Het Afrikaantje, ook bekend als tagetes, stinkertje of Mexicaanse goudsbloem, is een geliefde bloem die wereldwijd gebruikt wordt als tuinplant, decoratie en in de keuken. Dit eenjarige perkplantje komt oorspronkelijk uit Midden- en Zuid-Amerika, niet uit Afrika zoals de naam doet vermoeden.

Herkomst en kenmerken

  • Oorsprong: Midden- en Zuid-Amerika
  • Soorten: Kleine afrikaantjes (Tagetes patula) tot 30 cm hoog, grote afrikaantjes (Tegetes erecta) tot 1 meter hoog
  • Bloemen: Geel, oranje, enkel- of dubbelbloemig
  • Teelt: Eenvoudig te kweken in potten, bloembakken of volle grond

Oorspronkelijk komen de afrikaantjes uit Midden- en Zuid-Amerika, ze groeien dus liefst in volle zon. Ze doen het ook nog goed in halfschaduw en stellen geen bijzondere eisen aan de grondsoort. In ons klimaat moeten de afrikaantjes jaarlijks gezaaid of aangeplant worden omdat ze niet winterhard zijn. In hun land van oorsprong keren de afrikaantjes het jaar nadien terug en worden ze beschouwd als meerjarige plant.

Teelt van Afrikaantjes

Afrikaantjes zijn supersterk en gemakkelijk te kweken zowel in een pot, bloembak of in volle grond. Je kan de zaden van afrikaantjes gemakkelijk oogsten en ze het jaar nadien voorzaaien. De zaadjes van afrikaantjes zijn relatief groot waardoor het eenvoudig zaaien is. Voorzaaien kan vanaf maart binnenshuis en dit geniet de absolute voorkeur. Vanaf eind april kunnen afrikaantjes ook rechtstreeks in volle grond gezaaid worden. Wil je je liever niet bezighouden met het zaaien van afrikaantjes, kan je vanaf mei afrikaantjes kopen en deze uitplanten in potten of volle grond.

Alle afrikaantjes worden vanaf maart - mei gezaaid, waarna deze vanaf mei - augustus zullen bloeien. Afrikaantjes voor 15 mei onder glas zaaien. De temperaturen zijn dan buiten nog te koud. Na ongeveer 5 - 6 weken of na IJsheiligen kunnen de jonge plantjes in de volle grond geplant worden.

Afrikaantjes in de moestuin

Afrikaantjes worden vaak in de moestuin geplant vanuit de overtuiging dat ze schadelijke insecten weghouden. De wortelexudaten van Afrikaantjes verdrijven schadelijke bodemaaltjes. Afrikaantjes houden mieren en witte vlieg op afstand en beschermen je koolsoorten tegen het afzetten van eitjes van koolwitjes. Tagetes patula wordt vaak in moestuinen aangeplant omdat het een goede ongediertebestrijder is.

Afrikaantjes worden ook aanbevolen als groenbemester in de moestuin om wortellesieaaltjes te bestrijden die bodemmoeheid veroorzaken. Ondertussen werd een speciaal ras ontwikkeld tegen deze aaltjes met name ‘ground control’. Zaai dan een volledig perceel hiermee in, enkele planten hebben geen effect. En zaai in mei of juni zodat ze tot volwaardige planten kunnen uitgroeien.

Afrikaantjes tegen ongedierte: feiten en fabels

Zo plant men afrikaantjes tegen slakken of afrikaantjes tegen engerlingen of tegen mieren… mijn ervaring is echter dat dit een maat voor niets is en er veel effectievere biologische middelen bestaan om deze plagen aan te pakken. Hetzelfde geldt voor afrikaantjes tegen luizen en afrikaantjes tegen uienvlieg of koolwitjes. Het belang van afrikaantjes in de moestuin is zwaar overschat en niet wetenschappelijk onderbouwt. De specifieke geur van tagetes zou voor verwarring zorgen waardoor de schadelijke insecten de groenteplanten niet meer vinden. Dit is echter niet zo! Enkel als je voortdurend over de tagetes plant wrijft, zou dit effect kunnen hebben maar dat is uiteraard praktisch niet haalbaar.

Nog een kanttekening hierbij: niet alle aaltjes soorten worden gedood door de worteluitscheidingen van de afrikaantjes. Tagetes patula ‘Single Gold’ kwam als goede bestrijder tegen wortellesieaaltjes uit de onderzoeken.

Overzicht van de werking van Afrikaantjes in de moestuin

Plaag Werking Afrikaantjes Effectiviteit
Slakken Slakken eten eerst de Afrikaantjes Matig
Mieren Mieren houden niet van de geur Matig
Bladluis Trekken insecten aan die bladluizen eten Redelijk
Aaltjes Bestrijden schadelijke aaltjes Afhankelijk van de soort
Katten Katten hebben een hekel aan de geur Redelijk

Eetbare Afrikaantjes

Alle afrikaantjes zijn eetbaar, zowel de enkelbloemige als de dubbelbloemige soorten. Wil je afrikaantjes eten, kies dan voor biologische afrikaantjes. De bloem van afrikaantjes kan licht verschillen van smaak. Het situeert zich tussen anijs, kruidnagel, munt en citrus smaak. In het algemeen hebben ze een zoete, kruidachtige smaak. Ideaal om te verwerken in salades, thee, soepen, stoofschotels of dressings.

Eetbare Afrikaantjes zijn erg sterk van geur en smaak en staan bekend om hun prachtige gekleurde bloem. De volle, geeloranje bloem van eetbare Afrikaantjes heeft een mooie, vrolijke uitstraling en is perfect voor garnering. Gebruik de hele bloem om een gerecht mooi op te maken, of versier een gerecht met meerdere losse blaadjes.

Eetbare bloemen zie je vandaag de dag weer steeds vaker terugkomen op het bord. Hoewel de bloemetjes soms bijna te mooi zijn om op te eten, kun je gerechten er heel mooi mee opmaken. Eetbare bloemetjes fleuren een gerecht echt op en geven een vrolijke en natuurlijke indruk. Ze zijn prachtig als garnering en worden dan ook veel gebruikt om gerechten mooi mee af te garneren. Hoewel eetbare bloemen vaak decoratieve doeleinden kennen, hebben veel bloemetjes ook een lichte maar lekkere smaak. Niet alleen een lust voor het oog, maar ook op culinair gebied dus.

Tips voor het gebruik van eetbare Afrikaantjes

  • Snij de bloemetjes heel fijn en voeg ze als laatste toe bij warme gerechten.
  • Gebruik de bloem van de Afrikaan in bijvoorbeeld salades. Wij adviseren om er niet teveel door je salade te doen. De geur en smaak kunnen namelijk snel overheersend worden.
  • Je hebt ook afrikaantjes die een specifieke smaak hebben zoals het zouthoutafrikaantje (Tagetes filifolia) en het Dragonafrikaantje (Tagetes lucida). Deze zijn ideaal om afrikaantjes thee te bereiden of om gerechten te kruiden. De blaadjes en bloempjes van het Dragonafrikaantje zijn heerlijk in sauzen en marinades.

Bewaar eetbare bloem Afrikaantjes (10-12 st.) in de koelkast. Eetbare bloemen zijn dan gemiddeld 5 dagen lang houdbaar. Ze zijn niet in te vriezen. De bloem van eetbare Afrikaantjes is in zijn geheel te gebruiken als garnering. Ook kun je de bloem bij het kontje pakken en voorzichtig de bloemblaadjes los draaien om de blaadjes los te kunnen gebruiken. Deze losse blaadjes kunnen een gerecht echt betoveren.

Overige toepassingen

De bloemblaadjes van het Afrikaantje kunnen zowel vers als gedroogd gebruikt worden. Een pasta gemaakt van de blaadjes zou werken bij zweertjes, oorpijn en biedt verlichting bij branderige ogen en reumatiek. Inwendig werkt het vochtafdrijvend en bevordert het de spijsvertering als je er thee van zet. Het eten van de wortels werkt laxerend.

Honingbijen maar ook andere bestuivers houden van afrikaantjes.

labels:

Zie ook: