Brood is een populair voedingsmiddel dat wereldwijd gegeten wordt. Zo’n 10.000 jaar geleden, toen mensen op een vaste plek gingen wonen en voedsel gingen verbouwen, is het bakken van brood ontstaan. Sindsdien is het niet meer verdwenen uit ons voedingspatroon. Brood bevat veel waardevolle voedingsstoffen. Het belangrijkste ingrediënt in brood dat bijdraagt aan de voedingswaarde is bloem, meel of volkorenmeel. Brood is de leverancier van koolhydraten, vezels, (plantaardig) eiwit en bepaalde vitamines en mineralen.

De totale hoeveelheid voedingsstoffen wordt de voedingswaarde van een product genoemd. Daarnaast kan de bakker nog andere ingrediënten zoals vruchten, zaden of noten toevoegen aan het brood. Tussen wit, bruin en volkorentarwebrood zie je al verschillen in de voedingswaarde. Vooral in de hoeveelheid vezels.

Ons lichaam heeft voedingsstoffen nodig om te functioneren en presteren, zoals werken, wandelen of sporten, maar ook om te denken of te slapen. Ook inwendige processen, zoals het kloppen van ons hart, is ervan afhankelijk. Deze voedingsstoffen zitten in ons voedsel. Het lichaam heeft grote hoeveelheden macrovoedingsstoffen nodig. Macrovoedingsstoffen leveren energie en zijn bouwstoffen.

Verschillende Soorten Brood en Hun Voedingswaarden

Brood kan gemaakt worden van verschillende graansoorten. Hiervan is tarwe de bekendste en tarwe rijst ook het beste. Haver, rogge en gerst kunnen niet rijzen met gist of zuurdesem en worden daarom vaak in combinatie met tarwe gebruikt. Speltbrood is al lange tijd in opmars, maar het speltbrood in de supermarkt is vaak (deels) gemaakt van speltbloem en bevat daardoor weinig voedingsstoffen.

Met uitzondering van koolhydraat-verlaagd brood is brood een bron van koolhydraten. In volkoren broodsoorten zit vaak wat minder koolhydraten dan in de witte varianten. Door veel vezels te eten heb je minder risico op diabetes type 2, en bij diabetes zijn ze goed voor de bloedsuiker. Vezels zorgen ervoor dat koolhydraten uit eten (zetmeel en suikers) langzamer worden opgenomen. Hierdoor blijft de bloedsuiker stabieler. Volkorenbrood bevat ook meer vezels.

Kies bij voorkeur voor volkorenbrood. Elk volkorenbrood is goed. Voor volkorenbrood is in Nederland namelijk wettelijk vastgesteld dat alle granen in het brood volkoren moeten zijn. Dit is niet altijd het geval bij bijvoorbeeld crackers. Bevat een cracker 100% volkorenmeel, dan mag het een volkoren cracker heten. Als een cracker voor een deel volkorenmeel bevat kan er bijvoorbeeld op het etiket staan 'cracker met 50% volkorenmeel en 50% bloem'.

Koolhydraten in Brood

In brood zitten koolhydraten. Hoeveel koolhydraten er in zitten verschilt per broodsoort. Hier vind je een handig overzicht met de gemiddelde hoeveelheid koolhydraten per soort brood.

Product Koolhydraten per 100 gram Per snee (35 gram) of portie (1 stuk)
Wit brood 47,7 16,7
Bruin brood 42,9 15
Volkoren brood 39,1 13,7
Speltbrood 42,9 15
Roggebrood 36,3 12,7
Meergranenbrood 39,1 13,7
Koolhydraat-verlaagd brood 21,1 7,4
Croissant (40 gram) 42,3 16,9
Pistolet wit (50 gram) 54,4 27,2
Pistolet bruin (50 gram) 52,8 26,4
Pistolet volkoren (50 gram) 39 19,5
Italiaanse bol (50 gram) 53 26,5

Dit overzicht bevat een aantal producten om een beeld te krijgen van de verschillende hoeveelheden koolhydraten in deze categorie. Aan deze lijst kunnen geen rechten worden ontleend.

Suiker in Brood

Vaak wordt er suiker aan het brood toegevoegd als voeding voor de gist. Suiker wordt daarom ook wel een ‘broodverbetermiddel’ genoemd. Suikers kunnen verschillende functies hebben bij de bereiding van brood. Zo is er de belangrijke rol bij de voeding van gist, waardoor het brood sneller rijst.

Product Per portie Koolhydraten Suikers Energie
Beschuit, volkoren 1 stuk (= 10 g) 6,9 g 1,2 g 39 kcal
Beschuit, wit 1 stuk (= 10 g) 7,6 g 1,2 g 41 kcal
Ciabatta, wit 1 stuk (= 50 g) 24,4 g 1,1 g 127 kcal
Cracker 1 stuk (= 10 g) 7 g 0,5 g 47 kcal
Cracker, volkoren 1 stuk (= 10 g) 7 g 0,7 g 38 kcal
Croissant 1 stuk (= 40 g) 16,9 g 1,4 g 157 kcal
Krentenbol 1 bol (= 50 g) 25,4 g 10,8 g 134 kcal
Krentenbrood Zelf gesneden plak (= 40 g) 21,3 g 9,5 g 109 kcal
Krentenbrood, met spijs Zelf gesneden plak (= 40 g) 20,6 g 11 g 121 kcal
Maïsbrood 1 snee (= 35 g) 15,5 g 0,9 g 92 kcal
Naanbrood 1 stuk (= 135 g) 62 g 4,5 g 354 kcal
Pitabroodje, wit 1 stuk (= 45 g) 22,5 g 1,1 g 110 kcal
Roggebrood 1 plak (= 25 g) 9,1 g 1,9 g 49 kcal
Rozijnenbrood Zelf gesneden plak (= 40 g) 20,9 g 9,7 g 109 kcal
Rozijnenbrood, met spijs Zelf gesneden plak (= 40 g) 20,4 g 11,1 g 121 kcal
Speltbrood 1 snee (= 35 g) 15 g 0,7 g 83 kcal
Stokbrood, volkoren 1 hele (= 300 g) 117 g 5,7 g 702 kcal
Stokbrood, wit 1 hele (= 300 g) 160,2 g 8,7 g 807 kcal
Tijgerbrood, bruin 1 snee (= 35 g) 15,4 g 0,7 g 83 kcal
Tijgerbrood, wit 1 snee (= 35 g) 14,5 g 0,8 g 75 kcal
Turks brood, tarwe 1 stuk (= 50 g) 24,6 g 1,1 g 125 kcal
Volkorenbrood, fijn 1 snee (= 35 g) 13,8 g 0,7 g 82 kcal
Volkorenbrood, grof 1 snee (= 35 g) 13,5 g 0,6 g 82 kcal
Zuurdesembrood, volkoren 1 snee (= 35 g) 14,2 g 0,7 g 82 kcal

Deze lijst geeft verschillende voorbeelden. Zo krijg je een idee van hoeveel suiker ergens in zit. Let op: fabrikanten veranderen soms een recept. Bekijk daarom altijd zelf het etiket van een product. Dan weet je zeker wat je eet.

Brood en Gezondheid

Veel mensen eten dagelijks brood en vaak ook meerdere keren op een dag. Op die manier wordt een dieet snel wat eenzijdig qua voedingsstoffen. Ook gevoeligheid voor gluten en gist kan opspelen. Minder brood en meer andere voedingsmiddelen, zoals groenten, fruit, noten, zaden en pitten is daarom het advies. En varieer ook met brood van andere granen.

Wat zijn gezonde producten met koolhydraten? Er zijn veel soorten producten met koolhydraten. Gezond om te nemen zijn producten zoals volkorenbrood en volkorenpasta, bulgur, volkoren couscous, aardappels, peulvruchten, groente en fruit. Deze staan in de Schijf van Vijf, zitten vol vezels en bieden winst voor je gezondheid. Minder gezond zijn producten met veel (toegevoegd) suiker en weinig goede voedingstoffen zoals frisdrank, sap, koek en snoep.

Tips voor het Kiezen en Bewaren van Brood

  • Je sneetjes brood prima in de vriezer kunt bewaren en dan telkens eruit kunt pakken wat je nodig hebt. Zo heb je altijd de beschikking over een ‘vers’ sneetje brood.
  • Je brood prima op de verwarming kunt ontdooien.
  • Zelf brood bakken is een goede manier om brood zo voedzaam mogelijk te maken. Of stap een natuurwinkel of biologische supermarkt binnen.

Wil je meer weten over bijvoorbeeld de hoeveelheid ijzer, foliumzuur of jodium? Of de voedingswaarde van andere broodsoorten, zoals roggebrood of krentenbol? Het Nederlands Voedingsstoffenbestand (NEVO) bevat gegevens over de samenstelling van voedingsmiddelen die door een groot gedeelte van de Nederlanders regelmatig worden gebruikt of van belang zijn voor bepaalde groepen in de bevolking.

labels: #Brood

Zie ook: