Het begrip "kostelijk eten en drinken" omvat meer dan alleen de materiële consumptie van voedsel en drank. Het verwijst naar de rijke geschiedenis, culturele tradities en spirituele symboliek die verbonden zijn aan de manier waarop we eten en drinken. Van oude gebruiken tot moderne interpretaties, de betekenis van kostelijk eten en drinken is veelzijdig en diepgaand.

Historische en culturele context

NE MOOIEN MORGEN BI’J ERVE KOTS: Met ne kleine 120 dialectleefhebbers was ’t zöndagmorgen 2 april 2017 gezellig vol op de Daele van Erve Kots.

Ummedat d’r dissen morgen ok waer een antal ni’je gezichten wazzen, stellen veurzitter Diana Abbink in eur openingswoord het teggenswaordige bestuur van de Dialectkring veur an het publiek.

Ze gif laezingen ovver geschiedenis, volkskunde en religie.

Met völle humor wis ze op innemmende wieze de luusteraars an zich te binden met verhalen, spraekwoorden en gezegdes ovver geboorte, vri’jen, aeten, drinken en starven.

Nao de pauze wist ze de zale doodstille te kriegen met een sage ovver ’t hoes Mechelen.

We hadden het over de betekenis van de bruidstaart en over het ontstaan van de boomgaarden bij de oude boerenhoeven en huizen.

Symbolische betekenis

In de schaduw van de prachtige bomen, waarvan veel met een symbolische betekenis, wacht mij een warm ontvangst door Evi, Ans en Ingrid.

We starten ons gesprek aan een houten picknicktafel, gevuld met allerlei lekkers te eten en te drinken.

Eten en drinken in de theaterwereld

Eten en drinken. Veel gebezigde uitdrukking, wanneer een rol iemand ligt, op zijn lijf geschreven is, waar het succes bovenop ligt.

Specifieke termen en uitdrukkingen

Het betreft hier dan een verkeerde klinker zeggen of niet uit een woord kunnen komen.

Iets volkomen incidenteels dus.

Maar er valt nog al eens een woordje naast, of onder de tafel, is iets heel anders.

Dat is slordig spreken, woorden inslikken, een technische fout dus.

‘Alles opgeven’, maar als hij wil dat de souffleur alleen maar attent is en alleen in geval van nood inspringt, zegt hij: ‘Alleen maar bijhouden’ of ‘even aantikken’, als er speciale moeilijke punten zijn, waar hij hulp nodig heeft.

‘Moet ik succes halen?’ vraagt de man bij het doek, als hij weten wil of hij na een acte het doek moet ophalen om de acteurs gelegenheid te geven te bedanken of te buigen.

Spelen; een toneelspeler spreekt alleen van: ik moet vanavond spelen, nooit van werken.

De bijzondere betekenissen van de volgende woorden en uitdrukkingen staan noch in het W.N.T. of in enig ander woordenboek vermeld; de gehele verzameling werd door de heren Cor van der Lugt Melsert (geb. 1882) en Max Croiset (geb. D.g. Even aantikken.

Bedanken of buigen = het in ontvangst nemen van applaus.

Volkomen blank staan = de tekst niet meer weten; ik was of stond blank, het was helemaal blank = ik kon me niets meer herinneren, wist niets meer van de situatie af.

Gezegdes en spreekwoorden

Hij houdt zijne reputatie als een vaatdoek bij de potten.

Och, wat zijn er slappe dingen in de wereld, zei Grietje de waschvrouw, en zij had een' natten vaatdoek in hare handen.

Als Paschen komt op een' zondag, is elk een kind van zijn' eigen' vader.

Beter dat het kind weent dan de vader (of: moeder).

Geef wat tijd, zei vader Van Vleuten, want al te haastig is kwaad.

Gij zult de vader zijn, en ik de moeder.

Het is een goede zoon: hij wil zijnen vader deszelfs goeden naam niet benemen.

Het is een goed kind, dat naar zijn' vader aardt.

Het is weêr aan met vader en moeder: zij zoenen malkander op het matje.

Het kind gelijkt zijn' vader, alsof het uit zijn aangezigt gesneden was.

Hij gaat in vaders schoenen.

Hij is gelijk het kapoen: edeler dan vader of moeder.

Hij wil zijn' vader kinderen leeren maken.

Hoort den dief eens liegen, zei de jongen van zijn' vaâr.

Nu leven wij als broeders, zei de jongen tegen zijn' vaâr, en zij zaten in eene kroeg.

Scheidt uw vader uit den tijd, Kind! dan zijt ge uwe eere kwijt; Maar indien uw moeder rust, Dan verliest ge uw' harten-lust.

Stil, kinderen! vader schrijft rekeningen.

Vader Cats, die wist het wel.

Vader en moeder zijn (of: De baas is) van huis (of: honk).

Vader uit, moeder uit: het hek is van den dam.

Wie was de vader van de kinderen van Zebedeus?

Symboliek van dieren in spreekwoorden

Als de kat in de val is, dansen de muizen er omheen.

Beter een balk Dan een valk.

Een valken-oog, een leeuwen-hart en eene jufferhand is den medicijnmeester noodig.

Elk denkt, dat zijn uil een valk is.

Op valken jagen, en uilen vangen.

Vroeg valk, vroeg uil.

Diverse gezegden

Aan de van Kent men den man.

Akkoord, Van Putten! Akkoord, mijnheer Van Varelen!

Dat zal op de hazevangst gaan, zei de boer, en hij haalde zijn' ezel voor den dag.

Drijf een' var naar Montpellier; Komt hij weêr: hij blijft een stier.

Alle ding daar het behoort, zei het varken, en het kroop in de geldkast.

Als de eksters op de varkens vliegen, dan is het om de luizen te doen.

Als de varkens: knorren bij den vollen trog.

Als het varken den trog omsmijt, valt het er zelf bij neêr.

Als het varken droomt, is het van draf.

Als ieder zegt, dat gij een varken zijt, dan moet gij in het kot.

Ben ik een varken, zei Kaatje, zoo eet spek van mijn' aars.

Daar de varkens veel zijn, valt de spoeling dun.

Daar trouwde eene bruid, en het varken had geen hemd aan.

Dat ik aan het koren verlies, zal ik aan het spek wel weêr vinden, zei de boer, en zijne varkens liepen door het koren.

Dat is als een gouden ring in een' varkenssnuit.

Dat is dolle Trijn, die hare opvoeding bij de varkens gekregen heeft.

Dat is een straatvarken.

Dat zijn onzes Heeren braadvarkens.

De boeren hadden gemerkt, dat de varkens niet dan hortende en snorkende geslapen hadden.

De een scheert de schapen, en de ander de varkens, zei Jan: Ik heb er het haar, en hij er de wol van.

De varkens sterven van toebak.

Die het varken heeft, maakt beulingen, als hij wil.

Dominé mag de knollen gerust nemen, zei de boer; want onze varkens lusten ze toch niet meer.

Een boer en een varken zijn net gelijk, want ze worden beide al knorrende vet.

Eene gouden deur aan een varkenskot.

Eén varkenshaar maakt geen' kleêrborstel, en ééne pluim geen bed.

Een varkensleven: kort en goed.

Een varken sterft van geen' vuilen-, maar wel van een' leêgen trog.

Het is al van het varken: de koe is op.

Het is beter menschen te voêren dan varkens.

Het is een vet (of: gemest) varken in de kuip.

Het is het varken aan de ooren getrokken.

Het kan altijd niet even stijf wezen, zei Goosen de varkenslager, en hij blies eene blaas op, daar een gat in was.

Het krult gelijk een varkensstaart.

Het past erbij als een zijden doek op een' varkenskop.

Het varken, al te wel gevoed, Geeft oorzaak, dat men 't slagten moet.

Het varken droomt van een' drek.

Het varken wil zijn' meester beregten.

Hij droomt van het varken, en eet gaarne beuling.

Hij heeft varkensdorst.

Hij is er gezien als een varken in eene Joden-keuken.

Hij is zoo scherp (of: beleefd) als het achtereind van een varken.

Hij leefde als een hond, en stierf als een varken.

Hij maakt hem wijs, dat paarden- (of: varkens-) stronten vijgen zijn.

Hij riekt naar het geld, als een varken naar boomolie.

Hij schiet (of: maakt) een' bok (of: een varken).

Hij snuff

Het e-boek van nu is iets voor de nieuwe generatie die altijd maar online is en alles op een piepklein schermpje bekijkt.

Waar zijn de echte boekenliefhebbers en de analoge wereld gebleven?

labels:

Zie ook: