Nederland stapt over op elektrisch koken. In 2021 was 85 procent van de verkochte kookplaten een elektrische plaat.

Tot 2050 stapt Nederland over van aardgas naar schonere manieren om te koken en verwarmen. In sommige wijken blijft er misschien een gasnet met groen gas, maar veel huizen zullen gasloos worden.

Waarom Overstappen op Alternatieven voor Gas?

Koken zonder gas is tegenwoordig een hot item. De Nederlandse overheid wil de CO2-uitstoot verminderen. Een te hoge CO2 uitstoot is slecht voor het milieu.

Fossiele brandstof als aardgas zal in Nederland niet of veel minder worden gebruikt voor bijvoorbeeld het stoken van je cv-ketel of het koken op gas. Op moment van schrijven komt daar nog eens de enorme stijging van energieprijzen bij door de oorlog in Oekraïne. De gasprijzen zijn meer dan verdubbeld.

Dat is voor veel mensen natuurlijk reden om zo snel mogelijk te gaan koken zonder gas. Volgens overstappen.nl was in augustus 2021 de gemiddelde gasprijs nog (slechts) 0,95 euro per m3 gas. Dit was in oktober 2021 al gestegen naar 1,79 euro per m3 gas.

Na een lichte daling in november, stegen de prijzen in december weer flink. In de woningbouw wordt er bij nieuwbouwwoningen al gebruikgemaakt van een warmtepomp in plaats van gas gestookte verwarming. Duurzame energie zoals groene stroom is de toekomst en onuitputtelijk. Het koken op elektriciteit is ook een stuk veiliger dan eten bereiden op open vuur.

Elektrisch Koken: Opties en Overwegingen

Koken op inductie lijkt veel op koken op gas: je kunt de temperatuur snel regelen. Maar het is ook veiliger dan gas: de kookplaat zelf wordt niet zo heet en er is geen vlam waar je je aan kunt branden.

Wil je elektrisch koken, ga dan voor een inductiekookplaat: die gebruikt minder stroom dan andere elektrische kookplaten. Vergeleken met gas is er nu nog weinig verschil in CO2-uitstoot. Dat komt doordat de stroom voor je inductieplaat nu vooral nog van aardgas en steenkolen komt (grijze stroom).

Van de elektrische kookplaten is een inductieplaat het zuinigst: die gebruikt 175 kWh per jaar. Een keramische kookplaat maakt zo’n 30 procent meer op: ongeveer 225 kWh per jaar. Bij koken op gas verbruik je gemiddeld 37 m3 gas per jaar.

Inductie Kookplaten: Wat Je Moet Weten

Veel mensen kiezen voor inductie omdat het een aantal voordelen heeft. Je kunt de temperatuur snel en goed regelen, waardoor het op koken op gas lijkt. De inductieplaat zelf wordt niet heet en de plek waar de pan staat (kookzone) koelt snel af als je de pan eraf haalt.

De kookzones reageren alleen als er een pan op staat. Er zijn geen vlammen en dus ook geen verbrandingsgassen: de lucht in de keuken is daardoor schoner. Verder heb je niet het risico dat je het gas per ongeluk aan laat staan. En eten dat naast de pan belandt, brandt niet snel in.

Net als bij gas kun je de temperatuur precies en snel regelen. Een bijkomend voordeel: je kan bij de betere inductiekookplaten de tijdsduur heel precies instellen. Er zijn geen vlammen op de inductiekookplaat.

Technische Aspecten van Inductie

Als je op elektriciteit gaat koken, vraag je soms heel veel stroom in één keer. Dat moet je meterkast natuurlijk wel aankunnen. Soms heb je daarom een aangepaste meterkast met 3 fasen nodig inclusief een speciale kookgroep. Als je dit nog niet hebt zal er een nieuwe aansluiting met nieuwe groepen moeten worden aangelegd en daarnaast ook een aansluiting naar de keuken.

Aan deze kookplaten zit een perilex stekker. Dat is zo’n stekker met vier ronde pinnetjes en een platte iets langere pin in het midden. Die stekker zorgt ervoor dat de kookplaat zijn stroom van twee groepenkasten tegelijkertijd haalt. De meeste inductiekookplaten, vallen in deze categorie.

Dit zijn kookplaten met vijf kookzones of van die hippe kookzones die zich aanpassen aan de grootte van de pan of fornuizen. Deze kun je alleen installeren als je een perilex stekker met aansluiting én een 3-fasen meterkast hebt. In de meeste moderne huizen zitten standaard een 3-fasenaansluiting. Heb je deze nog niet?

Pannen Geschikt voor Inductie

Stap je over van een gasfornuis naar inductie, controleer dan of je pannen geschikt zijn. Inductie werkt met magneten. Je pannen moeten dus een bodem hebben die magnetiseerbaar is, anders werkt verwarmen met inductiestroom niet. Daarvoor moet er een stalen laag in de bodem zitten.

Pannen van alléén roestvrijstaal (rvs), koper of aluminium, of keramische (oven)schalen, werken niet op inductie. Maar er zijn ook rvs- of koperen pannen die wel een metalen laag in de bodem hebben en gietijzeren pannen kun je ook blijven gebruiken.

Veel mensen denken dat de bodem van de pan helemaal vlak moet zijn, maar dat hoeft niet. Ga je nieuwe pannen kopen, let dan op het symbool van een spoel: die zijn geschikt voor inductie.

Hoeveel geld je kwijt bent aan nieuwe pannen, hangt af van jouw wensen en van hoeveel pannen je nodig hebt.

Installatie en Kosten

Als je alle zones ('pitten') van je inductieplaat gebruikt, gaat er veel stroom naartoe. Daarom moet er een aparte stroomdraad komen van de meterkast naar je inductie kookplaat, en een speciaal stopcontact voor de perilex stekker van je kookplaat.

Bovendien neemt de kookplaat 2 groepen in je meterkast in beslag (bij een grote kookplaat zelfs 3 groepen). Verder moet jouw aansluiting op het stroomnet misschien verzwaard worden. Oudere huizen hebben soms nog een aansluiting van 1x25A, die moet je laten omzetten naar 3x25A.

Dat kost eenmalig ruim € 200 (afhankelijk van je netbeheerder). Nieuwbouwhuizen hebben vaak al een aansluiting van 3x25A: die hoef je niet te laten verzwaren.

Inductiekookplaten zijn te koop van € 200 tot € 2.400, afhankelijk van de grootte (het aantal kookzones), de functies, het merk enzovoort. Gemiddeld kost een kookplaat zo’n € 600.

Een extra stroomdraad naar de keuken + extra groep(en) in de meterkast kost zo’n € 600, verzwaren van je aansluiting op het stroomnet naar 3x25A zo’n € 200. In totaal kom je dan voor een gemiddelde inductie kookplaat + pannen op zo’n € 1.500.

Keramische Kookplaten

Een keramische kookplaat is een goede keuze als je gevoelig bent voor elektromagnetische velden. Keramisch koken heeft nadelen ten opzichte van inductiekoken: de plaat reageert vrij traag, de kookzones worden heet, en je pannen moeten een perfect gladde bodem hebben.

Subsidie

Ben je aangesloten op een warmtenet maar kook je nog op gas? Dan kun je 400 euro subsidie krijgen voor een elektrische kookplaat. Dit geldt voor kookplaten die op of na 1 april 2022 zijn geplaatst. Eén van de voorwaarden is dat de gasmeter wordt weggehaald.

Andere Manieren om Energiezuinig te Koken

  • Neem liever een iets te grote pan dan een te kleine en zorg dat de warmte niet langs de pan heen gaat. Bij gas betekent dit dat de vlam ónder de pan moet zitten en bij keramisch dat de kookzone niet groter is dan de pan.
  • Een snelkookpan bespaart energie. Wat je ook kunt doen: haal de pan eerder van het vuur en laat hem nagaren in een warme (slaap)zak of bak volgens de hooikistmethode. Het is belangrijk dat deze zak of bak goed geïsoleerd is, goed aansluit om de pan en dat de deksel goed op de pan past.

Alternatieven voor Koken op de Camping Zonder Gas

Nu de gasprijzen met de dag lijken te stijgen en we met z’n allen uiteindelijk ooit toch moeten stoppen met het verbruiken van gas, is het helemaal niet gek om eens te kijken hoe we op de camping om kunnen gaan met het koken dan iets anders dan op gas.

De meest voor de hand liggende optie is elektrisch koken op de camping. Veel mensen doen dat thuis al jaren, dus dit is ook niet helemaal onbekend. Op het gebied van elektrisch koken op de camping kan je kiezen uit van die ouderwetse elektrische kookplaatjes, maar je hebt ook hele mooie inductiekookplaatjes waar je prima je maaltijd op kunt bereiden.

Op het gebied van elektrisch koken op de camping kan je kiezen uit van die ouderwetse elektrische kookplaatjes, maar je hebt ook hele mooie inductiekookplaatjes waar je prima je maaltijd op kunt bereiden.

Maar, er is één nadeel aan deze optie. Het vermogen van deze elektrische campingkookplaatjes is flink hoog. Na een rondje op internet zien we wattages van 750 tot zelfs 3500 watt (bij inductie) voorbij komen. Vaak heb je op je kampeerplek maar 6 of 10 ampère tot je beschikking. Als je apparaten van 230 volt gebruikt, dan kun je in het slechtste geval 6 ampère x 230 volt = 1320 watt uit de elektriciteitspaal halen. Dat is voor sommige apparaten al te weinig.

Ga je overbelasten, dus te veel stroom verbruiken? Dan heb je kans op kortsluiting. Of een slimme campingeigenaar zorgt dat je elektriciteitsaansluiting eruit klapt.

Alternatieve Opties voor Gasloos Kamperen

  • Elektrische BBQ's: Er zijn een aantal elektrische bbq’s die je kunt uitbreiden met de zo geliefde paellapan (dan wordt de bbq een soort grote wok voor makkelijke eenpansmaaltijden op de camping).
  • Teppan Yaki Plaat: Als vervanging van je gasbbq, of als je een salade eet en er een stukje vlees (of -vervanger) bij wilt, dan is het nog gezellig ook. Of je grilt groenten op de plaat, bakt kleine pannenkoekjes, kaasboterhammen of wentelteefjes.
  • Slowcooker: Slowcookers houden gedurende lange tijd een lage temperatuur aan, zodat je maaltijd langzaam gaart en en dat is erg lekker. Doordat het allemaal langzaam en op een lange temperatuur kan, is er geen langdurige piekbelasting. Dit apparaat zo bedacht dat je ‘m zonder problemen aan kunt laten staan als je niet thuis of bij de tent bent. Ideaal om gasloos te koken op de camping dus!
  • Koken op Hout: Er zijn al een aantal campings waar je terecht kunt met je zogenaamde Dutch Oven. Een gietijzeren pan die je boven het vuur hangt of in het vuur legt.
  • Houtskool BBQ: Een salade, wat stokbrood en het geknetter van kooltjes. Het is vakantie. Helaas is het net als met een vuurtje; bij grote droogte mag je niet altijd BBQ’en.

Koken tijdens Stroomuitval

Het is zondagavond. Je hebt net een bord pasta in gedachten, maar boem! - de stroom valt uit. De oven doet niks, je gasfornuis blijft koud, en je telefoon geeft die fijne melding: storing duurt mogelijk uren… of langer.

Toch gebeuren er ieder jaar genoeg situaties waarbij koken ineens een uitdaging wordt:

  • Storm of overstroming → stroom uitval
  • Werkzaamheden aan het gasnet → dagen zonder gas
  • Kamperen of festivals → geen voorzieningen
  • Verhuizing of verbouwing → keuken even niet bruikbaar

Investeren in één simpele alternatieve kookmethode kost weinig moeite, maar bespaart je veel stress (en honger).

Kookopties ZONDER Stroom of Gas

  1. Campinggasstel: Voor weinig geld (± €25) heb je een compact gasstel met gasblikjes. Veilig, betrouwbaar en binnen 2 minuten een pan kokend water. Brandstof: Butaangasblikjes (~€2 per stuk). Brandduur per blikje: ±1,5 uur koken.
  2. Rocket Stove (Raketkachel): Deze minimalistische houtkachel stook je met takken, karton of resthout. Brandstof gratis → takken of pallet-hout. Handigheid: Super efficiënt, weinig rook, hoog vuur.
  3. Houtskool BBQ of Tafelgrill: Met wat creativiteit bak je hier alles op. Brandstof: Houtskool, briketten. Brandduur: ±2 uur per zak. Gril groenten, brood, worstjes óf zet er gewoon een pan soep op.
  4. Esbit-brandertje: Dit kleine wondertje brandt op vaste brandstofblokjes. Prima voor éénpersoons maaltijden of thee. Nadeel: Brandt kort, niet voor grote maaltijden.
  5. Solar Oven (Zon als brandstof!): Op zonnige dagen ideaal. Nadeel: Werkt alleen bij voldoende zon. Leuk extraatje: Brood bakken, groente roosteren zonder kosten!

Voorraden

Wil je niet alleen je kookmethode maar ook je voorraad op orde hebben? Hier wat prepper-proof basics die weinig energie vragen:

  • Bliksoep/blikgroente: Direct opwarmen, lang houdbaar
  • Couscous: Hoeft alleen te wellen met heet water
  • Instant aardappelpuree: Zelfde verhaal: alleen heet water
  • Bonen/blik linzen: Klaar om te eten, alleen even opwarmen
  • Noodles/ramen: Paar minuutjes in kokend water = klaar
  • Olie/spekvet: Voor bakken, calorieën én smaak
  • Bouillonblokjes: Geeft alles snel smaak
  • Crackers/hard brood: Geen verwarming nodig, lange houdbaarheid
  • Fles drinkwater/jerrycan: Koken = veilig water nodig, niet alleen voor soep!

Conclusie

Of je nu overstapt op elektrisch koken, alternatieven zoekt voor de camping, of je voorbereidt op een stroomstoring, er zijn tal van opties beschikbaar om zonder gas te koken. Door de juiste keuzes te maken, kun je energie besparen, je CO2-uitstoot verminderen, en toch genieten van heerlijke maaltijden.

labels: #Koken

Zie ook: