken.

Recepten in het 5 elementen kookboek

De recepten in het kookboek zijn bestemd voor 4 personen en de recepten zijn zodanig opgebouwd dat wanneer u een ingrediënt van een bepaald element niet lekker vindt, u in de vijf elementen voedingslijsten van het betreffende element kunt kijken waardoor u het zou kunnen vervangen, zodat uw gerecht nog steeds voldoet aan de vijf elementen.

De ingrediënten worden bij het recept aangegeven in de kleur van het element. Alle voedingsmiddelen zijn opgenomen bij de ingrediënten, ook witte suiker. De schrijfsters hebben ervoor gekozen om geen voedingsmiddelen uit te sluiten, omdat koken met vijf elementen geen dieet is en witte suiker ook tot de vijf elementen hoort.

Wilt u witte suiker weglaten dan kan dat, u kiest dan voor een ander ingrediënt uit de groep zoetmiddelen welke vallen onder het element aarde bijvoorbeeld ahornsiroop, rijststroop, agavesiroop, stevia enz.

Leren om de vijf elementen in balans te houden in uw voeding, zorgt ervoor dat u voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt van wat u eet en het ondersteunt de bijbehorende organen. Een tekort of een teveel aan een element kan leiden tot ziekte.

De schrijfsters waarschuwen dat wanneer u uw eetpatroon verandert naar eten volgens de vijf elementen, er veranderingen kunnen gaan optreden in uw lichaam. Dit is niet iets om heel erg van te schrikken, het is puur om aan te geven dat het lichaam tijd nodig heeft om te wennen aan dit nieuwe eetpatroon. Heeft u serieuze gezondheidsproblemen dan blijft het uiteraard belangrijk om een arts te raadplegen, want het kookboek is geen remedie voor al uw gezondheidsklachten.

Commentaar van de Natuur Diëtisten Nederland

Het is een goed idee van Ellen en Sietske om de vijf elementenleer voor een breder publiek toegankelijk te maken. Oude geneeswijzen, zoals de Ayurveda en de vijf elementenleer krijgen nog maar al te vaak te weinig aandacht, terwijl deze eeuwenoude vormen van geneeskunde een enorme waardevolle kijk hebben op de gezondheid. Hier kunnen we in de Westerse geneeskunde nog heel veel van leren.

Veel mensen vinden het lastig om de vijf elementen in hun eetpatroon op te nemen, maar het is helemaal niet lastig wanneer u weet welke voedingsmiddelen onder welk element vallen. Heeft u dit eenmaal door dan kunt u zelf ook recepten verzinnen en het wellicht een niveau hoger trekken door ook op andere eigenschappen als heet, warm (thermisch), neutraal, fris en koud te letten.

Vijf Elementen Tip

In dit gerecht zit zowel kaneel als gember. Twee specerijen die een 'verhittend' effect op je lichaam hebben. Niet zo erg voor een keertje maar... heb je last van hittekenmerken, drink je bovendien veel koffie, eet je veel chocolade en eet je vaak gekruid of pittig dan is dit gerecht minder goed voor je.

Het versterkt de hitte' in je lichaam en de daarbij behorende klachten nog verder.

Tips voor meer energie en een betere nachtrust

Behalve het laten staan van koffie en alcohol geef ik je nog wat andere tips:

  • Maak van je ontbijt de zwaarste maaltijd en van je diner de lichtste. Denk dan aan alleen wat groenten met vlees of vis of een gevulde soep.
  • Vlees gecombineerd met rijst, pasta of aardappelen én groenten is zwaar te verteren. En als je lichaam bezig is met verteren dan slaap je moeilijker.
  • Beter is om voor 19.00 te eten en liefst nog wat vroeger. Dan heeft je spijsvertering ruim de tijd om je eten goed te verteren.
  • Neem alleen 2 voorgerechten of alleen een voor- en hoofdgerecht of een hoofdgerecht met dessert maar niet alle 3. Minder ook met dat lekkere broodje vooraf.
  • Toch heb ik zelf gemerkt dat het net die chocolade suikerboost na de maaltijd is die maakt dat je je ineens te vol voelt waardoor je minder goed in slaap valt.
  • Wist je dat koffie een 'verhittende werking' op je lichaam heeft? Je lichaam krijgt het warm wat weer kan leiden tot meer opvliegers en daarmee een slechte nachtrust.
  • Ook spicy eten met veel kerrie, sambal, knoflook en uien heeft een verhittende werking op je lichaam, net als de kruiden tijm en rozemarijn.
  • Zorg ook dat je slaapkamer zo donker mogelijk is voor een rustige nacht.

De volgorde van de vijf elementen bij het koken

De energie van je eten verhoog je door de producten van elk element in een specifieke volgorde in de pan te doen. De volgorde van voedingsproducten is: vuur, aarde, metaal, water, hout. Op deze manier laad je het eten op.

Voorbeelden van recepten

Kruidig roerei met lente ui, chorizo, tomaat, en verse peterselie

Warm ontbijten met meer eiwitten. Dat is dit kruidige roerei met lente ui, chorizo, tomaat, en verse peterselie.

Gebraden kippetje met cranberries en appelcider

Een lekker gebraden kippetje. Iedereen kent het en vrijwel iedereen (behalve vegetariërs) vindt het lekker. Als je dan ook nog van cranberries houdt (goede herinneringen aan Terschelling) dan is dit hét gerecht voor jou!

Ingrediënten:
  • 250 ml appelcider
  • 60 g gedroogde cranberries
  • 2 eetlepels appelcider- of wittewijnazijn
  • 1 kaneelstokje
  • 2 cm verse gember, gekneusd of fijngesneden
  • 1/2 theelepel versgemalen zwarte peper
  • 1,5 kg kip met been en vel
  • 1,5 theelepel grof zeezout
  • 2 eetlepels koude boter
Bereiding:
  1. Oven voorverwarmen op 225 graden
  2. Gember fijnsnijden of pletten
  3. Meng de appelcider met cranberries, azijn, kaneelstokje, gember in een steelpan
  4. Breng aan de kook en kruid met zwarte peper
  5. Zet het vuur lager en laat het 20 minuten sudderen tot de cranberries zacht zijn en het vocht voor 2/3 is ingekookt
  6. Verwijder het kaneelstokje en de gember
  7. Kruid de kip of kippendijen met zout
  8. Leg de kip in de ovenschaal met het vel naar boven
  9. Lepel de cranberries over de kip en leg er kleine stukjes boter op. Ik doe zowel de overgeblevenappelcider saus als de cranberries over de kip
  10. Bak 40 minuten in de oven tot de kip gaar is. Gebruik je kippendijen bak het dan iets korter.

Wat eet je erbij? Rijst (volkoren basmatirijst) en een groentengerecht. Ik adviseer je de haricot verts met kerstomaatjes. Daarmee blijft het totaal lekker licht (neem niet teveel rijst). Helemaal koolhydraatarm kan natuurlijk ook, dan maak je er de 5 elementen witlofsalade met mandarijn er nog bij.

labels: #Recept #Koken

Zie ook: