Kippeneieren uitbroeden is een van de leukste aspecten van de kippenhobby. Als alles goed gaat, heb je binnen 21 dagen lieve en schattige kuikentjes rondlopen. Het is geweldig om te zien hoe je vanuit een ei een kuiken ziet opgroeien. Maar hoe gaat dat precies in zijn werk, en wat kun je doen om een grotere uitkomst te krijgen? Dit artikel bespreekt de basis van het uitbroeden van pluimvee-eieren.

Broedeieren: Selectie en Bewaring

In de broedperiode leggen de meeste pluimveesoorten één ei per dag. Als deze eieren bevrucht zijn door een haan, noemen we ze broedeieren. Wil je de eieren uitbroeden, dan is het belangrijk om ze op de juiste manier te bewaren om de vruchtbaarheid te behouden. Na 10 dagen neemt de vruchtbaarheid aanzienlijk af, dus het is belangrijk dat de eieren na de leg zo snel mogelijk uitgebroed worden.

Bewaar de eieren in een koele omgeving met een temperatuur van 10 graden Celsius. Zorg ervoor dat de luchtvochtigheid tussen de 55-70% is, dit voorkomt waterverlies in het ei. Om te voorkomen dat de broedeieren wegrollen en stuk gaan, kun je het beste gebruik maken van eierrekken of eierdozen. Hier passen de eieren goed in en hebben ze extra bescherming.

Broedmethoden: Broedmachine of Kip?

Eieren uitbroeden kan met een broedmachine of door de kip zelf. Enkele rassen die snel broeds worden zijn zijdehoenders, Cochin krielen en Wyandotte krielen. Er zijn ook rassen die niet zo goed zijn in het uitbroeden van eieren; sommige kippenrassen worden niet broeds of verlaten het nest te vroeg. Leghybrides worden zelden broeds en ook landhoenders hebben deze eigenschap. Hiervoor, en om meer eieren tegelijk uit te broeden, zijn er broedmachines ontwikkeld. Een goede broedmachine geeft hoge betrouwbaarheid in het succesvol uitbroeden van eieren.

De Broedse Kip

Zodra een hen (een vrouwtje) klaar is om te broeden, wordt ze broeds. Een broedse kip blijft overdag op het nest zitten, zet haar veren op als er een hand in de buurt komt en kan een knorrig geluid maken. Als een van de hennen broeds is geworden, kun je die het beste uit het kippenhok halen, zodat ze in alle rust kan broeden en de andere dames geen nieuwe eieren aan het nest toevoegen. Broedse kippen hebben een sterk ruikende ontlasting.

Alleen bevruchte eieren kunnen uitgebroed worden. Hiervoor heb je een haan nodig. Heb je geen haan, dan kun je bijvoorbeeld broedeieren kopen op Marktplaats of bij een hobbyfokker. Gebruik nep eieren om te controleren of de kip echt broeds is. Als de kip 2 dagen op de nep eieren heeft gebroed, kun je deze vervangen door echte eieren. Een oneven aantal eieren geeft het beste resultaat, omdat de kip de eieren onder het borstbeen omrolt.

Het uitbroeden van kippeneieren duurt 21 dagen. Na uitkomst zullen de eerste kuikens zich binnen 24 uur laten zien. Plaats de kloek (kip met kuikens) in een eigen hok zonder zitstok en legnest, maar met voldoende water en kuikenvoer.

De Broedmachine

Broedmachines zijn ontwikkeld om het broedproces van de kippen na te bootsen. Met de broedmachine kun je de juiste luchtvochtigheid en temperatuur instellen om kippeneieren en van ander pluimvee uit te broeden. Er zijn broedmachines die de eieren automatisch voor je keren en broedmachines waar dit handmatig dient te gebeuren. De eieren moeten namelijk minimaal twee keer per dag gedraaid worden.

Essentiële Factoren voor Succesvol Uitbroeden

Voor het uitbroeden van eieren zijn er drie factoren waar je rekening mee dient te houden om een succesvolle uitkomst te garanderen:

  1. Temperatuur: Elke broedmachine heeft een thermostaat die de temperatuur regelt. Samen met een thermometer kun je de temperatuur in de gaten houden en op de juiste hoogte afstellen welke nodig is voor het type eieren dat je wilt uitbroeden. Dit is de basis. Met name voor zelfbouw broedmachines is het belangrijk dat deze onderdelen erin gebouwd worden.
  2. Luchtvochtigheid: Door de juiste luchtvochtigheid kan de luchtkamer in het ei groeien. Dit hebben de kuikens nodig om de eierschaal te kunnen aanpikken. Is de luchtkamer niet groot genoeg, dan zullen de kuikens sterven in het ei. Voor de eerste 18 dagen adviseren wij een luchtvochtigheid van 40-50% en voor de laatste 3 dagen een luchtvochtigheid van 70%.
  3. Keren van de eieren: In de eerste 18 dagen van het broeden moeten de eieren minimaal twee keer per dag gedraaid worden. Sommige machines hebben een keerautomaat, dan wordt dit voor je gedaan. Doe je het met de hand, zorg dan dat je op het ei met potlood een kruisje zet en op de andere kant een nulletje.

Voorbereiding en Controle

Voordat je gaat broeden met een broedmachine, wil je zeker weten dat de broedmachine goed werkt en stabiel is. Zet minimaal 48 uur voor het inleggen van de eieren de broedmachine aan. De juiste waarde hangt af van het type machine, het ras en persoonlijke ervaring. Om te beginnen stel je de machine met een ventilator af op 37,5 graden Celsius of een broedmachines met stilstaande lucht op 37,7 graden Celsius. De luchtvochtigheid stel je af op 40-55%. Voor fazanten, kwartels, ganzen of eendeneieren zijn deze temperaturen iets anders.

Als de broedmachine goed is afgesteld en stabiel is, kun je de eieren inleggen. Als je geen eigen kippen hebt, kun je broedeieren van hobbyfokkers kopen of op Marktplaats.

Eieren Schouwen

Op dag 5-7 controleren we of de eieren bevrucht zijn. Door met een schouwlamp in de eieren te schijnen kun je zien of er zich wat in het ei ontwikkelt. De ontwikkeling van het kuiken begint met een puntje die zichtbaar wordt, later komen hier bloedvaten bij. Eieren die niet bevrucht zijn haal je uit de broedmachine. Ook gebruik je de schouwlamp later in het proces om de groei van de luchtkamer te volgen.

Eieren schouwen kan lastig zijn voor de beginner en het is daarom ook belangrijk dat de juiste schouwlamp hiervoor wordt aangeschaft. Elke schouwlamp heeft wel zijn eigen voordelen. Kies een lekker in de handliggend lamp met het lieft een rubberring. Hiermee sluit die goed op het ei waardoor er geen licht in je oog schijnt.

Gereed Maken voor Uitkomst

Op dag 19 moet de luchtvochtigheid omhoog. Ook keren we de eieren niet meer zodat de kuikens in alle rust kunnen uitkomen. Op dag 20/21 worden de eieren aangepikt door de kuikens en komen ze uit. Help de kuikens niet als het niet lukt, dit worden zwakke dieren. Het is erg zielig maar het is uiteindelijk beter voor de dieren zelf.

Tabel: Optimale Omstandigheden voor Uitbroeden

Fase Temperatuur (Celsius) Luchtvochtigheid (%) Keren
Eerste 18 dagen (Broedmachine met ventilator) 37,5 40-50 Minimaal 2x per dag
Eerste 18 dagen (Broedmachine met stilstaande lucht) 37,7 40-50 Minimaal 2x per dag
Laatste 3 dagen Variabel (zie instructies machine) 70 Niet keren

labels: #Kip

Zie ook: